Finanse publiczne. Zagadnienia ustrojowe i prawne

Podręcznik przedstawia zagadnienia prawne i ustrojowe polskich finansów publicznych z elementami finansów publicznych innych państw, a także z okresu II Rzeczypospolitej Polskiej. W książce omówiono takie zagadnienia jak: ogólne zagadnienia publicznej działalności finansowej, charakterystyka instytucji i problemów prawa finansowego, finanse państwa oraz dochody publiczne i podatki, finanse samorządu terytorialnego, publiczne prawo bankowe (w tym pozycja i instrumenty działania Narodowego Banku Polskiego), finanse Unii Europejskiej. Przejrzysty układ treści normatywnych, a także pytania kontrolne do każdego rozdziału mają ułatwić Czytelnikom przyswojenie zawartego w podręczniku materiału. Adresaci: Książka jest przeznaczona dla studentów prawa, administracji, zarządzania, ekonomii, politologii. Jednocześnie jest to książka adresowana do prawników, urzędników administracji państwowej i samorządowej, pracowników banków i instytucji finansowych, organów kontroli i nadzoru, innych osób zajmujących się finansami publicznymi, wszystkich, którzy zmierzają do poznania problematyki finansów publicznych i prawa finansowego.

Wykaz skrótów | str. 9 Przedmowa | str. 11 Rozdział I Finanse publiczne – zagadnienia ogólne | str. 13 1. Pojęcie, przedmiot, cechy finansów publicznych | str. 13 2. Finanse publiczne a podział produktu krajowego i dochodu narodowego | str. 16 3. Finanse publiczne a zadania państwa | str. 18 4. Funkcje finansów publicznych | str. 20 5. Podział zadań, wydatków, dochodów w sferze finansów publicznych | str. 21 6. Państwo i inne podmioty prowadzące publiczną działalność finansową | str. 23 7. Rachunkowość w sferze finansów publicznych | str. 26 8. Polityka finansowa – wybrane aspekty | str. 28 Rozdział II Prawo finansowe – zagadnienia ogólne | str. 33 1. Ogólne założenia ustrojowo-prawne finansów publicznych | str. 33 2. Pojęcie prawa finansowego | str. 34 3. Źródła prawa finansowego | str. 36 4. Charakterystyka ogólna instytucji prawa finansowego | str. 39 5. Formy prawne działania administracji w sprawach z zakresu finansów publicznych | str. 43 6. Kontrola finansowa | str. 46 7. Administracja finansowa w Polsce | str. 48 Rozdział III Budżet państwowy i finanse państwa | str. 55 1. Budżet państwa i ustawa budżetowa | str. 55 2. Ustawa budżetowa – upoważnienie | str. 57 3. Zasady budżetowe | str. 58 4. Państwowe jednostki sektora finansów publicznych | str. 60 4.1. Uwagi ogólne | str. 60 4.2. Jednostki budżetowe | str. 61 4.3. Państwowe fundusze celowe | str. 62 4.4. Agencje wykonawcze, uczelnie publiczne, instytucje kultury, publiczne zakłady opieki zdrowotnej, inne formy organizacyjne | str. 63 5. Układ budżetu państwa i ustawy budżetowej | str. 64 6. Klasyfikacja budżetowa | str. 67 6.1. Uwagi ogólne | str. 67 6.2. Części budżetu państwa | str. 68 6.3. Działy budżetowe i rozdziały budżetowe | str. 69 6.4. Paragrafy dochodów, wydatków, środków, przychodów i rozchodów | str. 69 7. Opracowanie projektu budżetu państwa | str. 71 8. Problem nieuchwalenia budżetu przed rozpoczęciem roku budżetowego | str. 72 9. Uchwalanie ustawy budżetowej | str. 74 10. Wieloletni plan finansowy państwa | str. 75 11. Wykonywanie ustawy budżetowej | str. 76 12. Budżet zadaniowy | str. 79 13. Odpowiedzialność za wykonanie ustawy budżetowej | str. 80 14. Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych | str. 83 15. Rodzaje wydatków budżetu państwa | str. 84 16. Dotacje z budżetu państwa | str. 87 17. Dług publiczny i deficyt budżetowy | str. 90 18. Skarbowe papiery wartościowe | str. 93 19. Procedury oszczędnościowe i sanacyjne dotyczące deficytu i długu publicznego oraz reguły wydatkowe | str. 95 20. Poręczenia i gwarancje Skarbu Państwa i Banku Gospodarstwa Krajowego | str. 97 21. Działalność gospodarcza państwa | str. 98 22. Spółki Skarbu Państwa | str. 100 23. Finanse ubezpieczeń społecznych | str. 102 24. Finanse opieki zdrowotnej | str. 107 25. Finanse ochrony środowiska | str. 110 Rozdział IV Dochody