Kontakty z dzieckiem. Jak regulować, jak egzekwować? Poradnik praktyczny

Zapraszamy na spotkanie autorskie z Joanną Hetman-Krajewską czwartek, 5 lutego, godz. 18.00 ul. Sobieskiego 13, Willa Gryf, Konstancin-Jeziorna Wstęp wolny Publikacja to jedyny na rynku tak obszerny poradnik dotyczący spraw o kontakty z dziećmi – zarówno z punktu widzenia osób uprawnionych do kontaktów, jak i tych, które jako główni opiekunowie dziecka są zobowiązane do umożliwienia kontaktów z nim. Został napisany w przystępny sposób, najważniejsze zagadnienia ujęto w ramkach, a wyjaśnienia kwestii prawnych przeplatają przykłady wzięte z życia, pokazujące standardowe sytuacje w tego typu sprawach. Autorka traktuje tytułową problematykę w sposób kompleksowy – przede wszystkim przedstawia aspekty kontaktów dziecka z rodzicem, ale odrębnie omawia również zagadnienia dotyczące jego kontaktów z rodzeństwem, dziadkami bądź innymi osobami bliskimi (np. macochą czy ojczymem). Tekst uzupełniają wywiady ze specjalistami: sędzią rodzinnym, kuratorem sądowym, mediatorem, psychologiem dziecięcym, działaczem ruchu praw ojców, coachem, trenerem radykalnego wybaczania. Książka jest przeznaczona dla osób niebędących prawnikami, które szukają wyczerpujących informacji na temat prawnych aspektów spraw o kontakty z dzieckiem, a także dla pełnomocników procesowych zamierzających świadczyć pomoc prawną w takich sprawach.

Spis treści „Kontakty z dzieckiem. Jak regulować, jak egzekwować? Poradnik praktyczny” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 17     Wstęp 19     Rozdział 1. Kontakty dziecka z osobami bliskimi – zasady, filozofia, regulacje prawne 25 1. Budowanie więzi wymaga kontaktów 25 2. Prawo do kontaktów z dzieckiem w prawie międzynarodowym 26 3. Prawo do kontaktów z dzieckiem w prawie krajowym 29 4. Kto z kim, czyli osoby dramatu 31 5. Jak uregulować kontakty z dzieckiem 31 6. Gdy dziecko przebywa u opiekuna lub w pieczy zastępczej 35 7. Przedmiot sprawy o kontakty 36 8. Inicjatywa sądu 37 9. Ustalenie kontaktów z dzieckiem 38 10. Ograniczenie kontaktów z dzieckiem 39 11. Zakaz kontaktów z dzieckiem 41 12. Forma kontaktów 43 13. Działania naprawcze 45 14. „Odrabianie” zaległych kontaktów 46 15. Logistyka kontaktów – kto przywozi, kto odwozi 48 16. Skąd odbierać, dokąd odwozić? 49 17. Kto odbiera dziecko na kontakty, kto się nim opiekuje podczas kontaktów? 50 18. Ta wredna konkubina, ten znienawidzony nowy partner matki 52 19. Wyjazdy za granicę podczas kontaktów 53 20. Na marginesie – kontakty z innymi osobami niż dziecko 54 Rozdział 2. Kontakty dziecka z rodzicem 55 1. Kontakty dziecko–rodzic – prawo i obowiązek 55 2. Prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem jako dobro osobiste 56 3. Kontakty z dzieckiem a władza rodzicielska 56 4. Jak uregulować kontakty rodzica z dzieckiem? 57 5. Kto może zainicjować sprawę o uregulowanie kontaktów rodzica z dzieckiem? 58 6. Cienka granica między kontaktami a pieczą naprzemienną 59 7. Kontakty z dzieckiem w razie pieczy naprzemiennej 60 8. Na ile liczy się zdanie dziecka? 