Postępowanie administracyjne

Podręcznik omawia wszystkie etapy postępowania administracyjnego - z uwzględnieniem zmian wynikających z ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, tj. struktura podmiotowa postępowania administracyjnego (organ prowadzący, strony i podmioty na prawach strony), czynności procesowe postępowania administracyjnego (m.in. rodzaje czynności i ich utrwalanie, pisma, terminy procesowe, bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania) przebieg postępowania w sprawie administracyjnej (m.in. wszczęcie i rozpoznanie postępowania, postępowanie uproszczone, przerwanie ciągłości, mediacja, orzekanie), orzeczenia administracyjne (decyzja administracyjna, postanowienie administracyjne, ugoda administracyjna i milczące załatwienie sprawy), weryfikacja orzeczeń administracyjnych w zwyczajnym trybie postępowania (odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zażalenie), weryfikacja orzeczeń administracyjnych w nadzwyczajnych trybach postępowania (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności orzeczenia, stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, wzruszalność i uchylenie decyzji, fakultatywne tryby uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej oraz "wywłaszczenie" prawa), postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń oraz skarg i wniosków. Novum opracowania jest przedstawienie całego systemu postępowań administracyjnych na tle różnych faz działania oraz wewnętrznego zróżnicowania norm prawa administracyjnego. Adresaci: Podręcznik jest przeznaczony dla studentów prawa i administracji. Może także stanowić pomoc dla sędziów sądów administracyjnych, pracowników organów administracji publicznej, prokuratorów, radców prawnych i adwokatów.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ................................................................................................................ 17 Wstęp ................................................................................................................................. 23 Dział I ZAGADNIENIA WSTĘPNE Rozdział 1 Prawo administracyjne procesowe w systemie norm prawa administracyjnego .......................................................................................................... 29 1.1. Normy prawa ustrojowego ................................................................................... 29 1.2. Normy prawa materialnego ................................................................................. 31 1.3. Normy prawa procesowego .................................................................................. 33 1.4. Inne kategorie norm prawa administracyjnego ................................................ 36 1.5. Funkcje administracyjnego prawa procesowego ............................................... 40 Rozdział 2 System postępowań administracyjnych ..................................................................... 42 2.1. Mechanizm i podstawowe etapy działania norm prawa administracyjnego materialnego ........................................................................................................... 42 2.2. Etap stanowienia norm materialnoprawnych i formy postępowań na tym etapie .......................................................................................................... 43 2.3. Etap konkretyzacji norm prawa administracyjnego materialnego ................. 49 2.3.1. Postępowania jurysdykcyjne ................................................................... 49 2.3.2. Postępowania w układach szczególnych ............................................... 53 2.3.2.1. Uwagi wstępne .......................................................................... 53 2.3.2.2. Nakazy i zakazy ustawowe ...................................................... 53 2.3.2.3. Akty generalne .......................................................................... 54 2.3.2.4. Akty w zakresie władztwa zakładowego ................................ 56 2.3.2.5. Akty w sferze wewnętrznej ...................................................... 58 2.3.2.6. Działania bezpośrednio zobowiązujące ................................. 61 2.4. Etap realizacji norm prawa administracyjnego materialnego ......................... 64 2.4.1. Postępowania kontrolne .......................................................................... 64 2.4.2. Normy sankcjonowane i sankcjonujące ................................................ 69 2.4.3. Sankcje egzekucyjne i postępowanie administracyjne egzekucyjne .. 71 2.4.4. Sankcje administracyjno-karne (kary administracyjne) i postępowania administracyjno-karne ................................................. 76 2.5. Zaświadczenie w procesie działania norm prawa administracyjnego ............ 84 Rozdział 3 Regulacja postępowań administracyjnych w Polsce ................................................ 86 3.1. Geneza i ewolucja przepisów o postępowaniu administracyjnym ................. 86 3.2. Zakres obowiązywania Kodeksu postępowania administracyjnego ............... 92 3.3. Kategorie postępowań jurysdykcyjnych ............................................................. 97 3.3.1. Postępowanie ogólne ............................................................................... 97 3.3.2. Postępowania odrębne (szczególne) ...................................................... 97 3.3.3. Postępowania wyłączone ......................................................................... 101 3.3.4. Szczególna regulacja nakładania lub wymierzania administracyjnych kar pieniężnych i udzielania ulg w ich wykonaniu ....................................................................................... 