Publikacja poświęcona jest skomplikowanym technologiom informatycznym oraz zawiłym regulacjom prawnym uwierzytelniania dokumentów elektronicznych za pomocą podpisu elektronicznego. Temat pracy przedstawiono w trzech aspektach: ogólno - poglądowym, techniczno - organizacyjnym i formalnoprawnym. Zasadniczą część książki poświęcono wyróżnieniu i omówieniu zwykłego, bezpiecznego oraz kwalifikowanego podpisu elektronicznego w świetle ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym oraz w nawiązaniu do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 1999 r. o wspólnotowej infrastrukturze podpisów elektronicznych. Książka prezentuje jedynie podstawowe zagadnienia składające się na prawo podpisu elektronicznego, gdyż została przygotowana nie tylko dla studentów prawa i administracji, ale również innych kierunków, takich jak ekonomia czy marketing i zarządzanie. Książka dostępna także w wersji elektronicznej. Kliknij i sprawdź --->

Wykaz skrótów str. 15 Akty prawne str. 15 Czasopisma str. 16 Inne str. 17 Od autora str. 19 Wstęp str. 21 Rozdział I Podpis i jego rodzaje str. 25 1. Pojęcie podpisu w ogólności str. 25 1.1. Wstępny opis podpisu str. 25 1.2. Struktura podpisu str. 26 1.3. Istota podpisu str. 27 1.4. Sposoby definiowania podpisu str. 28 1.5. Konsekwencje prawne różnego ujęcia podpisu str. 28 1.6. Funkcje podpisu str. 29 1.7. Rola podpisu str. 31 1.8. Rodzaje podpisów str. 32 2. Podpis własnoręczny str. 33 2.1. Definicja podpisu własnoręcznego str. 33 2.2. Podpis własnoręczny a inne sposoby znakowania str. 34 2.3. Zastępcze postacie podpisu str. 35 2.4. Parafy str. 35 2.5. Kopia podpisu własnoręcznego str. 36 2.6. Wymogi pewności podpisu własnoręcznego str. 36 3. Podpis elektroniczny str. 37 3.1. Definicja podpisu elektronicznego str. 37 3.2. Rodzaje podpisów elektronicznych str. 38 3.3. Ujęcia podpisu elektronicznego str. 40 3.4. Interpretacja ujęć podpisu elektronicznego str. 41 3.5. Zastosowanie ściśle pojętego podpisu elektronicznego str. 42 4. Podpis własnoręczny a podpis elektroniczny str. 43 4.1. Pojawienie się podpisu elektronicznego obok podpisu własnoręcznego str. 43 4.2. Rozróżnienie podpisu elektronicznego i własnoręcznego str. 44 4.3. Cechy wspólne podpisu elektronicznego i własnoręcznego str. 45 4.4. Cechy różne podpisu elektronicznego i własnoręcznego str. 47 4.5. Posługiwanie się podpisem elektronicznym i podpisem własnoręcznym str. 48 4.6. Podpis własnoręczny i elektroniczny a pieczęć str. 49 4.7. Istota różnicy pomiędzy podpisem elektronicznym a własnoręcznym str. 50 Rozdział II Technologia i organizacja podpisu elektronicznego str. 53 1. Mechanizm podpisu elektronicznego str. 53 1.1. Podstawowe elementy działania podpisu elektronicznego str. 53 1.2. Zasadnicze etapy obsługi podpisu elektronicznego str. 55 1.3. Bezpieczeństwo podpisu elektronicznego str. 56 1.4. Zastosowanie technologii podpisu elektronicznego str. 58 2. Algorytm kryptograficzny a podpis elektroniczny str. 59 2.1. Kryptologia str. 59 2.2. Szyfrowanie i deszyfrowanie dokumentu str. 59 2.3. Elementy kryptosystemu podpisu elektronicznego str. 60 2.4. Algorytm kryptograficzny str. 61 2.5. Kryptografia asymetryczna str. 62 2.6. Standardy algorytmów kryptograficznych str. 64 3. Funkcja skrótu a podpis elektroniczny str. 65 3.1. Przyspieszenie szyfrowania za pomocą funkcji skrótu str. 65 3.2. Istota funkcji skrótu str. 65 3.3. Legalna definicja funkcji skrótu str. 66 3.4. Funkcja skrótu SHA-I str. 66 3.5. Wykorzystanie funkcji skrótu w podpisie str. 67 3.6. Weryfikacja podpisu elektronicznego przez porównanie skrótów str. 68 3.7. Analogia pomiędzy skrótem a odciskiem palca str. 68 4. Składanie i weryfikacja podpisu elektronicznego str. 69 4.1. Etapy składania i weryfikacji podpisu elektronicznego str. 69 4.2. Podpisanie