Dogmatyka prawa administracyjnego. Bilans rozwoju, reformy i przyszłych zadań

Małgorzata Bochwic-Ivanovska (tłumacz), Ziemowit Cieślik (redaktor naukowy tłumaczenia), Ilona Czechowska (redaktor naukowy tłumaczenia), Natalia Kohtamäki (redaktor naukowy tłumaczenia), Irena Lipowicz (redaktor naukowy tłumaczenia), Andrzej Wróbel (redaktor naukowy tłumaczenia) Praca stanowi jedną z podstawowych pozycji współczesnej literatury z zakresu prawa administracyjnego w Niemczech. Tezy w niej zawarte są na tyle uniwersalne, że mogą być stosowane w procesie rozwijania metod badań administracyjnoprawnych także w innych krajach. Dzieło E. Schmidta-Aßmanna – ważne dla rozwoju europejskiego prawa administracyjnego i przydatne dla wszystkich badaczy prawa administracyjnego – pozostawało do tej pory mało znane wśród polskich ekspertów. Autor prezentuje całościową koncepcję współczesnej dogmatyki prawa administracyjnego, która ma równoważyć wymagania stabilności i elastyczności systemu prawnego. Wskazuje również na ograniczenia tradycyjnej metody prawa administracyjnego i potrzebę jej modernizacji. Opracowanie stanowi nie tylko istotny wkład do polskiej debaty z zakresu teorii prawa administracyjnego, lecz także daje niepowtarzalną szansę jej ożywienia, zwłaszcza najważniejszych założeń dogmatycznych i ich dynamicznych przekształceń w zmieniającym się świecie. Pozycja zainteresuje sędziów, prawników oraz pracowników naukowych z zakresu prawa publicznego.

Wykaz skrótów   | str.   11 Słowo wstępne do wydania polskiego   | str.   I Wprowadzenie   | str.  15 Część pierwsza Dogmatyka i jej reforma: zagadnienia podstawowe A. Zadania dogmatyki prawa administracyjnego    | str.   17   B. Reformowanie struktury dogmatyki   22   I. Opis stanu rzeczy w szczególnym prawie administracyjnym: „obszary referencyjne”    | str.   24   II. Dawne i nowe podejścia metodologiczne    | str.   27 1. Tradycyjna „metoda prawnicza”    | str.  27 2. Perspektywa aktu prawnego i perspektywa zachowania     | str.  31   III.   Założenia wstępne i idee wiodące    | str.   34   C. Nauka prawa administracyjnego jako nauka sterowania    | str.   38   I. Perspektywa nauki sterowania    | str.   39 1. Koncepcja analityczna    | str.   39 2. Związki i wzajemne oddziaływania   | str.   40   II. Uwzględnienie wiedzy pozaprawnej     | str.   42 1. Praktyka prawnicza a nauka prawa    | str.   42 2. Pojęcia pomostowe    | str.   45   III.   Nowa rola komparatystyki prawniczej    | str.   46 1. Praktyczne zadania dogmatyczne    | str.   47 2.  Perspektywa problemowa: „wspólne pozyskiwanie wiedzy”    | str.   48 Część druga Trzy klasyczne obszary tematyczne dogmatyki… prawa administracyjnego: źródła prawa, formy prawne, ochrona prawna Rozdział 1 Nauka o źródłach prawa    | str.   55   A. Zadania nauki o źródłach prawa   | str.   55   I. Polityczne treści w nauce o źródłach prawa     | str.   55 1. Tradycyjne zwężenie perspektywy badawczej    | str.   56 2. Analiza krytyczna   | str.   56   II. Nauka o źródłach prawa jako „strukturze policentrycznej”   | str.     57 1. Różnorodność typów, reżimów i warstw   | str.   58 2. Różnorodność rodzajów regulacji i metod konkretyzacji   | str.   59 3. Monopole prawotwórcze, numerus clausus i nakaz adekwatności – problemy   | str.   61   B. Trzy przykładowe kategorie źródeł prawa    | str.   63   I. Ustawa parlamentarna jako konieczny filar   | str.     63 1. Skutki sterujące różnych typów normowania   | str.   64 2. Określoność i otwartość ustawy   | str.   66   II. Rosnące znaczenie prawa międzynarodowego dla administracji   | str.   69 1. Umowy międzynarodowe   | str.   71 2. Ogólne zasady prawa międzynarodowego    | str.   74   III.   