105 Rozdział 4 Ogólne postępowanie administracyjne jurysdykcyjne. Uwagi wprowadzające ................................................................................................................ 110 4.1. Model postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego .............................. 110 4.2. Przedmiot postępowania: sprawa administracyjna .......................................... 118 4.3. Charakter sprawy jako przedmiotu postępowania: indywidualna, o charakterze zewnętrznym, rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej .................................................................................................... 122 Rozdział 5 Zasady postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego ................................... 127 5.1. Pojęcie, charakter i funkcje zasad postępowania administracyjnego ............. 127 5.2. Kodeksowe zasady ogólne postępowania administracyjnego ......................... 128 5.2.1. Zasada praworządności ........................................................................... 129 5.2.2. Zasada prawdy obiektywnej .................................................................... 131 5.2.3. Zasada współdziałania organów dla dobra postępowania .................. 134 5.2.4. Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu ................................. 135 5.2.5. Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli .................................................................................................... 137 5.2.6. Zasada informowania .............................................................................. 138 5.2.7. Zasada budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej .................................................................................................. 140 5.2.8. Zasada przyjaznej interpretacji przepisów ............................................ 144 5.2.9. Zasada przekonywania ............................................................................ 145 5.2.10. Zasada szybkości i prostoty postępowania ........................................... 146 5.2.11. Zasada polubownego załatwiania kwestii spornych ............................ 147 5.2.12. Zasada pisemności postępowania .......................................................... 149 5.2.13. Zasada dwuinstancyjności ...................................................................... 150 5.2.14. Zasada trwałości decyzji ostatecznych .................................................. 152 5.2.15. Zasada sądowej kontroli decyzji ostatecznych ..................................... 153 5.3. Pozakodeksowe zasady ogólne postępowania administracyjnego .................. 155 Dział II STRUKTURA PODMIOTOWA POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Rozdział 6 Organ prowadzący postępowanie administracyjne ................................................. 159 6.1. Organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym i funkcjonalnym ..................................................................................................... 159 6.2. Właściwość organów i jej rodzaje ........................................................................ 166 6.3. Pozytywne i negatywne przesłanki właściwości organu. Instytucja wyłączenia ze sprawy ............................................................................................. 168 6.4. Spory kompetencyjne i spory o właściwość oraz ich rozstrzyganie ............... 179 6.5. Współkompetencja a współdziałanie organów w postępowaniu administracyjnym .................................................................................................. 183 Rozdział 7 Strona postępowania administracyjnego ................................................................... 187 7.1. Pojęcia strony postępowania administracyjnego i legitymacji procesowej ... 187 7.2. Koncepcje teoretyczne pojęcia strony a koncepcja normatywna ................... 190 7.3. Wielopodmiotowość i współuczestnictwo w postępowaniu administracyjnym .................................................................................................. 192 7.4. Zdolność administracyjnoprawna i zdolność administracyjnoprocesowa .... 197 7.5. Następstwo prawne stron w postępowaniu administracyjnym ...................... 200 7.6. Reprezentacja stron w postępowaniu administracyjnym ................................ 202 Rozdział 8 Podmioty na prawach strony i inni uczestnicy postępowania administracyjnego .......................................................................................................... 207 8.1. Organizacja społeczna ........................................................................................... 207 8.2. Prokurator .............................................................................................................. 212 8.3. Rzecznik Praw Obywatelskich ............................................................................. 219 8.4. Rzecznik Praw Dziecka ......................................................................................... 221 8.5. Podmioty na prawach strony przewidziane w przepisach szczególnych ....... 221 8.6. Inni uczestnicy postępowania administracyjnego ............................................ 222 Dział III CZYNNOŚCI PROCESOWE POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Rozdział 9 Pojęcie i rodzaje czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym .. 227 9.1. Pojęcie czynności procesowych ........................................................................... 227 9.2. Rodzaje czynności procesowych .......................................................................... 229 9.3. Czynności procesowe organów (czynności urzędowe) .................................... 