Korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych - właścicieli urządzeń przesyłowych

Publikacja stanowi kompleksowe opracowanie monograficzne, w którym dokonano pogłębionej analizy prawnej korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych - właścicieli urządzeń przesyłowych, zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i praktycznym. W monografii omówiono tytuły prawne mogące stanowić podstawę korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych - właścicieli urządzeń przesyłowych, zarówno prawnorzeczowe (w tym służebności przesyłu), jak i obligacyjne, a także tytuły prawne regulowane przepisami o charakterze publicznoprawnym. W książce przedstawiono również problematykę korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych bez tytułu prawnego oraz dokonano analizy możliwości stopniowego ograniczania i ostatecznie eliminacji tego zjawiska. Przybliżono podstawowe roszczenia, które mogą być podnoszone wobec przedsiębiorców przesyłowych - właścicieli urządzeń przesyłowych korzystających z nieruchomości bez tytułu prawnego. Ponadto w opracowaniu poruszono zagadnienia dotyczące własności urządzeń przesyłowych oraz przedstawiono projekty ustaw odnoszących się do prezentowanej problematyki. Adresaci: Publikacja jest przeznaczona zarówno dla teoretyków prawa, jak i praktyków, w tym sędziów, radców prawnych, adwokatów, notariuszy. Może stanowić cenną lekturę także dla osób mających w praktyce do czynienia z problematyką dotyczącą urządzeń przesyłowych, w tym dla samych przedsiębiorców przesyłowych.

Wykaz skrótów | str. 17 Wstęp | str. 23 Rozdział I Zagadnienia wprowadzające | str. 29 1. Urządzenia przesyłowe | str. 29 1.1. Regulacja z art. 49 k.c. w ujęciu historyczno-porównawczym | str. 29 1.2. Zakres pojęcia "urządzenie przesyłowe" | str. 33 1.2.1. Urządzenia przesyłowe - zagadnienia wstępne | str. 33 1.2.2. Urządzenia przesyłowe - zagadnienia szczegółowe | str. 38 1.2.3. Urządzenia przesyłowe sensu largo | str. 43 2. Nieruchomości jako miejsce posadowienia urządzeń przesyłowych | str. 44 2.1. Zagadnienia wstępne | str. 44 2.2. Nieruchomości gruntowe | str. 45 2.3. Nieruchomości budynkowe | str. 48 2.4. Nieruchomości lokalowe | str. 50 3. Przedsiębiorca przesyłowy | str. 52 3.1. Zagadnienia wstępne | str. 52 3.2. Przedsiębiorca w prawie cywilnym | str. 53 3.3. Zakres pojęcia "przedsiębiorca przesyłowy" | str. 57 4. Posiadanie związane z posadowieniem urządzeń przesyłowych | str. 60 4.1. Zagadnienia wstępne | str. 60 4.2. Posiadanie służebności przesyłu | str. 62 5. Podsumowanie | str. 65 Rozdział II Nabycie własności urządzeń przesyłowych przez przedsiębiorców przesyłowych | str. 68 1. Rozważania nad własnością urządzeń przesyłowych na gruncie kodeksu cywilnego | str. 68 1.1. Zagadnienia wstępne | str. 68 1.2. Ewolucja poglądów judykatury i nauki dotycząca własności urządzeń przesyłowych | str. 69 1.3. Urządzenia przesyłowe - części składowe sieci czy odrębne rzeczy ruchome? | str. 75 1.4. Wejście urządzeń "w skład przedsiębiorstwa" | str. 79 1.5. Określenie właściciela urządzeń przesyłowych | str. 82 1.6. Własność urządzeń przesyłowych a korzystanie z nieruchomości | str. 87 2. Przeniesienie własności urządzeń przesyłowych na przedsiębiorcę przesyłowego oraz inne sposoby nabycia tego prawa | str. 89 2.1. Zagadnienia wstępne | str. 89 2.2. Umowne przeniesienie własności urządzeń przesyłowych | str. 91 2.3. Przeniesienie własności urządzeń przesyłowych w wyniku