i nadanie dokumentu elektronicznego str. 70 4.3. Wielokrotny podpis elektroniczny str. 72 4.4. Odbieranie i weryfikowanie dokumentu elektronicznego str. 72 5. Zaufana strona trzecia str. 74 5.1. Pojęcie infrastruktury klucza publicznego str. 74 5.2. Pojęcie zaufanej strony trzeciej klucza publicznego str. 75 5.3. Uczestnicy posługiwania się podpisem elektronicznym str. 75 5.4. Modele infrastruktury klucza publicznego str. 76 5.5. Rola urzędów certyfikacji str. 77 5.6. Hierarchia urzędów certyfikacji str. 77 5.7. Uwierzytelnianie się urzędów certyfikacji str. 78 6. Certyfikat podpisu elektronicznego str. 79 6.1. Rodzaje certyfikatów str. 79 6.2. Zastosowanie certyfikatu do podpisu elektronicznego str. 79 6.3. Definicja certyfikatu podpisu elektronicznego str. 80 6.4. Składniki certyfikatu podpisu elektronicznego str. 81 6.5. Wykorzystywanie certyfikatu podpisu elektronicznego str. 82 6.6. Proces wystawiania certyfikatu podpisu elektronicznego str. 82 6.7. Polityka certyfikacji str. 83 Rozdział III Prawna regulacja podpisu elektronicznego str. 84 1. Przebieg prawnej regulacji podpisu elektronicznego str. 84 1.1. Ryzyko uznania podpisu elektronicznego str. 84 1.2. Podpis elektroniczny w społeczeństwie informacyjnym str. 85 1.3. Historia prawnej regulacji podpisu elektronicznego str. 85 1.4. Pierwszy akt prawny o podpisie elektronicznym str. 87 1.5. Modele prawnej regulacji podpisu elektronicznego str. 88 1.6. Modelowe prawo UNCITRAL str. 89 1.7. Prawna regulacja podpisu a ustalanie pochodzenia i prawdziwości oświadczeń str. 90 2. Podpis elektroniczny w Europie str. 91 2.1. Dyrektywa UE o podpisie elektronicznym str. 91 2.2. Charakterystyka dyrektywy o podpisie elektronicznym str. 92 2.3. Zasady naczelne dyrektywy o podpisie elektronicznym str. 93 2.4. Definicja podpisu elektronicznego w dyrektywie o podpisie elektronicznym str. 94 2.5. Stosowanie podpisu elektronicznego w dyrektywie o podpisie elektronicznym str. 96 2.6. Zobowiązanie państw członkowskich UE str. 97 3. Przepisy polskie o podpisie elektronicznym str. 98 3.1. Wprowadzenie przepisów o podpisie elektronicznym str. 98 3.2. Cele ustawowej regulacji podpisu elektronicznego str. 99 3.3. Zakres unormowania podpisu elektronicznego str. 100 3.4. Zasady unormowania podpisu elektronicznego str. 101 3.5. Rodzaje podpisów elektronicznych w prawie polskim str. 102 3.6. Szczególne unormowania podpisu elektronicznego str. 103 Rozdział IV Zwykły podpis elektroniczny str. 106 1. Pojęcie zwykłego podpisu elektronicznego str. 106 1.1. Definicja zwykłego podpisu elektronicznego str. 106 1.2. Zakres definicji zwykłego podpisu elektronicznego str. 108 1.3. Funkcje zwykłego podpisu elektronicznego str. 109 1.4. Rodzaje zwykłych podpisów elektronicznych str. 110 2. Składanie zwykłego podpisu elektronicznego str. 111 2.1. Definicja składania podpisu elektronicznego str. 111 2.2. Osoba składająca podpis elektroniczny str. 113 2.3. Dane służące do składania podpisu elektronicznego str. 115 2.4. Urządzenia służące do składania podpisu elektronicznego str. 116 3. Weryfikacja zwykłego podpisu elektronicznego str. 117 3.1. Definicja weryfikacji podpisu elektronicznego str. 117 3.2. Podmiot weryfikujący podpis elektroniczny str. 118 3.3. Dane służące do weryfikacji podpisu elektronicznego str. 119 3.4. Urządzenia służące do weryfikacji podpisu elektronicznego str. 120 4. Certyfikat zwykły str. 120 4.1. Pojęcie certyfikatu zwykłego str. 120 4.2. Wydawanie certyfikatów zwykłych str. 121 4.3. Ważność certyfikatów zwykłych str. 123 4.4. Informacja o ważności certyfikatu zwykłego str. 124 4.5. Modele zaufania certyfikatom str. 125 4.6. Poświadczenie elektroniczne str. 126 4.7. Zaświadczenie certyfikacyjne str. 127 5. Usługi certyfikacyjne str. 128 5.1. Definicja usług certyfikacyjnych