Książka stanowi zbiór tekstów poświęconych zachodniemu Podhalu, będący efektem etnograficznych badań terenowych prowadzonych w latach 2021–2024 w Chochołowie, Nowem Bystrem i okolicznych miejscowościach. Autorzy i autorki, koncentrując się na różnych aspektach lokalnej rzeczywistości, badali wieloznaczność pojęcia „dziedzictwo” – zarówno w jego oficjalnych formach, jak i codziennych praktykach, postawach czy światopoglądach. Dziedzictwem okazują się nie tylko stroje, zwyczaje czy architektura, ale też praca, religijność, pamięć, wychowanie i relacje społeczne. Publikacja nie dostarcza prostych definicji, jednoznacznych odpowiedzi, lecz proponuje uważną, antropologiczną opowieść o pograniczach dziedzictwa.
******
Heritages and Their Borderlands. Around Western Podhale in Two and a Half Years
The book is a collection of texts devoted to Western Podhale, resulting from ethnographic field research conducted in 2021–2024 in Chochołow, Nowe Bystre and the surrounding villages. The authors, focusing on different aspects of local reality, studied the ambiguity of the concept of ‘heritage’, both in its official forms and everyday practices, attitudes and worldviews. Heritage is not only traditional costume, customs or architecture, but also work, religiousness, remembrance, education and social relations. The publication does not provide simple definitions and clear answers, but offers a careful, anthropological story about the borderlands of heritage.
I. Maria Małanicz-Przybylska: Poznawania (zamiast wstępu) 7
II. Maria Bartosz i Jakub Busz: Zanim zaczniemy – co trzeba wiedzieć o Chochołowie 15
1. Maria Bartosz: Wies, co to jest góra. Bycie i
działanie chochołowian w przestrzeni 27
2. Józef Nowosielski: Rolnik z ziemią jest tak
związany… Ziemia w narracjach podhalańskich
gospodarzy 56
3. Marta Parfi eniuk: Czyj jest las? Kreowanie
dziedzictwa w przestrzeni leśnej 75
4. Ewa Mazgajska: Prawie święty. Konstrukcja pamięci
o ks. Wojciechu Blaszyńskim 98
5. Jakub Busz: Zanikająca pamięć o Żydach w
Chochołowie. Lokalny przykład nie-dziedzictwa 121
6. Antonina Stanecka: Praca, dziedzictwo i
sprawczośćb– o macierzyństwie na Podhalu 159
7. Julian Rosiński: Niechodzenie w góry 186
8. Gabriela Kowalska: Praca jako (nie)odłączny
element czasu wolnego na wsi 200
9. Ewa Winiarczyk: American dream, puste domy i
więcej-niż-Podhale: narracje migracyjne 225
10. Maria Małanicz-Przybylska: Żywy skansen?
Dziedzictwo architektoniczne w działaniu 238
III. Piotr Kwiatkowski i Jadwiga Mik: A teraz do Nowego Bystrego! 254
11. Piotr Kwiatkowski: To musi ciesyć, inaczej to nie
ma co. Familiarność współdziałania nowobystrzan 260
12. Jadwiga Mik: O czym mówią, o czym milczą. Nośniki
pamięci w społeczności wsi Nowe Bystre 287
IV. Bibliografia 310
V. Spis ilustracji 329