realizacji roszczenia z art. 49 § 2 k.c. | str. 94 2.3.1. Zagadnienia wstępne | str. 94 2.3.2. Podmiot uprawniony oraz adresat roszczenia | str. 96 2.3.3. Wynagrodzenie za przeniesienie własności urządzeń przesyłowych | str. 98 2.3.4. Zasady przedawnienia roszczenia | str. 100 2.3.5. Obowiązywanie art. 49 § 2 k.c. w czasie | str. 101 2.4. Inne sposoby nabycia własności urządzeń przesyłowych | str. 103 3. Podsumowanie | str. 106 Rozdział III Korzystanie z nieruchomości oparte na służebności przesyłu | str. 108 1. Zagadnienia wstępne | str. 108 2. Służebności ustanawiane na rzecz przedsiębiorców przesyłowych - zagadnienia prawnoporównawcze | str. 109 2.1. Niemcy | str. 109 2.1.1. Służebności - zagadnienia wstępne | str. 109 2.1.2. Ustanawianie służebności na rzecz przedsiębiorców przesyłowych | str. 111 2.2. Włochy | str. 115 2.2.1. Służebności - zagadnienia wstępne | str. 115 2.2.2. Ustanawianie służebności na rzecz przedsiębiorców przesyłowych | str. 117 2.3. Francja | str. 118 2.3.1. Służebności - zagadnienia wstępne | str. 118 2.3.2. Ustanawianie służebności na rzecz przedsiębiorców przesyłowych | str. 120 2.4. Hiszpania | str. 122 2.4.1. Służebności - zagadnienia wstępne | str. 122 2.4.2. Ustanawianie służebności na rzecz przedsiębiorców przesyłowych | str. 123 2.5. Podsumowanie analizy prawnoporównawczej | str. 124 3. Służebność przesyłu w prawie polskim | str. 125 3.1. Zagadnienia wstępne. Ocena służebności przesyłu na tle prawnoporównawczym | str. 125 3.2. Podmioty stosunku prawnego | str. 128 3.3. Treść służebności przesyłu | str. 134 3.4. Problematyka wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu | str. 137 3.4.1. Zasady płatności wynagrodzenia | str. 137 3.4.2. Wysokość wynagrodzenia | str. 141 3.5. Sposoby nabycia służebności przesyłu | str. 145 3.5.1. Nabycie służebności przesyłu w trybie umownym | str. 145 3.5.2. Nabycie służebności przesyłu w trybie sądowym | str. 147 3.5.2.1. Przesłanki ustanowienia służebności przesyłu w trybie sądowym | str. 147 3.5.2.2. Problematyka przedawnienia roszczeń z art. 3052 k.c. | str. 152 3.5.2.3. Zagadnienia proceduralne | str. 153 3.5.3. Nabycie służebności przesyłu w drodze zasiedzenia | str. 154 3.5.3.1. Istota nabycia prawa w drodze zasiedzenia. Zasiedzenie służebności w ujęciu historycznym | str. 154 3.5.3.2. Dopuszczalność nabycia służebności przesyłu w drodze zasiedzenia | str. 158 3.5.3.3. Przesłanki nabycia służebności przesyłu w drodze zasiedzenia | str. 159 3.5.3.3.1. Zagadnienia wstępne | str. 159 3.5.3.3.2. Przesłanka nieprzerwanego posiadania służebności | str. 160 3.5.3.3.3. Przesłanka trwałego i widocznego urządzenia | str. 161 3.5.3.3.4. Dobra i zła wiara posiadacza służebności | str. 165 3.5.3.3.5. Przedsiębiorca przesyłowy jako posiadacz w dobrej czy złej wierze | str. 168 3.5.3.3.6. Upływ czasu prowadzący do zasiedzenia służebności przesyłu | str. 171 3.5.3.4. Zagadnienia proceduralne | str. 174 3.5.3.5. Zagadnienia intertemporalne | str. 177 3.5.3.6. Problematyka zaliczenia okresu posiadania służebności przed dniem 1 lutego 1989 r. | str. 183 3.5.3.6.1. Podmiot będący posiadaczem służebności przed dniem 1 lutego 1989 r. | str. 183 3.5.3.6.2. Możliwość zaliczenia przez przedsiębiorcę przesyłowego posiadania służebności przed dniem 1 lutego 1989 r. | str. 187 3.5.3.6.3. Problematyka zawieszenia biegu zasiedzenia służebności z uwagi na uwarunkowania ustrojowe panujące w okresie obowiązywania zasady jedności własności