60 9. Kontakty z dzieckiem a obowiązek alimentacyjny 61 10. Uregulowanie kontaktów z dzieckiem w sprawie o rozwód bądź separację 63 11. Gdy rodzic nie chce utrzymywać kontaktów z dzieckiem 64 12. Gdy ojciec nie jest formalnie ojcem 65 Rozdział 3. Kontakty z potomstwem – węzeł gordyjski i jak go rozplątać? 68 1. Różne postawy rodzicielskie 68 2. Nadopiekuńcze matki 69 3. Ojcowie, którzy odpuszczają 69 4. Nękacz 70 5. Alienacja rodzicielska 70 6. Jakie są konsekwencje alienacji rodzicielskiej? 73 7. Jak to robią inni? 75 8. A jak to jest u nas? 76 9. Co wybieram: krzywdę czy szczęście dziecka? 76 10. Działania naprawcze 77 10.1. Mediacja 78 10.2. Psychoterapia 81 10.3. Kurs umiejętności wychowawczych 82 10.4. Porozumienie bez przemocy 83 10.5. „Radykalne wybaczanie” 84 Rozdział 4. Harmonogram kontaktów z dzieckiem i sposób ich realizacji 86 1. Harmonogram kontaktów 86 2. Czynniki wpływające na harmonogram kontaktów 87 3. Dynamika harmonogramu kontaktów, czyli jak kontakty „rosną” wraz z dzieckiem 88 4. Kontakty z dzieckiem a miejsce ich wykonywania 90 4.1. Kontakty w miejscu stałego pobytu dziecka 91 4.2. Kontakty w miejscu stałego pobytu rodzica niemieszkającego z dzieckiem na stałe 93 4.3. Kontakty w miejscach publicznych 93 4.4. Kontakty w wyspecjalizowanym ośrodku 95 4.5. Ile kosztują kontakty w wyspecjalizowanym ośrodku? 96 5. Osoby obecne przy kontaktach 97 5.1. Kontakty w obecności rodzica pierwszoplanowego 98 5.2. Kontakty w obecności innej osoby bliskiej 98 5.3. Kurator sądowy a kontakty z dzieckiem 99 5.4. Ile to kosztuje i kto płaci za udział kuratora przy kontaktach z dzieckiem? 102 5.5. Zakaz kontaktów rodzica z dzieckiem 102 5.6. Kontakty w obecności psychologa 103 5.7. Kontakty z udziałem tłumacza 103 6. Kontakty według okresów 104 6.1. Kontakty bieżące 104 6.2. Kontakty w okresach szczególnych 106 6.2.1. Kontakty wakacyjne, czyli „wolisz jechać na wakacje z tatusiem czy z mamusią”? 107 6.2.2. Ferie zimowe, czyli z kim na narty? 109 6.2.3. Święta, święta 109 6.2.4. Długie weekendy 111 6.2.5. Urodziny, imieniny 111 6.2.6. Dzień Matki, Dzień Ojca 113 6.2.7. Dzień Dziecka 113 6.2.8. Mikołajki 113 6.2.9. Dzień Babci, Dzień Dziadka 114 6.3. Kolizje terminów 114 Rozdział 5. Kontakty z dzieckiem w sprawie o rozwód bądź separację 117 1. Regulowanie kontaktów w rozwodzie bądź separacji 118 2. Podstawa to ugodowość i elastyczność 119 3. Zaniechanie orzekania o kontaktach 121 4. Kontakty w wyroku czy w porozumieniu? 124 5. Działania naprawcze 125 6. Mediacje w sprawie o rozwód bądź separację 126 7. Według harmonogramu czy elastycznie? 127 8. Kto ma wozić dziecko na kontakty? 128 9. Kontakty obojga rodziców 128 10. Zabezpieczenie kontaktów 129 11. Przymusowe egzekwowanie kontaktów 129 12. Nie mogą toczyć się dwie sprawy 132 13. Ile to kosztuje? 133 14. Jak uiścić opłatę sądową? 133 15. Inne koszty 134 16. Zwolnienie od kosztów sądowych 134 17. Jaki sąd właściwy? 134 18. Jakie prawo właściwe? 135 Rozdział 6. Kontakty dziecka z dziadkami i innymi osobami bliskimi 138 1. Jak to było kiedyś, a jak to jest teraz 138 2. Dlaczego kontakty dziadków z wnukami są tak ważne? 