Reformy prawa karnego. W stronę spójności i skuteczności

Studia „Kultur Penalnych” otwiera tom zawierający cykl artykułów z zakresu prawa karnego, penologii i kryminologii, które bezpośrednio odnoszą się do wybranych zagadnień związanych z reformami prawa karnego w Polsce na tle tendencji europejskich i światowych. Przedstawione artykuły dotyczą przede wszystkim reform prawa karnego materialnego i prawa karnego wykonawczego oraz odpowiednio postępowania w sprawach nieletnich. Zagadnienia te będą rozwijane w kolejnych trzech tomach poświęconych kulturowym uwarunkowaniom polityki kryminalnej, historyczno-kulturowym i politycznym uwarunkowaniom funkcji sprawiedliwościowej prawa karnego oraz kryminalizacji. W dalszych tomach uwzględniona będzie ponadto kwestia rozwoju studiów kryminalistycznych, a także ewolucji doktryny procesu karnego. Badania przedstawione w tomie czwartym nawiązują do polskiej tradycji studiów socjologicznych wymiaru sprawiedliwości karnej. Studia te w zamierzeniu miałyby stanowić wkład do dalszej racjonalizacji polskiej polityki kryminalnej w zgodzie z najlepszymi tendencjami europejskimi i światowymi, które zobowiązani jesteśmy w świecie nauki analizować krytycznie, a nadto - jako podmiot, a nie przedmiot polityki europejskiej i światowej - współkształtować. Jarosław UTRAT-MILECKI - profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracuje od 1989 r. w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW. Stworzył tam Zakład Prawnych i Społecznych Badań Integralnokulturowych oraz w jego ramach Europejski Ośrodek Studiów Penologicznych im. Prof. G. Rejman.

SPIS TREŚCI Contents / 9 Jarosław Utrat-Milecki, Wstęp /11 Jarosław Utrat-Milecki, Introduction / 18 Andrzej Zoll,Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego wobec problemów związanych z represją karnoprawną /26 Jarosław Utrat-Milecki, Doktrynalne i normatywne źródła kryzysu więziennictwa / 37 Wprowadzenie. Podstawowe założenie badawcze / 37 Kryzys więziennictwa jako skutek niewłaściwej polityki kryminalnej / 41 Prewencja indywidualna w wykonaniu kary pozbawienia wolności a zasady wymiaru kary / 51 Klasycyzm, czyli aberracja retrybutywna /53 Dominacja prewencji indywidualnej w orzekaniu o karze. Wyroki nieoznaczone / 56 Indywidualizacja penitencjarna kary pozbawienia wolności współcześnie /59 Przesłanki formalne i materialne warunkowego zwolnienia z zakładu karnego / 63 Modyfikacja konstrukcji warunkowego zwolnienia. Propozycja kierunku zmian de lege ferenda / 77 Dozór kuratora a sankcja karna i populacja osadzonych / 88 Dozór na życzenie i zamiana kary ograniczenia wolności na grzywnę /96 Podsumowanie / 101 Jolanta Jakubowska-Hara, Rola kary grzywny w polityce kryminalnej / 104 Funkcja kary grzywny w systemie reakcji karnej / 104 Miejsce kary grzywny w katalogu kar w Kodeksie karnym z 1997 r. / 106 Praktyka stosowania kary grzywny / 110 Podsumowanie /114 Stefan Lelental, Kontrolowanie w sposób określony w przepisach ustawy o dozorze elektronicznym obowiązku przebywania skazanego w czasie trwania niektórych imprez masowych objętych zakazem wstępu na te imprezy w określonym miejscu stałego pobytu / 116 Cezariusz Sońta, Terroryzm a przestępstwo o charakterze terrorystycznym / 128 Relatywizm ujęć terroryzmu /128 Przestępstwo terrorystyczne według Council Framework Decision of 13 June 2002 on combating terrorism / 141 Przestępstwo o charakterze terrorystycznym w prawie polskim / 144 Relacja przestępstwa o charakterze terrorystycznym z art. 115 § 20 k.k. do wzorca określonego w Decyzji Ramowej / 151 Janusz Bojarski, Michał Leciak, Konwencyjna ochrona kobiet przed przemocą /161 Wprowadzenie / 161 Prawne podstawy ochrony tożsamości etnicznej i wyznaniowej / 163 Czynniki wpływające na wymiar kary / 169 Kulturowe czynniki, które powinny być brane pod uwagę przy wymiarze kary zgodnie z art. 53 k.k. / 171 Podsumowanie / 175 Paulina Wiktorska, Przeciwdziałanie przemocy wobec najbliższych / 178 Dagmara Woźniakowska-Fajst, Stalking w prawie polskim i unijnym / 192 Sylwia Rożycka-Jaroś, Spor o granicę wiekową odpowiedzialności karnej nieletnich w Polsce / 203 Kształtowanie się zasad postępowania z nieletnimi w zakresie granicy wiekowej, od której rozpoczynała się odpowiedzialność karna / 204 Stanowiska doktryny w sprawie zasad odpowiedzialności karnej osób nieletnich/ 216 Wnioski de lega ferenda / 224 Podsumowanie / 230 Beata Czarnecka-Dzialuk, O doskonaleniu przepisów dotyczących mediacji w sprawach karnych oraz nieletnich / 233 Wprowadzenie / 233 Uwagi o zmianach przepisów dotyczących mediacji w nowelizacji Kodeksu postępowania karnego oraz Kodeksu karnego / 234 Konieczność znowelizowania uregulowań dotyczących mediacji w sprawach nieletnich / 238 Paweł Szczepaniak, Mediacje po wyroku w Polsce na tle standardów międzynarodowych / 248 Podstawowe pojęcia związane z tematem opracowania / 248 Założenia modelowe mediacji po wyroku — przegląd stanowisk. / 250 Standardy w dziedzinie sprawiedliwości naprawczej i mediacji po wyroku / 253 Mediacja po wyroku w świetle wyników badań nad jej efektywnością / 261 Wybrane problemy wprowadzenia mediacji po wyroku w Polsce / 264 Podstawy prawne mediacji w polskim prawie karnym / 269 Postulaty w zakresie wprowadzenia mediacji po wyroku / 271 Michał Fajst, Problemy wykonania kary pozbawienia wolności wobec osób starszych / 273 Kara dożywotniego pozbawienia wolności w Polsce / 273 Stan zdrowia osób odbywających karę dożywotniego pozbawienia wolności / 280 Zasadność kary dożywotniego pozbawienia wolności / 285 Podsumowanie / 290 Joanna Felczak, Kalkulator kosztów zaniechania — ile kosztują byli więźniowie jako klienci pomocy społecznej / 291 Wprowadzenie / 291 Trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego — opis obszaru / 292 Problemy i potrzeby więźniów / 295 Nachodzenie na siebie ryzyk i konsekwencje wystąpienia trudności dla jednostki, rodziny i społeczności lokalnej / 297 Działania jednostek samorządu terytorialnego i innych instytucji w badanym zakresie / 298 Identyfikacja kosztów / 302 Podsumowanie / 305 Bibliografia / 307 Indeks osób / 327 Noty o autorach / 332