publiczne i podatki | str. 115 1. Rodzaje dochodów publicznych | str. 115 2. Pojęcie i elementy konstrukcji podatku | str. 119 3. Klasyfikacje podatkowe | str. 122 4. Obowiązek podatkowy, zobowiązanie podatkowe, inne elementy prawne podatku | str. 126 5. Organy podatkowe, postępowanie podatkowe, postępowanie egzekucyjne | str. 129 6. Przestępstwa i wykroczenia przeciwko obowiązkom podatkowym | str. 132 7. Ogólna charakterystyka wybranych podatków | str. 136 7.1. Podatek od towarów i usług | str. 136 7.2. Podatek akcyzowy | str. 137 7.3. Podatek dochodowy od osób fizycznych | str. 138 7.4. Podatek dochodowy od osób prawnych | str. 140 7.5. Podatek od nieruchomości | str. 141 7.6. Podatek rolny | str. 142 Rozdział V Finanse samorządu terytorialnego | str. 145 1. Pojęcie i zadania samorządu terytorialnego | str. 145 2. Wydatki samorządu | str. 147 3. Prawo budżetowe samorządu terytorialnego | str. 148 3.1. Pojęcie budżetu jednostki samorządu terytorialnego | str. 148 3.2. Jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, inne jednostki organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego | str. 149 3.3. Dochody i wydatki bieżące oraz majątkowe. Klasyfikacja budżetowa | str. 150 3.4. Opracowanie projektu i uchwalanie budżetu jednostki samorządu terytorialnego | str. 152 3.5. Wykonywanie budżetu jednostki samorządu terytorialnego | str. 153 3.6. Kontrola wykonania budżetu jednostek samorządu terytorialnego | str. 155 4. Działalność komunalna i gospodarcza samorządu terytorialnego | str. 156 5. Podział podatków pomiędzy państwo i samorządy terytorialne | str. 160 6. Dochody jednostek samorządu terytorialnego w przepisach Konstytucji RP i Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego | str. 161 7. Udziały jednostek samorządu terytorialnego w podatkach dochodowych | str. 164 8. Subwencje ogólne jako dochody jednostek samorządu terytorialnego | str. 165 8.1. Subwencje gminne | str. 165 8.2. Subwencje powiatowe | str. 166 8.3. Subwencje wojewódzkie | str. 167 9. Wpłaty gmin, powiatów i województw | str. 168 10. Subwencja oświatowa dla jednostek samorządu terytorialnego | str. 170 11. Dotacje celowe jako dochody jednostek samorządu terytorialnego | str. 171 12. Dług samorządu terytorialnego | str. 172 13. Pozycja, organy i działalność regionalnych izb obrachunkowych | str. 176 Rozdział VI Banki, ustrój pieniężny, Narodowy Bank Polski | str. 179 1. Prawo bankowe i czynności bankowe | str. 179 2. Formy organizacyjnoprawne banków | str. 182 3. Komisja Nadzoru Finansowego i nadzór nad bankami | str. 185 4. Pieniądz i ustrój pieniężny | str. 187 5. Pozycja i organy Narodowego Banku Polskiego | str. 190 6. Instrumenty polityki pieniężnej stosowane przez Narodowy Bank Polski | str. 193 6.1. Rezerwy obowiązkowe | str. 193 6.2. Kredyt refinansowy | str. 194 6.3. Dyskonto i redyskonto weksli stosowane przez Narodowy Bank Polski | str. 195 6.4. Operacje Narodowego Banku Polskiego na rynku finansowym | str. 195 6.5. Instrumenty dewizowe Narodowego Banku Polskiego | str. 196 7. Elementy prawa dewizowego | str. 197 8. Elementy działalności finansowej Narodowego Banku Polskiego (w świetle sprawozdania finansowego za 2018 r. i danych o wysokości stóp procentowych) | str. 200 Rozdział VII Finanse Unii Europejskiej a finanse Rzeczypospolitej Polskiej | str. 203 1. Unia Europejska – uwagi ogólne | str. 203 2. Budżet Unii Europejskiej i procedura budżetowa | str. 205 3. Dochody i wydatki budżetu Unii Europejskiej | str. 208 4. Unia Walutowa. Europejski Bank Centralny | str. 211 5. Regulacje finansowe UE a finanse Rzeczypospolitej Polskiej | str. 215 5.1. Uwagi wstępne | str. 215 5.2. Budżet środków europejskich | str. 216 5.3. Przepisy UE i regulacje krajowe dotyczące wykorzystania funduszy unijnych | str. 218 5.4. Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju | str. 221 5.5. Pomoc publiczna | str. 223 5.6. Aspekty podatkowe | str. 224 5.7. Aspekty prawa celnego | str. 225 Odpowiedzi na pytania z rozdziałów I–VII | str. 229 Bibliografia | str. 253