140 3. Hierarchia więzi, czyli bliżsi i dalsi krewni 141 4. Kto może zainicjować sprawę o uregulowanie kontaktów babci i/lub dziadka z dzieckiem? 142 5. Kto może zainicjować sprawę o uregulowanie kontaktów innej osoby bliskiej (np. cioci, wujka, macochy, ojczyma, rodzeństwa) z dzieckiem? 143 6. Gdy sprawa o rozwód jest w toku 144 7. Strony postępowania, czyli kto bierze udział w sprawie 144 8. Harmonogram kontaktów dziecka z innymi osobami bliskimi 145 Rozdział 7. Ugodowe rozwiązania 148 1. Czy tylko orzeczenie sądu? 148 2. Obowiązek realizacji kontaktów z dzieckiem a psychologia człowieka 149 3. Walory ugodowych rozwiązań 150 4. Porozumienie rodzicielskie (plan wychowawczy) 151 5. Ugoda przed mediatorem 153 6. Umowa o kontakty 154 7. Ugoda sądowa 154 Rozdział 8. Idę do sądu, czyli kiedy ugodowo się nie da 158 1. W jakich sprawach przed sądem można uregulować kontakty z dzieckiem 158 2. Strony postępowania 159 3. Wniosek i odpowiedź na wniosek 160 4. Ile to kosztuje, czyli koszty postępowania 160 4.1. Opłaty sądowe 160 4.2. Jak uiścić opłatę sądową? 162 4.3. Inne koszty 163 4.4. Zwolnienie od kosztów sądowych 163 5. Jaki sąd właściwy? 165 5.1. Właściwość rzeczowa 165 5.2. Właściwość miejscowa 165 6. Jurysdykcja krajowa 166 7. Jakie prawo właściwe? 167 8. Treść wniosku, czyli jak przygotować wniosek o kontakty 169 9. Jakie wątki można połączyć w jednym wniosku? 171 10. Wniosek o zabezpieczenie 171 11. Załączniki do wniosku o ustalenie kontaktów 171 12. Dowody 173 12.1. Dokumenty 173 12.2. Zeznania świadków 174 12.3. Czy muszę pytać świadka, czy będzie zeznawać? 175 12.4. Osoby najbliższe jako świadkowie 175 12.5. Psycholog jako świadek 176 12.6. Przesłuchanie stron 177 12.7. Wysłuchanie małoletniego 178 12.8. Opinie OZSS oraz opinie biegłych 182 12.9. Co robić, gdy opinia biegłych jest dla mnie niekorzystna? 184 12.10. Prywatna opinia 185 12.11. Wywiad kuratora 185 12.12. Oględziny 185 12.13. Jak złożyć wniosek o kontakty 187 Rozdział 9. Zabezpieczenie roszczeń o kontakty 192 1. Po co nam zabezpieczenie? 192 2. Harmonogram kontaktów w zabezpieczeniu 193 3. Ograniczenie kontaktów w zabezpieczeniu 194 4. Inne żądania we wniosku o zabezpieczenia 195 5. Rozprawa czy posiedzenie niejawne? 197 6. „Twarde” dokumenty 197 7. Zmiana zabezpieczenia kontaktów 198 8. Okoliczności uzasadniające wniosek o zmianę zabezpieczenia 203 9. Dowody na poparcie wniosku o zabezpieczenie bądź jego zmianę 204 10. Ile to kosztuje? 205 11. Rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie 206 12. Ile czasu ma sąd na rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie? 207 13. Zażalenie na postanowienie zabezpieczające 208 14. Przymusowe egzekwowanie kontaktów wynikających z postanowienia zabezpieczającego 209 Rozdział 10. Postępowanie przed sądem 212 1. Ile to wszystko potrwa? 213 2. Rozprawy jawne 214 3. Rozprawy zdalne 214 4. Dbaj o swój PR 218 5. Jak ubrać się do sądu? 219 6. Jak zachowywać się przed sądem? 219 7. Jak na spowiedzi 220 8. Nieetyczne prowadzenie sprawy, czyli ciosy poniżej pasa 221 9. Przygotowanie, przygotowanie, przygotowanie 222 10. Kolejność zdarzeń 225 11. Jak przygotować się do przesłuchania świadków? 