Stanowienie i stosowanie prawa. Elementy teorii

Książka jest jednym z nielicznych na rynku opracowań podręcznikowych dotyczących tematyki stanowienia i stosowania prawa. Autorzy zdecydowali się na wyróżnienie stanowienia prawa spośród podstawowych form tworzenia prawa, aby podkreślić zasadnicze znaczenie procesów stanowienia i stosowania prawa dla współczesnego, demokratycznego państwa prawnego. Przedstawiona analiza tych procesów jest prowadzona przy wykorzystaniu jednego, spójnego aparatu pojęciowego i założeń podejścia decyzyjnego. Wykazanie wzajemnych powiązań stanowienia i stosowania prawa oraz równoległa charakterystyka podstawowych faz obu tych procesów umożliwiły wyjście poza tradycyjny, teoretyczny ich opis oraz ich decyzyjne ujęcie, interesujące przedstawicieli nie tylko prawoznawstwa, lecz także praktyki prawniczej. Zmiana ta była konieczna z uwagi na przeobrażenia systemów władzy publicznej i prawa państw członkowskich Unii Europejskiej oraz budowę wspólnego europejskiego porządku prawnego. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona dla studentów prawa oraz innych kierunków z zakresu nauk społecznych, jak również nauczycieli akademickich wykładających zagadnienia teorii i filozofii prawa, prawa konstytucyjnego, prawa procesowego oraz postępowania administracyjnego. Będzie przydatna także praktykom prawa, którzy chcą doskonalić swój warsztat zawodowy.

Od Autorów | str. 9 Część pierwsza STANOWIENIE I STOSOWANIE PRAWA - OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA TEORETYCZNA Rozdział I Problematyka stanowienia i stosowania prawa w prawoznawstwie | str. 13 1. Zagadnienia stanowienia i stosowania prawa w literaturze teoretycznoprawnej | str. 13 2. Podstawowe ujęcia i zagadnienia badawcze - wybór problematyki | str. 17 3. Poszukiwanie nowych ujęć i podejść badawczych - wstępne ustalenia i propozycje | str. 22 Rozdział II Stanowienie i stosowanie prawa w ujęciu kulturowym i decyzyjnym | str. 25 1. Prawo jako wytwór i czynnik kultury - antropologiczne ujęcie zjawisk prawnych | str. 25 2. Metodologiczne konsekwencje wieloaspektowości ontologicznej zjawisk prawnych | str. 29 3. Kulturowe ujęcie prawa a badanie relacji między zjawiskami państwa i prawa | str. 33 4. Analiza procesów decydowania prawnego a wybrane koncepcje interesów w prawie | str. 38 5. Procesy decydowania prawnego a koncepcja gry organizacyjnej | str. 41 6. Dotychczasowe opisy procesów decydowania prawnego a możliwości stwarzane przez podejście decyzyjne | str. 46 Rozdział III Stanowienie i stosowanie prawa w demokratycznym państwie prawnym | str. 52 1. Interpretacje państwa prawnego w doktrynie prawniczej w świetle decydowania prawnego | str. 52 2. Prawa człowieka oraz inne prawa podmiotowe a zakres merytoryczny i hierarchia źródeł prawa powszechnie obowiązującego | str. 55 Rozdział IV Procesy stanowienia i stosowania prawa w perspektywie decyzyjnej - wybrane zagadnienia ontologiczne i metodologiczne | str. 60 1. Normatywny i empiryczny aspekt społecznego tworzenia i działania prawa a współczesna teoria prawa | str. 60 2. Wieloaspektowość procesów decydowania prawnego a podejście decyzyjne | str. 64 3. Procesy stanowienia prawa a podejście decyzyjne | str. 66 4. Procesy stosowania prawa a podejście decyzyjne | str. 69 Wybór literatury do części pierwszej | str. 73 Część druga PROCESY STANOWIENIA PRAWA Rozdział V Stanowienie prawa jako typ działalności prawotwórczej | str. 77 1. Stanowienie prawa a inne formy działalności prawotwórczej | str. 77 2. Kompetencja prawotwórcza - akt normatywny - przepis prawny | str. 80 Rozdział VI Polityka prawa | str. 89 1. Miejsce i znaczenie