Z dziejów afektu penalnego

Opracowanie Z dziejów afektu penalnego stanowi trzeci tom serii Kultury Penalne. Tom ten, jak to anonsowaliśmy z Marianem Filarem, ma wprowadzić, mówiąc metaforycznie „głębię” strategiczną do zarysowanego w tomie drugim nowego ujęcia polityki kryminalnej. Tom czwarty, przygotowany przez Jadwigę Królikowską, pozwoli natomiast na skonfrontowanie przeprowadzonych analiz z rzeczywistym aktualnym rozumieniem kary kryminalnej i wizji polityki kryminalnej w poglądach przedstawicieli polskiego wymiaru sprawiedliwości karnej. Wraz z rozwojem studiów kulturowych uwarunkowań polityki kryminalnej, co odnotowuje się na szerszą skalę, choć w sposób może niezbyt systematyczny od lat 90. XX w., na znaczeniu może zyskiwać zrozumienie różnych tematów i skojarzeń kulturowych, które także współcześnie wykorzystywane są w dyskursie penalnym. Trudno takie badania przeprowadzić inaczej niż w szerokim interdyscyplinarnym zakresie, co wymaga erudycji i przynajmniej na pewnym etapie szerszej współpracy specjalistów z różnych dyscyplin. W końcowym fragmencie tomu trzeciego przedstawiam wypracowane wspólnie z Marianem Filarem podejście do polityki kryminalnej, które nawiązuje do wcześniej prowadzonych badań integralnokulturowych kary kryminalnej. Jest to moim zdaniem tym ważniejsze, że w okresie tzw. ponowoczesnym następuje także zacieranie tożsamości kary jako środka pozbawiania ludzi cenionych wartości i polityka kryminalna coraz wyraźniej staje się elementem kontroli społeczeństwa poprzez zarządzanie przestępczością. Z Wprowadzenia Jarosława Utrata-Mileckiego

Spis treści Contents / 9 Jarosław Utrat-Milecki, Wprowadzenie. Kara i polityka kryminalna jako elementy osobliwego świata społecznego / 11 Wiedza, władza i niewiedza /20 Koncepcja tomu / 27 Jarosław Utrat-Milecki, Introduction. Punishment and Criminal Policy as Elements of a Particular Social World /39 Knowledge, power, and ignorance / 48 The concept of the volume / 55 Jarosław Utrat-Milecki, Z dziejow pojęcia kary kryminalnej / 66 Pojęcie kary: ujęcie klasyczne / 66 Wokół zróżnicowanej genezy współczesnego pojęcia kary / 73 Kary eliminacyjne: uwarunkowania społeczno-kulturowe / 77 Wzór świeckiej kary integrującej / 91 Michel Mazoyer, Can Koray Zeynep, O „kodeksie hetyckim” / 102 Treść praw / 108 Prawa boskie, prawa ludzkie / 111 Organizacja wymiaru sprawiedliwości /115 Podsumowanie / 130 Bogusława Filipowicz, Prawo karne w Syrii-Palestynie w starohebrajskich tekstach biblijnych /131 Kontekst historyczny praw starohebrajskich / 133 O prawie karnym w zbiorach Biblii Hebrajskiej / 141 Podsumowanie / 161 Maciej Jońca, Zemsta jako źródło represji karnej u starożytnych Greków / 164 Problem i metoda / 164 Krwawa zemsta / 169 Między zemstą a karą / 172 Podsumowanie / 176 Krzysztof Amielańczyk, Crimina publica. O podstawowych aspektach rzymskiej kultury penalnej / 178 Uwagi ogólne /178 Rzymskie ustawodawstwo karne / 184 Początki nauki o przestępstwie karnym (crimen) w dziełach rzymskiej jurysprudencji / 199 Erich Naab, Diabelskie kary / 211 Timothy Gorringe, Kultura, kara i pokuta / 235 Religia a kultura / 235 Kara w Piśmie Świętym / 240 Teoria zadośćuczynienia / 243 Teoria zadośćuczynienia a polityka karna / 247 Alternatywy wobec retrybutywizmu / 249 Kręgi Wsparcia i Odpowiedzialności / 256 Podsumowanie / 258 Jarosław Utrat-Milecki, Ambiwalencja więzienia jako formy kary nowożytnej / 260 Stan więziennictwa a idea resocjalizacji i readaptacji skazanych w XVIII i XIX wieku / 260 Reformy więzienne a myśl i wrażliwość chrześcijańska / 279 Alicja Ornowska, Transformacje pracy przymusowej jako kary kryminalnej / 295 Czy jest potrzeba powrotu do pracy przymusowej / 295 Praca — konieczność, prawo, przywilej? Praca jako kategoria społeczna i filozoficzna / 297 Czy praca w ogóle może stanowić karę / 302 Starożytna geneza kary /306 Nowożytna adaptacja opus publicum / 308 Galery i służba w oddziałach karnych jako specyficzne odmiany pracy przymusowej epoki nowożytnej / 310 Domy poprawy, czyli idea wychowania przez pracę i izolację / 311 Obowiązek pracy świadczony przez osadzonych w pierwszych jednostkach penitencjarnych / 315 Kara pracy poprawczej jako pierwsza nieizolacyjna kara alternatywna / 318 Występujące współcześnie modele kar nieizolacyjnych, których treścią jest obowiązek pracy, i główne problemy związane z ich realizacją / 320 Historia zatoczy koło? / 327 Podsumowanie / 332 Lakshmi Subramanian, Kryminalizacja podmiotu. Prawo i reforma społeczna w kolonialnych Indiach / 334 Inicjatywy prawne w okresie wczesnego państwa kolonialnego / 336 Wybrane studia przypadków — refleksja / 340 Dewadasi, państwo kolonialne i sędziowie-reformatorzy / 349 Podsumowanie / 353 Jarosław Utrat-Milecki, Kara jako narzędzie polityki państwa / 354 Narodziny nowoczesnej penologii i polityki kryminalnej / 354 Najogólniejsza penologiczna klasyfikacja typów przestępczych / 369 Koniec nowoczesności w polityce kryminalnej / 383 Nowa punitywność polityki kryminalnej / 396 Penologia integralnokulturowa / 408 Bibliografia / 414 Indeks osób / 446 Noty o autorach / 457