Klauzule generalne stanowią jedno z najbardziej dyskutowanych zagadnień zarówno na gruncie prawa publicznego, jak i prawa prywatnego. Wzbudzają wątpliwości nie tylko na etapie ich definiowania oraz umiejscowienia w systemie norm i uregulowań prawnych. Klauzule generalne zapewne przyczyniają się do uelastycznienia tekstu przepisów, choć posługiwanie się nimi w procesie stosowania prawa wiąże się z wieloma zagrożeniami. Stąd ważna rola orzecznictwa sądów powszechnych i administracyjnych. Jak wynika z praktyki orzeczniczej, klauzule generalne muszą same być poddane wykładni, stanowiąc wytyczną do rozumienia przepisów prawnych, w tym w szczególności w przypadku podejmowania decyzji uznaniowych, na przykład w zakresie prawa podatkowego („ważny interes podatnika”, „niewspółmierna wysokość” podatku czy „uzasadniona obawa” w kontekście zabezpieczenia zobowiązania podatkowego). Klauzule generalne implikują konieczność wyważenia wartości, jednak nie przesądzają o wyborze właściwego rozwiązania, jedynie wskazują na warianty możliwości. Stąd istotną rolę w ich stosowaniu odgrywają zasady techniki legislacyjnej. Nadrzędną zasadą jest jednoznaczność treści przepisów prawnych, ale nieodzownym ich elementem jest tzw. luz decyzyjny, który jest odpowiedzią na zmieniające się otoczenie i dynamikę zjawisk społeczno‑gospodarczych. (Słowo wstępne) Zeszyt naukowy jest skierowany zarówno do pracowników naukowych i studentów wszystkich kierunków, których programy nauczana obejmują problematykę teorii i filozofii prawa, prawników praktyków: adwokatów, radców prawnych.

Spis treści Słowo wstępne (Lidia Zacharko) / 7 Patrycja Błaszków Znaczenie klauzuli zasad współżycia społecznego w kontekście nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych / 9 Krzysztof Bochnia Znaczenie klauzul generalnych w stosowaniu prawa krajowego i międzynarodowego / 19 Michalina Drózd, Ksenia Pilarz Znaczenie klauzuli „dobra dziecka” w prawie rodzinnym krajowym i międzynarodowym na podstawie instytucji przysposobienia / 29 Michał Gamrot Nowy wymiar klauzuli rebus sic stantibus w obliczu kryzysu finansowego? / 41 Kinga Karaś Normy niedookreślone w systemie prawa francuskiego / 53 Klaudia Kopia Klauzula generalna obejścia prawa podatkowego / 61 Michał Kotalczyk Współpraca z Trybunałem strasburskim jako przejaw dobrej wiary państwa. Kazus „skargi katyńskiej” przeciwko Rosji / 73 Kamila Koziara Interes społeczny a zmiana decyzji administracyjnej na gruncie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami — przyczynek do dyskusji / 85 Izabela Kuc Klauzule generalne „interesu społecznego” i „słusznego interesu strony” jako kolizyjne wartości podlegające ochronie prawnej w postępowaniu administracyjnym / 95 Karina Kunc-Urbańczyk Problemy ustalania granic dozwolonego użytku utworów w prawie autorskim / 107 Anna Lichosik Klauzula generalna istotnego wpływu informacji poufnej na cenę lub wartość instrumentu finansowego / 123 Piotr Lipiński Klauzule służące ochronie bezpieczeństwa i porządku na przykładzie art. 132 Prawa o ruchu drogowym / 135 Barbara Moc Znaczenie klauzul generalnych w stosowaniu cywilnego prawa krajowego i międzynarodowego / 147 Małgorzata Moczulska Klauzula ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego a swoboda decyzyjna organu / 159 Sławomir Piekarczyk Wielokierunkowa nieostrość w sądowym stosowaniu prawa. Intencja prawodawcy a dyskrecjonalność sędziowska — antynomia czy kongruencja? / 169 Łukasz B. Pilarz Obraza uczuć religijnych — próby stworzenia kontratypu czy depenalizacja w świetle zasady proporcjonalności? — zagadnienia wybrane w Polsce / 181 Maciej Przysucha Rola klauzuli generalnej zasad współżycia społecznego w sądowej kontroli decyzji ZUS / 197 Jacek Samol Klauzule generalne w praktyce. „Nakład pracy komornika” jako podstawa do miarkowania kosztów egzekucji / 209 Joanna Soboń-Sobczyńska, Marcin Sobczyński Klauzula generalna zasad współżycia społecznego w kontekście przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych / 221 Maciej Tarasek Problematyka klauzul generalnych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego / 233 Małgorzata Wiśniewska Dobro pacjenta w ujęciu prawa farmaceutycznego / 243 Łukasz Zimończyk Nieostrość pojęcia programu komputerowego w prawie własności intelektualnej / 253 Tomasz Zubko Wyłączna kompetencja Unii Europejskiej do zawierania umów międzynarodowych / 265 Literatura przedmiotu / 275

Koszyk

Klauzule generalne w prawie krajowym i obcym