str. 128 5.2. Świadczenie usług certyfikacyjnych str. 128 5.3. Podmioty świadczące usługi certyfikacyjne str. 129 5.4. Odbiorcy usług certyfikacyjnych str. 130 5.5. Znakowanie czasem str. 131 5.6. Rola znacznika czasu str. 133 5.7. Inne usługi certyfikacyjne str. 135 Rozdział V Bezpieczny podpis elektroniczny str. 137 1. Pojęcie bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 137 1.1. Szczególna postać podpisu elektronicznego str. 137 1.2. Definicja bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 138 1.3. Neutralność technologiczna definicji bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 139 1.4. Bezpieczny podpis elektroniczny a biometria str. 140 1.5. Cechy bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 141 2. Składanie bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 142 2.1. Unormowanie składania bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 142 2.2. Dane służące do składania bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 143 2.3. Cechy danych służących do składania bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 144 2.4. Bezpieczne urządzenia służące do składania podpisu elektronicznego str. 146 2.5. Kontrola nad urządzeniami służącymi do złożenia bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 147 2.6. Dostępność bezpiecznych urządzeń służących do składania podpisu elektronicznego str. 149 2.7. Składniki bezpiecznych urządzeń służących do składania podpisu elektronicznego str. 149 2.8. Wymagania dotyczące komponentu technicznego str. 150 2.9. Bezpieczna ścieżka uwierzytelnienia str. 151 2.10. Masowe składanie bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 152 3. Weryfikacja bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 153 3.1. Przebieg weryfikacji bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 153 3.2. Dane służące do weryfikacji bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 155 3.3. Bezpieczne urządzenia służące do weryfikacji podpisu elektronicznego str. 156 3.4. Składniki bezpiecznych urządzeń służących do weryfikacji podpisu elektronicznego str. 157 3.5. Potwierdzenie danych służących do weryfikacji bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 158 3.6. Wyniki weryfikacji bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 159 3.7. Wpływ ważności certyfikatu na wyniki weryfikacji bezpiecznego podpisu elektronicznego str. 160 Rozdział VI Kwalifikowany podpis elektroniczny str. 162 1. Pojęcie kwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 162 1.1. Definicja kwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 162 1.2. Wymagania gwarantujące pewność kwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 163 1.3. Kwalifikowany certyfikat str. 164 1.4. Udostępnienie kwalifikowanego certyfikatu str. 165 1.5. Obowiązek wskazania lub podania kwalifikowanego certyfikatu str. 166 1.6. Obligatoryjna zawartość kwalifikowanego certyfikatu str. 167 1.7. Fakultatywna zawartość kwalifikowanego certyfikatu str. 169 1.8. Format kwalifikowanego certyfikatu str. 170 2. Ważność kwalifikowanego certyfikatu str. 172 2.1. Przypadki wyłączenia albo ograniczenia ważności kwalifikowanego certyfikatu str. 172 2.2. Przypadki unieważnienia kwalifikowanego certyfikatu str. 173 2.3. Unieważnienie kwalifikowanego certyfikatu z powodu utraty pełnej zdolności do czynności prawnych str. 174 2.4. Unieważnienie kwalifikowanego certyfikatu w razie upublicznienia klucza prywatnego str. 174 2.5. Unieważnienie certyfikatu kwalifikowanego na wniosek str. 175 2.6. Zawieszenie kwalifikowanego certyfikatu str. 176 2.7. Przebieg zawieszenia lub unieważnienia certyfikatu str. 177 2.8. Wpływ ważności kwalifikowanego certyfikatu na skuteczność kwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 178 2.9. Lista unieważnionych