227 12. Jak zeznawać przed sądem? 229 13. Jak przygotować się do własnych zeznań w sprawie? 230 14. Jak przygotować się do przesłuchania drugiej strony? 231 15. Jeśli nie stawi się wnioskodawca 233 16. Jeśli nie stawi się druga strona postępowania 234 17. Czy można zmusić stronę do stawiennictwa na rozprawie? 236 18. Inne sprawy rodzinne 237 19. Cofnięcie wniosku 238 20. Gdy jestem uczestnikiem postępowania 239 21. Odpowiedź na wniosek 240 22. Najlepszą obroną jest atak? 240 23. Wniosek wzajemny 242 Rozdział 11. Gdy jestem niezadowolony z orzeczenia sądu 245 1. Jaki sąd rozpoznaje środek odwoławczy? 245 2. Zapowiedź zażalenia bądź apelacji 246 3. Odstąpienie od uzasadnienia postanowienia 246 4. Ile mamy czasu na wniesienie zażalenia bądź apelacji? 247 5. Treść zażalenia lub apelacji 247 6. Nowe dowody w apelacji 248 7. Ile to kosztuje? 249 8. Jak uiścić opłatę sądową? 249 9. Zwolnienie od kosztów sądowych 249 10. Skarga kasacyjna 249 Rozdział 12. Nic nie jest wieczne, czyli kiedy można domagać się zmiany kontaktów 252 1. Kiedy można wnosić o zmianę orzeczenia o kontaktach? 252 2. Jakiej zmiany można się domagać? 253 3. Co to znaczy, że dobro dziecka wymaga zmiany kontaktów? 254 4. Jakie rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów mogą podlegać zmianom? 255 5. Cel roszczenia o zmianę rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów 255 6. Wniosek o zmianę rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów 257 7. Okoliczności uzasadniające wniosek o zmianę rozstrzygnięcia o kontaktach 258 8. Co, jeśli druga strona złoży wniosek wzajemny o zmianę kontaktów? 259 9. Zmiana zabezpieczenia kontaktów 260 10. Jak wykazać, że dobro dziecka wymaga zmiany rozstrzygnięcia o kontaktach? 260 11. Zabezpieczenie roszczenia o zmianę kontaktów 260 12. Gdy druga strona wniosła o zmianę kontaktów 260 Rozdział 13. Przymusowe egzekwowanie kontaktów 263 1. Jak to było dawniej? 263 2. A jak to jest teraz? 264 3. Trybunał Konstytucyjny „namieszał” 266 4. Czy system przymusowej egzekucji kontaktów jest skuteczny? 270 5. Etapy postępowania o egzekucję kontaktów 270 6. Różne podstawy prawne 274 7. Czym kieruje się sąd, wydając postanowienie o zagrożeniu nakazaniem zapłaty sumy pieniężnej? 275 8. Jak wykazać utrudnianie bądź brak realizacji kontaktów? 278 9. Jakie są kwoty zagrożenia? 279 10. Rodzajowe wycenianie naruszeń 279 11. Czym kieruje się sąd, wydając postanowienie o nakazaniu zapłaty sumy pieniężnej? 280 12. Mechanizm działa w dwie strony 282 13. Rola policji przy egzekucji kontaktów 284 14. Egzekucja kontaktów w sprawie o rozwód bądź separację 284 15. Niezbędne dokumenty 284 16. Opłata sądowa 286 17. Rozpoznanie wniosku przez sąd 286 18. Zwrot uzasadnionych wydatków i inne wychowawcze oddziaływania sądu 287 19. Zażalenie 290 20. Egzekucja zasądzonych kwot za brak realizacji kontaktów 290 21. Utrudnianie kontaktów a władza rodzicielska 291 Rozdział 14. Inne środki ochrony prawnej związane z prawem do kontaktów z dzieckiem 294 1. Ochrona prawna kontaktów z dzieckiem jako dobra osobistego 294 1.1. Prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem jako dobro osobiste 295 1.2. Pozew o ochronę dóbr osobistych 296 1.3. Ile to kosztuje? 