Ogólne zasady prawa jako kategoria obejmująca wiele obszarów    | str.   76 1. Znaczenie w prawie niemieckim    | str.   76 2. Znaczenie w prawie unijnym    | str.   79 3. Funkcje pomostowe ogólnych zasad prawa    | str.   83   IV. Dygresja: soft law w prawie administracyjnym   | str.     85 1. Formy występujące w praktyce   | str.   86 2. O funkcji pojęcia w prawie administracyjnym   | str.   88   C. Związki między regulacjami i problemy hierarchii    | str.   90 I. Ustawa parlamentarna i prawotwórstwo administracyjne    | str.   92   II. Prawo Unii Europejskiej i prawo państw członkowskich    | str.   95 1. Pierwszeństwo i wzajemne oddziaływania    | str.   96 2. Granice uwspólnotowienia prawa   | str.   98   Rozdział 2 Nauka o formach: formy prawne, formy działania… i formy oddziaływania    | str.   100   A. Formy prawne: stan obecny i zmiany    | str.   103   I. Dywersyfikacje: przykład aktu administracyjnego    | str.   104 1. Instrument niezbywalny i możliwy do stosowania w wielu obszarach    | str.   104 2. Stabilizacja i elastyczność     | str.  106   II. Zmiany perspektywy: przykład aktów normatywnych administracji publicznej     | str.   108 1. Akty normatywne jako instrumenty działania administracji   | str.   110 2. Akty normatywne administracji publicznej jako źródła prawa administracyjnego   | str.   112   B. Formy działania – o dogmatyce działania administracji bez formy prawnej    | str.   114   I. Normalność działania administracji bez formy prawnej     | str.   115   II. Zarys dogmatyki    | str.   117 1. Ogólne warunki ramowe dla zwykłego działania administracji    | str.   117 2. Sytuacje szczególnego zagrożenia: „nieformalne działanie administracji”   | str.   118   III.   Funkcje porządkujące form działania   | str.     121   C. Formy oddziaływania: konteksty i wzajemne wpływy    | str.   123   I Formy oddziaływania oraz związki między instrumentami [administracyjnymi]   | str.   124 1. Reguły dotyczące związków między instrumentami [administracyjnymi]   | str.   125 2. „Uznanie co do opcji”    | str.   127   II. Formy oddziaływania w europejskim związku administracyjnym    | str.   129 1. Transnarodowe akty administracyjne    | str.   131 2. „Zaufanie międzyadministracyjne”    | str.   133   Rozdział 3 Ochrona prawna    | str.   137   A. Gwarancje ochrony prawnej jako związek oddziaływań   | str.   138   I. Nakaz wielowymiarowej skuteczności – spójność ochrony prawnej    | str.   139   II. Gwarancje ochrony prawnej w Ustawie Zasadniczej    | str.   140 1. Dokonania dostosowawcze art. 19 ust. 4 GG    | str.   141 2. Niepewności w ochronie prawnej w przypadkach z kontekstem zagranicznym    | str.   143   III.   Gwarancje ochrony prawnej w prawie Unii Europejskiej    | str.   146 1. Podział odpowiedzialności za ochronę prawną (art. 19 ust. 1 TUE)   | str.   148 2. Artykuł 47 KPP jako gwarancja wielowymiarowa    | str.   149 3. Przypadek szczególny: ochrona prawna wobec działań faktycznych administracji UE    | str.   151 4. Przypadek szczególny: ochrona prawna Unii wobec władczych aktów prawa międzynarodowego   | str.   152   IV. Gwarancje ochrony prawnej w prawie  międzynarodowym    | str.   153 1. Roszczenie o ochronę sądową zgodnie z art. 14 MPPOiP    | str.   154 2. Państwa-strony jako podmioty zobowiązane    | str.   155   B. Zmiany w parametrach ochrony prawnej    | str.   157   I. Ewolucja uprawnień do wniesienia skargi    | str.   158 1. Rola prawa podmiotowego    | str.   159 2. Nauka o normach ochrony prawnej: osiągnięcia i krytyka   | str.   160 3. Indywidualna i ponadindywidualna ochrona prawna: „dobro wspólne w procesie”   | str.   163   II. Intensywność kontroli sądowej    | str.   168 1. Kryteria prawne i inne „koordynaty normatywne”   | str.   168 2. Kontrola wedle kryterium prawa    | str.   171 3. Jednolity model struktury kontroli ograniczonej   | str.   174   III.   