Medytacje o filozofii pierwszej René Descartes’a to przełomowe dzieło w historii filozofii. To właśnie jemu Kartezjusz zawdzięcza chwalebny tytuł ojca filozofii nowożytnej. W tej niewielkiej pracy po raz pierwszy została podjęta problematyka subiektywnych podstaw wartości poznania, wraz z kluczowym dla niej pytaniem o możliwość istnienia wiedzy pewnej. To w tej książce w pełni ukonstytuowało się podstawowe dla filozofii pojęcie czystego podmiotu poznającego, czyli podmiotu spełniającego akty poznawcze, w których ujmując dowolny przedmiot, zwraca się on jednocześnie ku samemu sobie. Podmiot intelektualny był znany wcześniej, ale teraz stał się ośrodkiem teoretycznego dyskursu – dyskursu poszukującego wiedzy pewnej i jednolitej. Od czasu, gdy światowa filozofia otrzymała Medytacje, przyjęło się nazywać podmiot poznania słowem cogito. I jest to może jedyny czasownik pełniący rolę rzeczownika.
Medytacje o filozofii pierwszej ukazały się pierwotnie po łacinie w 1641 roku. Sześć lat później została wydana wersja francuska, sporządzona przez Ludwika de Luynes’a we współpracy z autorem. Kartezjusz naniósł liczne drobne poprawki oraz kilka niewielkich, acz znaczących uzupełnień, dzięki czemu tekst francuski ma status drugiego, udoskonalonego oryginału. Prezentowane tłumaczenie jest przekładem francuskiej wersji dzieła.
Kartezjusz (1596–1650) – francuski filozof, matematyk i fizyk. Jeden z najwybitniejszych intelektualistów XVII wieku. Autor przełomowych dzieł, do których należą – oprócz Medytacji o filozofii pierwszej (1641, I wyd. pol. 1958) – Rozprawa o metodzie (1637, I wyd. pol. 1878), Zasady filozofii (1644, I wyd. pol. 1960) oraz Namiętności duszy (1648, wyd. pol. 1958). Poglądy Kartezjusza były szeroko dyskutowane w środowiskach naukowych, a jego działalność wywarła olbrzymi wpływ na późniejszy rozwój filozofii nowożytnej.
Od tłumacza VII
List do profesorów Sorbony XVIII
Słowo od wydawcy do czytelnika XXIII
Przedmowa XXVII
Streszczenie zamieszczonych tu sześciu medytacji XXXI
Medytacje o filozofii pierwszej, w których wykazuje się jasno istnienie Boga i różnicę realną pomiędzy duszą i ciałem człowieka 1
Medytacja pierwsza. O tym, co można podać w wątpliwość 3
Medytacja druga. O naturze duszy ludzkiej i że łatwiej ją poznać niż ciało 9
Medytacja trzecia. O Bogu – że istnieje 20
Medytacja czwarta. O prawdzie i fałszu 39
Medytacja piąta. O istocie rzeczy materialnych i jeszcze raz o Bogu – że istnieje 49
Medytacja szósta. O istnieniu rzeczy materialnych i o różnicy realnej między duszą i ciałem człowieka 57
Edmund Husserl, Medytacje Kartezjusza 76
Posłowie 85