232 9.4. Czynności procesowe stron i podmiotów na prawach strony (czynności nieurzędowe) .......................................................................................................... 233 9.5. Konsekwencje prawne naruszenia warunków prawidłowości i skuteczności czynności procesowych ......................................................................................... 235 Rozdział 10 Pisma w postępowaniu administracyjnym ................................................................ 237 10.1. Pisma urzędowe ..................................................................................................... 237 10.2. Pisma nieurzędowe. Podania ............................................................................... 240 Rozdział 11 Sposoby uzewnętrzniania treści czynności urzędowych ......................................... 245 11.1. Pojęcie i skutki prawne doręczenia ..................................................................... 245 11.2. Doręczenie pisma urzędowego w formie dokumentu pisemnego .................. 249 11.3. Doręczenie pisma urzędowego w formie dokumentu elektronicznego ......... 253 11.4. Ogłoszenie publiczne, ustne i przy użyciu środków łączności ........................ 257 Rozdział 12 Czynności o charakterze zobowiązującym i sankcyjnym ....................................... 259 12.1. Wezwania ................................................................................................................ 259 12.2. Procesowe środki przymusu ................................................................................ 262 Rozdział 13 Utrwalanie czynności procesowych ............................................................................. 264 13.1. Protokoły ................................................................................................................ 264 13.2. Adnotacje ................................................................................................................ 266 13.3. Metryki .................................................................................................................... 266 Rozdział 14 Jawność postępowania, czynności procesowych i akt sprawy administracyjnej 268 14.1. Jawność postępowania i czynności procesowych .............................................. 268 14.2. Jawność akt sprawy administracyjnej i jej ograniczenia .................................. 270 Rozdział 15 Terminy procesowe ........................................................................................................ 274 15.1. Rodzaje terminów procesowych .......................................................................... 274 15.2. Zasady obliczania terminów procesowych ........................................................ 276 15.3. Skracanie, przedłużanie i przywracanie terminów procesowych ................... 277 15.4. Terminy załatwiania spraw administracyjnych ................................................. 280 Rozdział 16 Bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania ........................... 283 16.1. Pojęcia bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania .................. 283 16.2. Sposoby przeciwdziałania bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym .................................................................................................. 285 Dział IV PRZEBIEG POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ADMINISTRACYJNEJ Rozdział 17 Faza wszczęcia postępowania ....................................................................................... 293 17.1. Wszczęcie postępowania ...................................................................................... 293 17.2. Odmowa wszczęcia postępowania ...................................................................... 296 17.3. Kontrola podania o wszczęcie postępowania .................................................... 298 Rozdział 18 Faza rozpoznawcza postępowania ............................................................................... 302 18.1. Faza rozpoznawcza na tle etapów stosowania prawa materialnego w sprawie administracyjnej .................................................................................. 302 18.2. Postępowanie wyjaśniające a postępowanie dowodowe .................................. 302 18.3. Pojęcie i przedmiot dowodu a pojęcia pokrewne .............................................. 303 18.4. Katalog środków dowodowych ............................................................................ 306 18.5. Zasady i przebieg postępowania dowodowego .................................................. 317 18.6. Formy postępowania wyjaśniającego .................................................................. 322 18.6.1. Postępowanie gabinetowe (kameralne) ................................................. 322 18.6.2. Rozprawa administracyjna ...................................................................... 323 18.7. Postępowanie wyjaśniające a współdziałanie organów w postępowaniu administracyjnym .................................................................................................. 328 Rozdział 19 Postępowanie uproszczone ........................................................................................... 331 Rozdział 20 Przerwanie ciągłości postępowania administracyjnego ......................................... 337 20.1. Charakter prawny, istota i skutki procesowe zawieszenia postępowania ...... 337 20.2. Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu ........................................... 339 20.2.1. Przesłanki podmiotowe ........................................................................... 340 20.2.2. Przesłanka przedmiotowa ....................................................................... 