stanowienia prawa w doktrynalnych ujęciach procesów prawotwórczych | str. 89 2. Modele polityki prawa | str. 94 Rozdział VII Procesy stanowienia prawa w ujęciu decyzyjnym | str. 101 1. Schemat analizy procesów stanowienia prawa jako procesów decyzyjnych | str. 101 2. Wybrane zagadnienia organizacji procesów legislacyjnych | str. 104 Rozdział VIII Wybrane zagadnienia opracowywania i redagowania aktów normatywnych | str. 106 1. Uwarunkowania i ograniczenia opracowywania i redagowania tekstów aktów normatywnych | str. 106 2. Język aktów normatywnych - zagadnienia wybrane | str. 108 Wybór literatury do części drugiej | str. 110 Część trzecia PROCESY STOSOWANIA PRAWA Rozdział IX Typy stosowania prawa | str. 115. 1. Podstawowe podziały | str. 115 2. Podmioty stosujące prawo | str. 117 2.1. Rodzaje podmiotów | str. 117 2.2. Pozycja i podstawy działania | str. 119 3. Tryb procesu decyzyjnego | str. 123 3.1. Regulacje proceduralne | str. 123 3.2. Fakty inicjujące proces decyzyjny | str. 124 3.3. Miejsce sporu w procesie | str. 125 4. Decyzja stosowania prawa | str. 128 4.1. Forma i treść decyzji | str. 128 4.2. Kontrola decyzji i procesu decyzyjnego | str. 130 5. Uwagi końcowe | str. 132 Rozdział X Model decyzyjny procesu stosowania prawa | str. 134 1. Modele procesu stosowania prawa | str. 134 1.1. Modelowanie procesu stosowania prawa w ujęciu Jerzego Wróblewskiego | str. 134 1.2. Materialnoprawny i proceduralny aspekt modelu decyzyjnego | str. 135 1.3. Składniki modelu decyzyjnego | str. 136 2. Faza przygotowawcza "przeddecyzyjna" | str. 137 2.1. Rodzaje działań i rozumowań | str. 137 2.2. Ustalanie stanu faktycznego | str. 137 2.3. Ustalanie stanu prawnego | str. 141 3. Decyzja stosowania prawa i jej uzasadnienie | str. 142 3.1. Decyzja stosowania prawa | str. 142 3.2. Uzasadnienie decyzji | str. 143 4. Fazy "podecyzyjne" (kontrolna i wykonawcza) | str. 145 4.1. Faza kontrolna | str. 146 4.2. Faza egzekucyjna | str. 147 5. Uwagi końcowe | str. 148 Rozdział XI Wykładnia w procesie stosowania prawa | str. 150 1. Wykładnia prawa - pojęcie i rodzaje | str. 150 2. Wykładnia operatywna | str. 151 2.1. Podstawowe cechy | str. 151 2.2. Walidacyjno-derywacyjne ujęcie wykładni operatywnej | str. 152 2.3. Powszechność i zakres wykładni operatywnej | str. 153 3. Reguły wykładni i ich role interpretacyjne | str. 155 3.1. Rodzaje reguł wykładni | str. 155 3.2. Role reguł w wykładni | str. 156 4. Fazy wykładni operatywnej | str. 157 4.1. Faza ustaleń walidacyjnych | str. 157 4.2. Faza konstruowania normatywnej podstawy decyzji | str. 160 4.3. Faza redukcji decyzyjnej | str. 162 5. Uzasadnianie decyzji interpretacyjnej | str. 163 6. Uwagi końcowe | str. 164 Rozdział XII Aksjologia w stosowaniu prawa | str. 166 1. Wartości stosowania prawa | str. 166 2. Legalność i praworządność stosowania prawa | str. 167 2.1. Zarys relacji pojęciowych | str. 167 2.2. Aspekty normatywne | str. 168 3. Elastyczność stosowania prawa | str. 170 3.1. Wartości sprawiedliwości i słuszności jako wartości stosowania prawa | str. 170 3.2. Elastyczność stosowania prawa a wartości sprawiedliwości i słuszności | str. 171 3.3. Normatywne aspekty elastycznego stosowania prawa | str. 173 4. Luzy decyzyjne w procesie stosowania prawa | str. 174 4.1. Źródła luzu decyzyjnego | str. 174 4.2. Rodzaje i zakres luzu decyzyjnego | str. 177 5. Pewność stosowania prawa | str. 178 5.1. Aspekty pewności stosowania prawa | str. 178 5.2. Pewność a jednolitość stosowania prawa | str. 179 5.3. Pewność a praworządność i elastyczność stosowania prawa | str. 182 6. Uwagi końcowe | str. 183 Wybór literatury do części trzeciej | str. 184