Zakres kontroli: kontekst niezgodności z prawem    | str.   176 1. Odniesienie do statusu prawnego skarżącego   | str.   177 2. Przeniesienie akcentu na wpływ błędu postępowania na skutek działania    | str.   178   C. Powiązania sieciowe, konkurujące i komplementarne formy ochrony prawnej   | str.   180   I. Ochrona prawna: powiązania sieciowe i formy konkurujące    | str.   180 1. Szeroko zakreślony nakaz jasności drogi prawnej    | str.   181 2. Krajowe kompetencje kontrolne wobec zagranicznych aktów władczych    | str.   183 3. Konkurencje ochrony prawnej oraz „konflikty jurysdykcji”    | str.   186   II. Komplementarne formy ochrony     | str.   188 1. Ochrona sądowa jako gwarancja standardowa   | str.   188 2. Formy komplementarne    | str.   189   III.   Ochrona prawna w konfliktach opartych na informacji: zarys problemu    | str.   193 Część trzecia Ustrojowe prawo administracyjne – między jednością…, różnorodnością a ideą związku Uwaga wstępna: Wyzwanie, jakie stanowią sieci    | str.   197   A. Zadania regulacyjne, modele sterowania i metody   | str.   202   I. Polityczny charakter ustrojowego prawa administracyjnego    | str.   203 1. Podstawy kształtowania politycznego   | str.   203 2. Asymetryczne tworzenie systemu (Otto Mayer)    | str.   204   II. Kwestie metodologiczne ustrojowego prawa administracyjnego    | str.   206 1. Sterowanie kontekstem i argumentacja prawnicza w prawie ustrojowym    | str.   207 2. Szczególne osiągnięcia i granice osiągnięć koncepcji governance   | str.   210   B. Związanie zwrotne prawem konstytucyjnym ustrojowego prawa…administracyjnego   | str.     213   I. Prawo konstytucyjne jako główne medium recepcji    | str.   215   II. Kluczowe zagadnienie legitymizacji   | str.     217 1. Złożony charakter stawianych kwestii   | str.   218 2. Obszar materii: legitymizacja i legitymacja   | str.   219 3. Obszar struktury: legitymizacja w związku administracyjnym   | str.   224 4. Uwagi szczególne o legitymizacji administracji własnej UE   | str.   226   III.   Problemy legitymizacyjne agencji     | str.   227 1. Agencje administracji własnej UE   | str.   227 2. Niezależne agencje w administracjach państw członkowskich   | str.   230 3. Ogólne kwestie regulacyjne   | str.   234   C. Instytucjonalne i proceduralne komponenty ustrojowego prawa…administracyjnego    | str.   236   I. Jedność i wielość postaci administracji: refleksje konstytucyjnoprawne    | str.   237 1. Ambiwalentne pierwsze wrażenie    | str.   237 2. Demokratyczna otwartość   | str.   238   II.  Europejski związek administracyjny: różnorodność i proceduralna koordynacja działania    | str.   239 1. Związek jako schemat analityczny i idea porządkująca   | str.   240 2. Proceduralna koordynacja działania w związku administracyjnym    | str.   242 3. Prawo proceduralne odnoszące się do ustroju administracji jako perspektywa rozwoju    | str.   244   III.   Wybór między formami konstrukcyjnymi ustrojowego prawa administracyjnego    | str.   247 1. Wolność wyboru formy w ustrojowym prawie administracyjnym oraz jej granice   | str.   248 2. Uznanie w dziedzinie ustroju: institutional choice    | str.   252   Krótkie uwagi końcowe    | str.   255 Literatura    | str.   257 Glosariusz    | str.   271