341 20.3. Obligatoryjne zawieszenie postępowania na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego .................................................................................... 343 20.4. Fakultatywne zawieszenie postępowania na wniosek strony .......................... 343 20.5. Podjęcie zawieszonego postępowania ................................................................. 344 Rozdział 21 Mediacja ............................................................................................................................ 348 Rozdział 22 Faza orzecznicza postępowania ................................................................................... 353 22.1. Istota orzekania w postępowaniu administracyjnym ....................................... 353 22.2. Zakres (granice) i podstawy orzekania w postępowaniu administracyjnym .................................................................................................. 355 22.3. Zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym ..................................... 358 22.4. Orzekanie merytoryczne w postępowaniu administracyjnym ........................ 360 22.5. Orzekanie niemerytoryczne w postępowaniu administracyjnym .................. 363 22.5.1. Umorzenie postępowania w sprawie administracyjnej ...................... 363 22.5.1.1. Uwagi ogólne ............................................................................ 363 22.5.1.2. Obligatoryjne umorzenie postępowania z urzędu ............... 364 22.5.1.3. Fakultatywne umorzenie postępowania na wniosek strony ......................................................................................... 365 22.5.2. Opłaty i koszty postępowania ................................................................. 366 Dział V ORZECZENIA ADMINISTRACYJNE, UGODA ADMINISTRACYJNA I MILCZĄCE ZAŁATWIENIE SPRAWY Rozdział 23 Decyzja administracyjna ............................................................................................... 373 23.1. Decyzja administracyjna w ujęciach teoretycznych i w orzecznictwie sądów administracyjnych ..................................................................................... 373 23.2. Miejsce decyzji w procesie stosowania norm prawa administracyjnego materialnego, etapy procesu jej podejmowania i zdeterminowanie jej treści ........................................................................................................................ 376 23.3. Obligatoryjne elementy decyzji administracyjnej ............................................. 386 23.4. Fakultatywne elementy decyzji administracyjnej .............................................. 394 23.4.1. Uwagi wstępne .......................................................................................... 394 23.4.2. Termin ....................................................................................................... 395 23.4.3. Warunek .................................................................................................... 397 23.4.4. Zlecenie ...................................................................................................... 399 23.4.5. Rygor natychmiastowej wykonalności .................................................. 401 23.5. Obowiązywanie decyzji administracyjnej .......................................................... 405 23.6. Przesłanki, istota i skutki mocy wiążącej w czasie aktów stosowania prawa ....................................................................................................................... 408 23.7. Ostateczność i prawomocność jako techniczno-prawne formy mocy wiążącej w czasie decyzji administracyjnej ........................................................ 411 23.8. Wykonalność decyzji administracyjnej .............................................................. 418 Rozdział 24 Postanowienie administracyjne ................................................................................... 421 24.1. Pojęcie i przedmiot postanowienia ..................................................................... 421 24.2. Typologia postanowień ......................................................................................... 424 24.3. Elementy postanowienia ....................................................................................... 427 24.4. Skuteczność i wykonalność postanowień ........................................................... 428 Rozdział 25 Ugoda administracyjna ................................................................................................. 432 25.1. Pojęcie ugody administracyjnej ........................................................................... 432 25.2. Przesłanki dopuszczalności ugody ...................................................................... 433 25.3. Procedura zawierania i zatwierdzania ugody .................................................... 435 25.4. Forma i elementy ugody ....................................................................................... 436 25.5. Wykonalność i skutki prawne zatwierdzonej ugody ........................................ 438 Rozdział 26 Rektyfikacja orzeczeń administracyjnych ................................................................. 441 26.1. Pojęcie rektyfikacji orzeczeń w postępowaniu administracyjnym ................. 441 26.2. Uzupełnienie treści decyzji i sprostowanie pouczenia o środkach zaskarżenia .............................................................................................................. 441 26.3. Sprostowanie treści decyzji .................................................................................. 443 26.4. Wyjaśnienie treści decyzji .................................................................................... 