Publikacja, będąca efektem projektu „Językowe antidotum”, analizuje wpływ doświadczanej przez mniejszości etniczne i migrantów dyskryminacji na ich zdrowie i dobrostan, korzyści płynące z zachowania rdzennych języków i silnej tożsamości etnicznej oraz skutki pandemii dla tych grup. W pracy zawarto praktyczne rekomendacje i rozwiązania mające na celu poprawę warunków funkcjonowania grup mniejszościowych w Polsce, wsparcie dla dążeń do zachowania ich języków i kultury, przeciwdziałanie dyskryminacji i stygmatyzacji oraz budowanie lepszych relacji między mniejszościami etnicznymi a grupami większościowymi. Książka skierowana jest do szerokiego grona odbiorców: prawodawców i instytucji rządowych, instytucji edukacyjnych, samorządów, organizacji lokalnych, dziennikarzy, nauczycieli, studentów i aktywistów. Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 PL (CC BY 3.0 PL) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/legalcode). ****** Language as a Cure. Linguistic Vitality as a Tool for Psychological Well-Being, Health and Economic Sustainability The publication, which is the result of the “Language as a Cure” project, analyses the influence of discrimination experienced by ethnic minorities and migrants on their health and well-being. It also looks at the benefits of preserving native languages and strong ethnic identity as well as the consequences of the pandemic for these groups. The books contains practical recommendations and solutions for improving the functioning of minority groups in Poland and supporting the efforts to preserve their languages and culture, preventing discrimination and stigmatization as well as building better relations between ethnic minorities and majorities. The publication is licensed under the Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Poland license (CC BY 3.0 PL) (full license available at: https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/legalcode).

