Dzieła. Tom 4

Książka, po raz pierwszy wydana w 1982 roku przez Państwowy Instytut Wydawniczy, jest prezentacją projektu filozoficznego Marka J. Siemka z lat siedemdziesiątych. Składa się z dziesięciu niezależnych artykułów poświęconych istotnym zagadnieniom filozofii XX wieku. Stawiając się w roli przewodnika, Siemek odtwarza całościowy horyzont myśli współczesnej w jej zmaganiach z własną przeszłością. Za pomocą narzędzi pojęciowych hermeneutyki, strukturalizmu, marksizmu i Hegla zarysowuje własne stanowisko, które określał wówczas mianem historycznej ontologii sensu. ********* Works. Volume 4. Philosophy, Dialectics, Reality Philosophy, Dialectics, Reality published for the first time in 1982 by Państwowy Instytut Wydawniczy is a presentation of Marek J. Siemek’s philosophical project from the 1970s. The book consists of ten independent articles devoted to important issues of the 20th-century philosophy. Siemek assumes the role of a guide and recreates the comprehensive horizon of contemporary thought struggling with its own past. By means of the conceptual tools of hermeneutics, structuralism, Marxism and Hegel, he outlines his approach, which he defined then as the historical ontology of sense. ********* Marek Jan Siemek (1942–2011) – jeden z czołowych filozofów polskich okresu powojennego. Jego dorobek, znany i ceniony zarówno w kraju, jak i za granicą, obejmuje ważne, niekiedy przełomowe prace z dziedziny historii filozofii (głównie klasycznej filozofii niemieckiej od Kanta do Hegla), rozprawy traktujące o najważniejszych problemach filozofii współczesnej oraz teksty prezentujące oryginalne koncepcje z zakresu filozofii społecznej. Wspólnym mianownikiem niemal wszystkich, tematycznie bardzo zróżnicowanych prac Marka J. Siemka jest transcendentalizm – wywodząca się od Kartezjusza i Kanta koncepcja filozoficzna, akcentująca rolę rozumu i racjonalności w ludzkim poznaniu, działaniu i życiu społecznym. Niniejsza edycja Dzieł wybitnego filozofa dobrze ukazuje rolę, jaką odegrał on w badaniach nad transcendentalizmem i jego twórczym rozwijaniu.

MARCIN PAŃKÓW Druga tożsamość Siemka 7 Od autora 31 O przedmiocie filozofii 33 Myśl drugiej połowy XX wieku 47 Transcendentalizm jako stanowisko epistemologiczne 81 Marksizm a tradycja hermeneutyczna 99 Materializm historyczny jako filozofia marksizmu 125 Dialektyczna epistemologia Lukácsa 155 1. Struktura świadomości urzeczowionej 160 2. Dialektyka i niedialektyka 170 3. Epistemologia całości 181 Filozof niepopularny 191 Kto nie lubi Althussera? 193 Dlaczego go nie lubią? 199 Dlaczego go nie rozumieją? 207 Hegel i problemy filozoficznej samowiedzy marksizmu 215 ANEKS „Nauka” i „naukowość” jako ideologiczne kategorie filozofii 255 Filozoficzne pytanie o naukę: sformułowanie problemu 256 Wstępne przypomnienie z historii pojęć: nauka w oczach nowożytnej filozofii 258 Scjentyzm jako filozoficzna ideologia „nauki” 262 Pojęcie nauki w strukturze ideologicznej: między pozytywizmem i „filozofią życia” 267 Lukács – marksizm jako filozofia 275 Co w marksizmie jest filozoficzne? Historia i świadomość klasowa na tle tradycji 276 „Punkt widzenia całości”: Lukácsowska koncepcja dialektyki 283 Urzeczowienie – przedmiotowe i podmiotowe formy reifikacji 288 Teoria świadomości społecznej: świadomość klasowa, „świadomość fałszywa”, „świadomość potencjalna” 292 Lukács a zamysł filozoficzny Marksa – perypetie marksizmu w XX wieku 298 Bibliografia 307 Indeks osób 313 Indeks pojęć 317 Zusammenfassung 321 Summary 325