444 Rozdział 27 Milczące załatwienie sprawy ......................................................................................... 445 27.1. Konstrukcja prawna milczenia administracyjnego ........................................... 445 27.2. Charakter prawny i rodzaje milczącego załatwienia sprawy ........................... 446 27.3. Postępowania w sprawach, które mogą być załatwiane milcząco ................... 450 27.4. Skutki prawne milczącego załatwienia sprawy i ich weryfikacja .................... 453 Dział VI WERYFIKACJA ORZECZEŃ ADMINISTRACYJNYCH W ZWYCZAJNYM TRYBIE POSTĘPOWANIA Rozdział 28 Teoretyczny i normatywny model weryfikacji orzeczeń administracyjnych ...... 459 28.1. System weryfikacji orzeczeń administracyjnych w ujęciu teoretycznym i normatywnym ...................................................................................................... 459 28.2. Środki weryfikacji orzeczeń administracyjnych i ich rodzaje ......................... 462 28.3. Instytucje procesowe weryfikacji orzeczeń administracyjnych ....................... 466 Rozdział 29 Odwołanie ........................................................................................................................ 470 29.1. Pojęcie odwoławczego toku instancji .................................................................. 470 29.2. Charakterystyka odwołania .................................................................................. 471 29.2.1. Cechy odwołania ...................................................................................... 471 29.2.2. Legitymacja do wniesienia odwołania ................................................... 472 29.2.3. Wymogi formalne odwołania ................................................................. 475 29.3. Postępowanie odwoławcze ................................................................................... 476 29.3.1. Postępowanie odwoławcze przed organem pierwszej instancji ......... 476 29.3.2. Postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji ............. 482 29.3.2.1. Faza wstępna ............................................................................. 482 29.3.2.2. Faza rozpoznawcza ................................................................... 485 29.3.2.2.1. Postępowanie wyjaśniające przed organem odwoławczym ........................................................ 485 29.3.2.2.2. Wstrzymanie wykonania decyzji ........................ 488 29.3.2.2.3. Cofnięcie odwołania ............................................. 489 29.3.2.3. Faza orzecznicza ....................................................................... 489 29.3.2.3.1. Katalog decyzji organu odwoławczego .............. 489 29.3.2.3.2. Granice zakazu reformationis in peius ............... 494 Rozdział 30 Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ................................................................. 496 30.1. Charakter prawny wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ......................... 496 30.2. Odmienności postępowania w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy .............................................................................................. 497 Rozdział 31 Zażalenie ........................................................................................................................... 499 31.1. Zażaleniowy tok instancji ..................................................................................... 499 31.2. Charakterystyka zażalenia .................................................................................... 499 31.3. Przedmiot zażalenia .............................................................................................. 501 31.4. Postępowanie zażaleniowe ................................................................................... 502 Dział VII WERYFIKACJA ORZECZEŃ ADMINISTRACYJNYCH W NADZWYCZAJNYCH TRYBACH POSTĘPOWANIA Rozdział 32 Założenia podsystemu weryfikacji orzeczeń w nadzwyczajnych trybach postępowania ................................................................................................................... 509 32.1. Wzruszalność orzeczeń administracyjnych w nadzwyczajnych trybach postępowania i jej rodzaje .................................................................................... 509 32.2. Prawidłowość, wadliwość i celowość orzeczenia administracyjnego a jego weryfikacja w nadzwyczajnych trybach postępowania .................................... 512 32.3. Teorie wadliwości oraz kategoryzacje wad orzeczeń administracyjnych ...... 516 32.4. Zbieg trybów postępowania administracyjnego ................................................ 522 32.5. Zbieg nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego i postępowania sądowoadministracyjnego ......................................................... 524 Rozdział 33 Wznowienie postępowania administracyjnego ........................................................ 527 33.1. Ogólna charakterystyka instytucji wznowienia postępowania ........................ 527 33.2. Dopuszczalność wznowienia postępowania ...................................................... 530 33.3. Przyczyny wznowienia postępowania ................................................................. 532 33.4. Procedura wznowienia postępowania ................................................................ 542 33.4.1. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania ................................. 542 33.4.2. Właściwość organów ............................................................................... 545 33.4.3. Postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania ................. 547 33.4.4. Granice i etapy wznowionego postępowania ....................................... 