i zawieszonych certyfikatów str. 179 3. Kwalifikowane podmioty świadczące usługi certyfikacyjne str. 181 3.1. Systemy świadczenia usług certyfikacyjnych str. 181 3.2. Definicja kwalifikowanego podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne str. 182 3.3. Uprawnienia kwalifikowanego podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne str. 183 3.4. Obowiązki kwalifikowanego podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne str. 185 3.5. Obowiązek opracowania polityki certyfikacji str. 187 3.6. Obowiązek zachowania tajemnicy str. 189 3.7. Obowiązek archiwizacji str. 190 3.8. Udostępnianie danych osobowych właścicieli certyfikatów kwalifikowanych str. 192 4. Uzyskanie statusu kwalifikowanego podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne str. 194 4.1. Dopuszczenie do świadczenia kwalifikowanych usług certyfikacyjnych str. 194 4.2. Akredytacja podmiotów świadczących usługi certyfikacyjne str. 195 4.3. Wpis do rejestru kwalifikowanych podmiotów świadczących usługi certyfikacyjne str. 196 4.4. Wydawanie zaświadczeń certyfikacyjnych str. 198 4.5. Dane służące do składania poświadczenia elektronicznego str. 199 4.6. Dane służące do weryfikacji poświadczenia elektronicznego str. 200 4.7. Rodzaje zaświadczeń certyfikacyjnych str. 201 4.8. Powierzenie zadań przez ministra właściwego do spraw gospodarki str. 202 5. Nadzór nad kwalifikowanymi podmiotami świadczącymi usługi certyfikacyjne str. 203 5.1. Narzędzia nadzoru nad podmiotami świadczącymi usługi certyfikacyjne str. 203 5.2. Niezgodna z prawem działalność podmiotów świadczących usługi certyfikacyjne str. 205 5.3. Unieważnienie zaświadczenia certyfikacyjnego str. 206 6. Umowa o wydanie certyfikatu kwalifikowanego str. 208 6.1. Warunki wydania certyfikatu kwalifikowanego str. 208 6.2. Umowa o wydanie certyfikatu str. 208 6.3. Strony umowy o wydanie certyfikatu str. 209 6.4. Obowiązek informacyjny wystawcy certyfikatu str. 210 6.5. Zgoda na wykorzystywanie danych do weryfikacji podpisu elektronicznego str. 211 6.6. Forma umowy o wydanie certyfikatu str. 212 6.7. Ważność umowy o wydanie certyfikatu str. 213 7. Odpowiedzialność związana ze świadczeniem usług certyfikacyjnych str. 214 7.1. Ogólny zakres zastosowania odpowiedzialności podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne str. 214 7.2. Przypadki zastosowania odpowiedzialności podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne str. 216 7.3. Odpowiedzialność w razie przekroczenia warunków certyfikatu str. 217 7.4. Odpowiedzialność z tytułu prawdziwości danych zawartych w certyfikacie str. 218 Rozdział VII Obrót prawny z wykorzystaniem podpisu elektronicznego str. 219 1. Skutki prawne podpisu elektronicznego str. 219 1.1. Rola podpisu elektronicznego w obrocie prawnym str. 219 1.2. Implementacja prawa międzynarodowego str. 220 1.3. Idea zrównania podpisu elektronicznego i własnoręcznego str. 222 1.4. Sposoby rozumienia dokumentu elektronicznego str. 223 1.5. Zasada równoważności podpisu elektronicznego str. 224 1.6. Istota skutków prawnych podpisu elektronicznego str. 225 1.7. Zróżnicowanie zastosowania podpisów elektronicznych str. 226 1.8. Skuteczność w czasie złożenia kwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 227 1.9. Skutek prawny złożenia zwykłego podpisu elektronicznego str. 228 1.10. Moc dowodowa niekwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 230 1.11. Sprawdzenie skuteczności danych opatrzonych kwalifikowanym podpisem elektronicznym str. 231 1.12. Skutki prawne znakowania czasem str. 234 1.13. Zastosowanie unormowań skutków prawnych znakowania czasem str. 236 2. Domniemania dotyczące chwili złożenia podpisu elektronicznego str. 238 2.1. Rodzaje domniemań dotyczących podpisu elektronicznego str. 238 2.2. Domniemanie integralności