▬ Wprowadzenie 9 ▬ Autorzy opracowania 13 ▬ Kaszubi, Łemkowie, Ślązacy, Wilamowianie 19 Мniejszość etniczna: uwagi definicyjne 19 Kaszubi 21 Łemkowie 23 Ślązacy 26 Wilamowianie 29 Rewitalizacja językowa i terminy pokrewne 31 ▬ Dyskryminacja i prześladowania w przeszłości: trauma historyczna 33 Wpływ traumy historycznej na deklarowany stan zdrowia 36 Społeczne konsekwencje traumy historycznej 38 Rekomendacje, czyli jak obniżyć negatywne skutki traumy historycznej 40 Prześladowania i trauma historyczna w Wilamowicach 41 ▬ Psychologiczne konsekwencje dyskryminacji 43 Dyskryminacja jako doświadczenie mniejszości: badania wśród Łemków i Wilamowian 44 Doświadczenia kontaktu z mową nienawiści wśród Łemków i Wilamowian 47 Związek między odczuwaną dyskryminacją a zaufaniem społecznym w czasie epidemii COVID-19: badania Łemków, Kaszubów i Ślązaków 50 Wnioski i rekomendacje 53 Dyskryminacja Kaszubów: przejawy w życiu wspólnoty 54 Dyskryminacja doświadczana współcześnie (perspektywa członków społeczności): Łemkowie 56 Dyskryminacja Ślązaków 59 Jak prowadzić warsztaty antydyskryminacyjne 61 ▬ Stygmatyzacja związana z COVID-19: doświadczenia mniejszości 64 Ślązacy podczas pandemii COVID-19 69 Stygmatyzacja w mediach polskich 70 Stygmatyzacja mniejszości w czasie pandemii: wnioski i rekomendacje 71 ▬ Języki mniejszościowe w Polsce i ich użytkownicy: diagnozy, wyzwania oraz strategie wsparcia i rewitalizacji 74 Przekaz języka i kompetencje językowe 79 Praktyki językowe grup mniejszościowych 81 Dyskryminacja na tle językowym 85 Korzyści z używania języka rdzennego 89 Wyzwania: skutki pandemii dla lokalnych języków 91 Możliwe strategie ochrony języków mniejszościowych: rekomendacje 92 Język kaszubski jako jedyny ustawowo uznany język regionalny w Polsce 94 Dyskryminacja użytkowników niestandardowych odmian języka polskiego 95 ▬ Mniejszości językowe w Polsce na rynku pracy w dobie pandemii COVID-19 97 Dwujęzyczność (i wielojęzyczność) osób należących do mniejszości językowych w Polsce 97 Korzyści z wielojęzyczności: wzrost kapitału ludzkiego i zmarnowany potencjał 98 Problem braku oficjalnych danych statystycznych 99 Utrata pracy i zmiana sposobu zarobkowania w trakcie pandemii COVID-19 101 Obawa o utratę pracy 102 Dyskryminacja przedstawicieli mniejszości etnicznych i językowych a ich sytuacja na rynku pracy 104 Rekomendacje 106 Edukacja, media i turystyka na Kaszubach: obszary, w których poszukuje się osób dwujęzycznych 107 ▬ Wnioski i praktyczne rekomendacje: jak lepiej wspierać mniejszości etniczne, chronić różnorodność językowo-kulturową i budować lepsze relacje z grupą większościową? 109 Rekomendacje w zakresie rozwiązań prawnych i systemowych 110 Rekomendacje w zakresie edukacji 111 Rekomendacje w zakresie komunikacji medialnej 112 Streszczenie publikacji w języku kaszubskim. Mjészëznë a jejich jãzëkji procëm krizisú 113 Vëbróné etnjiczné a jãzëkòvé mjészëznë v Pòlsce 113 Historicznô trauma 115 Diskrimjinacëjô na stãpjenjú wustavòdôvstva ë jimplementacëjé prava 116 Gôdka njezgarë a drëgjé fòrmë przemòce a diskrimjinacëjé v pùblicznim rëmje 116 Jãzëkòvé jideologije ë diskrimjinacëjô z prziczënë jãzëka 117 Rezultatë diskrimjinacëjé 120 Situacëjô etnjicznëch a jãzëkòvëch mjészëznóv v Pòlsce wob pandemjijõ COVID-19 121 Ôrtë procëmdzejanjô diskrimjinacëji ë wupravjanjô jé efektóv 125 ▬ Streszczenie publikacji w języku łemkowskim. Меншыны і іх языкы в часі кризы 128 Выбраны етнічны і языковы меншыны в Польщы 128 Історична травма 130 Дискримінация на рівни законодавства і імплементациі права 131 Язык ненависти і інчы формы насильства і дискримінациі в публичным просторі 132 Языковы ідеолоґіі і языкова дискримінация 133 Наслідства дискримінациі 135 Ситуация етнічных і языковых меншын в Польщы в часі пандеміі COVID-19 136 Способы протидіяня дискримінациі і направа єй наслідств 141 ▬ Streszczenie publikacji w języku śląskim. Myńszośći a jejich godki wobec kryzysu 144 Uobrane etńiczne a godkowe myńszośći we Polsce 144 Historyczno trauma 146 Dyskryminacyjo na poźůmje ustawodowstwa a implymyntacyje prawa 147 Godka ńynawiśći i inksze formy przemocy a dyskryminacyje we publicznyj pjestrzyńi 148 Godkowe ideologije i dyskryminacyjo na godkowym tle 148 Skutki dyskryminacyje 151 Sytuacyjo etńicznych a godkowych myńszośći we Polsce wczos pandymije COVID-19 152 Spusoby przećiwdźałańo dyskryminacyje a bajstlowańo jeji skutkůw 156 Streszczenie publikacji w języku wilamowskim. Dy Klinfelkjyn ȧn jyr śpröha ym kryzys ȧtkȧn 160 Oüsgykłoüty etnyśy ȧn klinśpröhfelkjyn y Pöłn 160 Kistiöeryśy trauma 162 Dyskryminȧcyj ym gyzec ȧn rȧhtimplementȧcyj 162 Busytryd ȧn ander öeta fur gywałt ȧn dyskryminȧcyj ym publyśa ława 163 Śpröhideologyja ȧn dyskryminȧcyj ym fȧld fur śpröh 164 Dy efekta fur dyskryminȧcyj 166 Dy sytuȧcyj fun etnyśa ȧn klinśpröhfelkjyn u Pöłn yr cȧjt fur wełtbetkrankyt fum COVID-19 167 Mytułn ȧtkȧn yr dyskryminȧcyj ȧn cym ryhta fu jyn efekta 170

Koszyk

Mniejszości i ich języki wobec kryzysu