548 33.4.5. Rozstrzygnięcia kończące wznowione postępowanie ......................... 552 33.5. Stosowanie przepisów o wznowieniu postępowania do postanowień i spraw załatwionych milcząco ............................................................................ 556 Rozdział 34 Stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego ...................................... 558 34.1. Koncepcje nieważności orzeczenia administracyjnego .................................... 558 34.2. Orzeczenie nieistniejące a orzeczenie nieważne ................................................ 560 34.3. Instytucja stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. Aspekty materialnoprawne i procesowe ............................................................. 562 34.4. Przesłanki pozytywne i negatywne stwierdzenia nieważności ........................ 566 34.5. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ......................................... 578 34.6. Orzeczenia kończące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności .... 582 Rozdział 35 Fakultatywne tryby uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej oraz „wywłaszczenie” prawa ......................................................................................... 587 35.1. Uchylenie lub zmiana decyzji w trybach fakultatywnych ................................ 587 35.1.1. Istota i zakres zastosowania trybów fakultatywnych ........................... 587 35.1.2. Nabycie prawa na mocy decyzji administracyjnej ............................... 591 35.1.2.1. Pojęcie nabycia prawa .............................................................. 591 35.1.2.2. Postaci praw nabywanych na mocy decyzji .......................... 592 35.1.2.3. Decyzje nietworzące prawa strony ......................................... 594 35.1.3. Wzruszenie decyzji nietworzącej prawa strony ................................... 596 35.1.4. Wzruszenie decyzji tworzącej prawo strony ........................................ 598 35.2. „Wywłaszczenie” prawa ........................................................................................ 599 Rozdział 36 Wygaśnięcie (modyfikacja) mocy obowiązującej decyzji w wyniku zmian normatywnych ................................................................................................................. 603 36.1. Uwagi wprowadzające ........................................................................................... 603 36.2. Formy modyfikacji materialnej mocy obowiązującej ostatecznych decyzji administracyjnych ................................................................................................. 606 36.3. Formy modyfikacji formalnomaterialnej mocy obowiązującej ostatecznych decyzji administracyjnych .................................................................................... 608 Rozdział 37 Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej ................................................ 611 37.1. Przesłanki wygaśnięcia decyzji ............................................................................ 611 37.1.1. Konstrukcja przesłanek wygaśnięcia decyzji ........................................ 611 37.1.2. Bezprzedmiotowość decyzji .................................................................... 612 37.1.3. Niedopełnienie warunku ......................................................................... 616 37.2. Elementy proceduralne stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ............................... 617 Rozdział 38 Obligatoryjne uchylenie decyzji w związku z niewykonaniem zlecenia .............. 619 Rozdział 39 Wzruszalność (odwołalność) decyzji ostatecznych na szczególnych zasadach i w szczególnym trybie ................................................................................................... 622 39.1. Istota wzruszalności (odwołalności) decyzji na podstawie przepisów szczególnych (art. 163) .......................................................................................... 622 39.2. Przesłanki wzruszalności (odwołalności) decyzji na podstawie przepisów szczególnych ........................................................................................................... 624 39.3. Elementy proceduralne wzruszania (odwoływania) decyzji na podstawie przepisów szczególnych ........................................................................................ 627 Dział VIII POSTĘPOWANIE W SPRAWACH WYDAWANIA ZAŚWIADCZEŃ ORAZ SKARG I WNIOSKÓW Rozdział 40 Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń ................................................ 633 Rozdział 41 Postępowanie w sprawach skarg i wniosków ............................................................. 637 41.1. Prawo wnoszenia petycji, skarg i wniosków ...................................................... 637 41.2. Pojęcie i przedmiot skargi oraz wniosku ............................................................ 639 41.3. Organy właściwe do rozpatrywania skarg i wniosków ..................................... 641 41.4. Organizacja przyjmowania skarg i wniosków ................................................... 643 41.5. Przebieg postępowania w sprawach skarg i wniosków ..................................... 643 41.6. Nadzór i kontrola nad przyjmowaniem i załatwianiem skarg i wniosków ... 646 41.7. Związki postępowania w sprawach skarg i wniosków z postępowaniem jurysdykcyjnym ...................................................................................................... 647 Bibliografia ...................................................................................................................... 649 Skorowidz ......................................................................................................................... 659