danych str. 239 2.3. Domniemanie dotyczące osoby uwidocznionej w certyfikacie str. 240 2.4. Domniemanie dotyczące urządzeń i danych str. 241 2.5. Domniemanie dotyczące chwili złożenia podpisu elektronicznego str. 242 3. Moc dowodowa dokumentu elektronicznego str. 245 3.1. Pojęcie dowodu w podpisie elektronicznym str. 245 3.2. Problemy wykorzystania dokumentów wprowadzanych do sieci str. 246 3.3. Moc dowodowa w zależności od rodzaju podpisu elektronicznego str. 248 3.4. Dokument urzędowy i dokument prywatny str. 249 3.5. Dowód istnienia danych w określonym czasie str. 251 3.6. Dowód elektroniczny w postępowaniu cywilnym str. 253 3.7. Dowód elektroniczny w postępowaniu administracyjnym str. 254 3.8. Niezaprzeczalność autorstwa i zapoznania się z dokumentem str. 254 4. Złożenie podpisu elektronicznego przez osobę nieuprawnioną str. 256 4.1. Posłużenie się podpisem przez osobę nieuprawnioną str. 256 4.2. Prawnokarna ocena użycia podpisu elektronicznego przez osobę nieuprawnioną w ustawie o podpisie elektronicznym str. 258 4.3. Prawnokarna ocena użycia podpisu elektronicznego przez osobę nieuprawnioną w kodeksie karnym str. 260 4.4. Prawnocywilna ocena użycia podpisu elektronicznego przez osobę nieuprawnioną str. 262 4.5. Dobrowolne udostępnienie urządzeń i danych do składania podpisu str. 263 4.6. Samowolne przejęcie danych i urządzeń do składania podpisu elektronicznego str. 264 4.7. Prawnoadministracyjna ocena użycia podpisu elektronicznego przez osobę nieuprawnioną str. 265 4.8. Odpowiedzialność za sfałszowanie znacznika czasu str. 266 5. Podpis elektroniczny w obrocie prawnym str. 268 5.1. Możliwości posługiwania się dokumentami elektronicznymi przed wejściem w życie ustawy o podpisie elektronicznym str. 268 5.2. Możliwości posługiwania się dokumentami elektronicznymi po wejściu w życie ustawy o podpisie elektronicznym str. 269 5.3. Ograniczenia zastosowania dokumentu elektronicznego str. 270 5.4. Podpis elektroniczny w prawie cywilnym str. 271 5.5. Podpis elektroniczny w prawie papierów wartościowych str. 272 5.6. Podpis elektroniczny w prawie administracyjnym str. 274 5.7. Podpis elektroniczny w prawie podatkowym str. 275 5.8. Zastosowanie podpisu elektronicznego do faktur str. 277 5.9. Podpis elektroniczny w kontroli finansowej str. 278 5.10. Podpis elektroniczny w kontaktach z PFRON-em str. 279 6. Podpis elektroniczny a forma czynności prawnej str. 280 6.1. Elektroniczne czynności prawne str. 280 6.2. Forma prawna elektronicznej czynności prawnej str. 281 6.3. Postać elektroniczna i forma elektroniczna w przepisach str. 283 6.4. Elektroniczna postać a elektroniczna forma oświadczenia woli str. 284 6.5. Obligatoryjne zastosowanie podpisu elektronicznego str. 285 6.6. Złagodzenie wymogu stosowania kwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 287 6.7. Konstytutywna rola podpisu elektronicznego str. 288 6.8. Stanowiska w zakresie zastosowania kwalifikowanego podpisu elektronicznego str. 290 6.9. Sytuacje zastosowania podpisu elektronicznego str. 291 6.10. Elektroniczna postać formy szczególnej pisma z datą pewną str. 292 7. Elektroniczny obrót notarialny str. 293 7.1. Istota elektronicznego obrotu notarialnego str. 293 7.2. Elektroniczny akt notarialny str. 295 7.3. Udział notariusza w elektronicznym obrocie prawnym str. 296 7.4. Konieczność posługiwania się elektronicznymi środkami komunikacji przez notariuszy str. 297 7.5. Problemy związane z elektronicznym aktem notarialnym str. 298 7.6. Zasięg formalny elektronicznego obrotu prawnego str. 298 Zakończenie str. 301 Bibliografia str. 305 Literatura podstawowa str. 305 Literatura uzupełniająca str. 305 Literatura pozostała str. 306 Akty prawne str. 311 Podstawowe akty prawne str. 311 Uzupełniające akty prawne str. 311 Pozostałe akty prawne str. 312