296 2. Ochrona prawa do kontaktów z dzieckiem jako jednego z praw człowieka 297 2.1. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności 297 2.2. Europejski Trybunał Praw Człowieka 298 2.3. Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 298 2.4. Kontakty z dzieckiem w orzecznictwie ETPC 298 2.5. Wymogi formalne skargi do ETPC 300 2.6. Ile to kosztuje? 300 Kontakty z dziećmi w oczach ekspertów 303 Kluczowe są szkolenia dla sędziów – rozmowa z Dorotą Hildebrand-Mrowiec, sędzią Sądu Rejonowego, prezes Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w latach 2015–2021, w 2018 r. wyróżnioną przez fundację Court Watch Polska tytułem „Obywatelskiego Sędziego Roku” 303 Mechanizmy przymuszające nie przynoszą efektów – rozmowa z Beatą Skoczelas, kuratorem sądowym 321 Konflikt to nie koniec, ale początek nowej jakości – rozmowa z Sylwią Kulbat, psychologiem, specjalistą z zakresu psychologii opiniującym w sprawach rozwodowych i opiekuńczych, mediatorem z listy mediatorów stałych, coachem 337 Można nauczyć się współpracy i słuchania z empatią – rozmowa z Alicją Kuczyńską-Kratą, mediatorem – superwizorem, trenerem komunikacji i umiejętności mediacyjnych, psychoedukatorem 360 Wiem, co czuje mężczyzna – rozmowa z Ireneuszem Dzierżęgą, prezesem Stowarzyszenia Narodowe Centrum Ojcostwa 403 Trzeba zacząć od siebie, by pomóc swoim dzieciom – rozmowa z Aleksandrą Warsztocką, trenerem i coachem, pracującą technikami uwalniania emocji dr. Davida Hawkinsa 422 Mamy wpływ na to, jak przebiega życie nasze i naszych dzieci – rozmowa z Magdaleną Czają, trenerem radykalnego wybaczania 443 Akty prawne 457 Ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy 457 Ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego 460 Ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 501 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 czerwca 2003 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych 506 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych 507 Tezy z orzecznictwa według zagadnień 509 Prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem 509 Dobro dziecka a interes rodziców 509 Kontakty z dzieckiem a władza rodzicielska 510 Zakaz osobistych kontaktów z dzieckiem 512 Kontakty z dzieckiem a obowiązek alimentacyjny 512 Kontakty z dorosłym ubezwłasnowolnionym dzieckiem 512 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia na postanowienie o sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem 513 Kontakty z dzieckiem w rozwodzie 513 Kontakty dziecka z dziadkami i innymi osobami bliskimi 514 Przymusowe egzekwowanie kontaktów 516 Prawo do kontaktów rodzica z dzieckiem jako jedno z dóbr osobistych 520 Prawo do kontaktów rodzica z dzieckiem jako jedno z praw człowieka 522 Wykaz przykładowych ośrodków, w których można realizować kontakty z dzieckiem w obecności psychologa 525 Literatura 527 Skorowidz 529