Postanawiają, iż co do majątku, jaki obecnie posiadają i w przyszłości mieć mogą... Intercyzy w małżeńskim prawie majątkowym Królestwa Polskiego na przykładzie Łodzi (1841-1875)

Książka jest opracowaniem z historii polskiego prawa sądowego XIX stulecia i od razu należy stwierdzić, iż jest wartościowa i warta publikacji. Składa się na to przede wszystkim sam problem badawczy, dotyczy bowiem kwestii nieopracowanych dotychczas w literaturze prawa polskiego zarówno w skali europejskiej, jak i regionalnej. Autorka przedstawia instytucję umów małżeńskich majątkowych na podstawie prawa cywilnego oraz przepisów notarialnych Królestwa Polskiego i konfrontacji z praktyką występującą w Łodzi w latach 1841–1875. To zetknięcie norm prawnych z rzeczywistością „łódzkich małżeństw” i funkcjonowaniem notariuszy w Łodzi okazało się ze wszech miar trafne i zasługuje na daleko idącą aprobatę. […] Autorka ze znawstwem przedstawia obowiązujący stan prawny francusko-polsko-rosyjski w przedstawionych kwestiach. […] Oceniana książka w pełni zasługuje na druk i stanie się wartościową publikacją na rynku wydawniczym, przydatną nie tylko dla historyków prawa czy też prawników, lecz i dla szerszego grona czytelników zainteresowanych dziejami Królestwa Polskiego i miasta Łodzi. Z recenzji prof. zw. dr. hab. Wojciecha Witkowskiego

Wykaz skrótów 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ I. Małżeńskie prawo majątkowe na ziemiach polskich do 1825 r 27 1. Stosunki majątkowe między małżonkami według prawa przedrozbiorowego 27 2. Regulacja stosunków majątkowych między małżonkami w Kodeksie Napoleona 32 3. Zmiana małżeńskiego prawa majątkowego w Królestwie Polskim 39 4. Prawo małżeńskie majątkowe w zaborze pruskim i austriackim 41 4.1. Zabór pruski 41 4.2. Zabór austriacki 42 5. Podsumowanie 44 ROZDZIAŁ II. Ustawowy ustrój majątkowy w Królestwie Polskim według KCKP z 1825 r 47 1. Powstanie ustawowego ustroju majątkowego 47 1.1. Podstawa prawna 47 1.2. Warunki powstania 48 1.3. Zakres podmiotowy 49 1.4. Zakres przedmiotowy 50 2. Zasady organizacji ustawowego ustroju majątkowego 50 2.1. Prawa męża 50 2.1.1. Prawo własności 51 2.1.2. Użytkowanie majątku żony 52 2.1.2.1. Uprawnienia wchodzące w zakres użytkowania 54 2.1.2.2. Obowiązki męża jako użytkownika 54 2.1.3. Zarząd majątkiem żony 58 2.1.3.1. Czynności zwykłego zarządu 58 2.1.3.2. Czynności przekraczające zwykły zarząd 59 2.2. Prawa żony 65 2.2.1. Prawo własności 65 2.2.2. Prawo do dokonywania czynności przekraczających zwykły zarząd 67 2.2.3. Hipoteka prawna na majątku męża 69 2.2.4. Prawo do wystąpienia do sądu o ustanowienie rozdziału majątkowego 70 2.3. Odpowiedzialność za długi 75 3. Podsumowanie 75 ROZDZIAŁ III. Umowny ustrój majątkowy – wymogi prawne i funkcjonowanie w Łodzi na podstawie przepisów notarialnych i KCKP . 77 1. Podstawa prawna 77 2. Sposób ustanowienia 77 3. Wymogi, jakim musiała odpowiadać umowa 78 3.1. Wynikające z przepisów ogólnych dotyczących ważności umów 78 3.2. Wymogi wprowadzone przez ustawę notarialną 79 3.2.1. Warunki bezwzględne 79 3.2.1.1. Sporządzenie aktu w obrębie działalności notariusza 80 3.2.1.2. Niedopuszczalność sporządzania aktów na rzecz pewnych kategorii osób 81 3.2.1.3. Obecność określonych osób 82 3.2.1.4. Wskazanie imion, nazwisk oraz miejsca zamieszkania świadków 84 3.2.1.5. Wskazanie daty i miejsca sporządzenia aktu 85 3.2.1.6. Złożenie podpisów przez osoby obecne przy sporządzeniu aktu notarialnego 88 3.2.2. Warunki względne 91 3.2.2.1. Umieszczanie odsyłaczy, dopisków i wpisów między wierszami w akcie notarialnym oraz dokonywanie skreśleń 91 3.2.2.2. Wskazanie imienia, nazwiska oraz miejsca urzędowania notariusza 95 3.2.2.3. Podanie imion, nazwisk i miejsca zamieszkania stron oraz świadków wskazanych w art. 11 ON 97 3.2.2.4. Przejrzystość i jednoznaczność zapisu aktu notarialnego 104 3.2.2.5. Klauzula o odczytaniu aktu notarialnego 106 3.2.2.6. Dołączanie dokumentów 106 3.2.2.7. Język aktu notarialnego 108 3.2.2.8. Klauzula o wydaniu wyciągu głównego 109 3.3. Wymogi szczególne wprowadzone przez Kodeks Cywilny Królestwa Polskiego 112 3.3.1. Wymóg sporządzenia umowy przed zawarciem małżeństwa i jej niezmienność 112 3.3.2. Obowiązek ujawnienia umowy w akcie małżeństwa 120 3.4. Szczególny obowiązek wprowadzony w Kodeksie Handlowym 122 4. Osoby uprawnione do zawarcia umowy 124 5. Zakres przedmiotowy 135 6. Podsumowanie 136