państwowej | str. 190 3.5.4. Nabycie służebności przesyłu w drodze zapisu windykacyjnego | str. 192 3.5.5. Decyzja administracyjna z art. 124 ust. 1 u.g.n a ustanowienie służebności przesyłu | str. 194 3.6. Zbycie służebności przesyłu | str. 196 3.7. Ochrona służebności przesyłu | str. 197 3.8. Zmiana treści lub sposobu wykonywania służebności przesyłu | str. 198 3.9. Wygaśnięcie służebności przesyłu | str. 201 3.9.1. Wygaśnięcie służebności przesyłu w ogólności | str. 201 3.9.2. Wygaśnięcie służebności przesyłu na mocy odpowiednio stosowanych przepisów dotyczących służebności gruntowych | str. 203 3.9.3. Wygaśnięcie służebności przesyłu w szczególności | str. 208 3.9.4. Obowiązek usunięcia urządzeń przesyłowych po wygaśnięciu służebności przesyłu | str. 209 3.10.Służebność przesyłu w ustawie o lasach | str. 211 4. Podsumowanie | str. 215 Rozdział IV Korzystanie z nieruchomości na podstawie innych tytułów cywilnoprawnych | str. 218 1. Zagadnienia wstępne | str. 218 2. Własność | str. 219 2.1. Nabycie własność nieruchomości pod urządzenia przesyłowe | str. 219 2.2. Granice własności nieruchomości zabudowanej urządzeniami przesyłowymi | str. 222 2.2.1. Zagadnienia wstępne. Określenie granic własności | str. 222 2.2.2. Problematyka immisji | str. 225 2.2.2.1. Zagadnienia wstępne | str. 225 2.2.2.2. Rodzaje możliwych immisji związanych z posadowieniem i eksploatacją urządzeń przesyłowych | str. 228 2.2.2.3. Granice immisji. Ochrona przed niedopuszczalnymi immisjami | str. 231 2.2.3. Roboty ziemne grożące nieruchomościom sąsiednim utratą oparcia | str. 236 3. Użytkowanie wieczyste | str. 238 3.1. Nabycie użytkowania wieczystego gruntu pod urządzenia przesyłowe | str. 238 3.2. Granice użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego urządzeniami przesyłowymi | str. 244 4. Użytkowanie | str. 247 5. Służebności gruntowe | str. 248 6. Umowa obligacyjna | str. 254 6.1. Zagadnienia wstępne | str. 254 6.2. Problematyka istnienia obligacji realnej | str. 256 6.3. Problematyka zastosowania klauzuli rebus sic stantibus w stosunkach umownych z przedsiębiorcą przesyłowym | str. 261 7. Podsumowanie | str. 263 Rozdział V Korzystanie z nieruchomości na podstawie tytułów prawnych regulowanych przepisami prawa publicznego | str. 266 1. Decyzja administracyjna | str. 266 1.1. Zagadnienia wstępne | str. 266 1.2. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. | str. 268 1.3. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 70 u.g.g.w.n. | str. 272 1.4. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. | str. 275 1.4.1. Zagadnienia wstępne. Istota decyzji administracyjnej z art. 124 ust. 1 u.g.n. | str. 275 1.4.2. Przesłanki wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. oraz zagadnienia proceduralne | str. 279 1.4.3. Inne uprawnienia i obowiązki, o których mowa w art. 124 u.g.n. | str. 286 1.5. Decyzje administracyjne uprawniające do tymczasowego zajęcia nieruchomości związane z działalnością przesyłową | str. 288 1.5.1. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 124b u.g.n. | str. 288 1.5.2. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 126 u.g.n. | str. 290 2. Uprawnienia przedsiębiorców przesyłowych do korzystania w ograniczonym zakresie z cudzych nieruchomości, wynikające z przepisów o charakterze publicznoprawnym | str. 293 2.1. Zagadnienia wstępne | str. 293 2.2. Rozważania w ujęciu historycznym | str. 294 2.3. Rozważania na podstawie aktualnego stanu prawnego | str. 298 3. Podumowanie | str. 302 Rozdział VI Korzystanie z nieruchomości bez tytułu prawnego - uwarunkowania zjawiska | str. 305 1. Zagadnienia wstępne | str. 305 2. Uwarunkowania historyczno-polityczne | str. 306 2.1. Działalność przesyłowa okresu powojennego do przełomu lat 80. i 90. XX w. | str. 306 2.1.1. Zagadnienia wstępne | str. 306 2.1.2. Rozważania szczegółowe | str. 310 2.1.2.1. Energetyka | str. 310 2.1.2.2. Wodociągi | str. 312 2.1.2.3. Gazownictwo | str. 313 2.1.2.4. Telekomunikacja | str. 314 2.2. Przemiany ustrojowe i gospodarcze zapoczątkowane na przełomie lat 80. i 90. XX w. | str. 315 2.3. Wpływ uwarunkowań historyczno-politycznych na zjawisko korzystania z nieruchomości bez tytułu prawnego | str. 321 3. Uwarunkowania prawne | str. 325 4. Uwarunkowania organizacyjne | str. 326 5. Uwarunkowania ekonomiczne | str. 328 6. Analiza możliwości eliminacji zjawiska korzystania z nieruchomości bez tytułu prawnego | str. 329 7. Podsumowanie | str. 335 Rozdział VII Roszczenia związane z korzystaniem z nieruchomości bez tytułu prawnego | str. 337 1. Zagadnienia wstępne | str. 337 2. Roszczenie negatoryjne | str. 338 2.1. Zagadnienia wstępne | str. 338 2.2. Przedsiębiorca przesyłowy biernie legitymowany w postępowaniu z art. 222 § 2 k.c. | str. 342 3. Roszczenia uzupełniające | str. 346 3.1. Zagadnienia wstępne | str. 346 3.2. Posiadacz służebności jako biernie legitymowany w postępowaniu z art. 224 § 2 i art. 225 k.c. | str. 349 3.3. Roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy | str. 353 3.3.1. Wpływ dobrej bądź złej wiary na roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy | str. 353 3.3.2. Wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy | str. 355 3.3.3. Przedsiębiorca przesyłowy biernie legitymowany w postępowaniu o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy | str. 359 3.4. Kolejne roszczenia uzupełniające | str. 360 3.4.1. Zagadnienia wstępne | str. 360 3.4.2. Roszczenie o odszkodowanie za zużycie, pogorszenie bądź utratę rzeczy | str. 361 3.4.3. Roszczenie o zwrot pożytków lub ich równowartości | str. 363 4. Roszczenie o wykup działki z art. 231 § 2 k.c. | str. 365 4.1. Zagadnienia wstępne | str. 365 4.2. Przedsiębiorca przesyłowy biernie legitymowany w postępowaniu o wykup działki z art. 231 § 2 k.c. | str. 371 5. Powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa | str. 373 5.1. Zagadnienia wstępne | str. 373 5.2. Przedsiębiorca przesyłowy biernie legitymowany w procesie o ustalenie stosunku prawnego lub prawa | str. 374 6. Roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia | str. 377 7. Roszczenie o naprawie szkody deliktowej | str. 380 8. Podsumowanie | str. 386 Rozdział VIII Projektowane zmiany prawa dotyczące problematyki związanej z urządzeniami przesyłowymi | str. 388 1. Projektowane zmiany kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami | str. 388 1.1. Zagadnienia wstępne | str. 388 1.2. Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny z dnia 7 grudnia 2011 r. | str. 389 1.3. Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny i ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 25 lipca 2012 r. | str. 396 2. Prace nad projektem ustawy o korytarzach przesyłowych - zasygnalizowanie zagadnienia | str. 404 3. Prace nad projektem ustawy wprowadzającej do kodeksu cywilnego prawo zabudowy - zasygnalizowanie zagadnienia | str. 406 4. Podsumowanie | str. 407 Podsumowanie końcowe | str. 411 Bibliografia | str. 425