Granice i ograniczenia. O doświadczeniu granic i ich przekraczaniu

Pytanie o granice należy do tych ważnych pytań, w których chodzi o sprawy „zasadnicze" i „pierwsze". Formułując je, dostrzegając i określając granice, pytamy o nasz świat i nasze w nim miejsce. Konceptualizacja granic i graniczności ma w dziejach filozofii długą historię. Począwszy od antycznej kategorii apeiron, przez Kanta granice poznania, aż po Jaspersa, Wittgensteina, Blocha..., filozofia podejmowała stale próby przemyślenia tej kategorii pod względem ontologicznym, epistemologicznym, językowym, antropologicznym. Dzisiaj powracamy do tego problemu. Dzieje się tak z kilku powodów. Kategoria ta staje się jednym z ważniejszych paradygmatów współczesnego myślenia. Również współczesne wydarzenia polityczne stawiają problem granic wśród istotnych zagadnień kultury. Wystarczy wskazać tu, że Europa pod względem politycznym, militarnym i ekonomicznym znosi granice, lecz wcale nie oznacza to ich końca. Przeciwnie, staje się coraz wyraźniejsze, że problem granic przesuwa się z obszaru politycznego i militarnego w sferę kulturową, społeczną i jednostkową. Dawne formy ustanawiania granic przekładają się też na nowe formy praktyk politycznych.

MAREK SZULAKIEWICZ - Granice jako problem współczesnej kultury - wprowadzenie /7 MAREK SZULAKIEWICZ - Grenzen als Problem der gegenwärtigen Kultur - Vorwort /19CZĘŚĆ I GRANICE I GRANICZNOŚĆ WIESŁAW TRZECIAKOWSKI - Oddech niewidzialności (o subiektywnym rozpoznawaniu niewidzialnych granic) /33 KS. ANTONI SIEMIANOWSKI - Granice w kulturze a wolność /59 JOANNA HAŃDEREK - Granice kultury, granice człowieka /71 KS. BOGDAN LISIAK SJ - Teoria wszystkiego a granice nauki /85 JÓZEF DĘBOWSKI - Epistemologia i współczesna filozofia nauki wobec problemu demarkacji i tak zwanych logik parakonsystentnych /97CZĘŚĆ II GRANICE W KULTURZEKS. MIROSŁAW MRÓZ - O otwartej granicy między „wiedzieć" i „wierzyć". Uwagi w kontekście myśli Tomasza z Akwinu o doświadczeniu religijnym /123 KRZYSZTOF STACHEWICZ - Granice w moralności i etyce. Próba wstępnego rozpoznania /141 MAGDALENA ŻARDECKA-NOWAK - Rozum publiczny i jego granice /155 JAN DRAUS - Polityczne aspekty granicy polsko-ukraińskiej w obliczu Schengen /171 KS. KRZYSZTOF ŚNIEŻYŃSKI - O granicy między myśleniem filozoficznym i teologicznym /183 DANIEL SOBOTA - Horyzont i pytanie. Między nauką i metafizyką /201 JERZY KOCHANOWICZ - Strukturalne granice w Kościele /219 RYSZARD WÓJTOWICZ - Prawo naturalne jako granica pluralizacji życia społecznego Kościoła /229 KS. ZBIGNIEW TEINERT - Sumienie i powinność - w kręgu psychologii i teologii /247 KS. RAFAŁ MISIAK - Pierwotna niewinność i radykalne zło jako antropologiczne granice /259 ANETA KOCHANOWICZ - Dziecko z syndromem apallicznym a granice definicji osoby /277 BARTOSZ WYPYCH - Transgresja ponowoczesnego ciała /287 JOANNA FALKOWSKA, AGNIESZKA WAŁĘGA - Granice w wychowaniu narodowym /297 WALDEMAR KMIECIKOWSKI - Granice Witkiewiczowską drogą do tajemnicy Istnienia /319 JANUSZ GRYGIEŃĆ - Między konserwatyzmem a liberalizmem. Miejsce myśli Francisa Herberta Bradleya na filozoficzno-politycznej mapie /337 KINGA MARULEWSKA - W poszukiwaniu granicy między starożytnością a nowożytnością. Rozważania wokół myśli Hanny Arendt /347 NOTY O AUTORACH /363