Bezradność intelektualna młodzieży

Problem główny niniejszej monografii stanowi określenie poziomu wyuczonej bezradności u młodzieży licealnej, a problemy szczegółowe dotyczą stylu wyjaśniania zdarzeń (optymistycznego vs pesymistycznego, czyli sprzyjającego bezradności, zagrożeniu nią bądź wprost przeciwnie – chroniącego przed bezradnością), bezradności intelektualnej, objawów depresji, korelacji stylu wyjaśniania i bezradności intelektualnej z podatnością na objawy depresyjne oraz korelacji stylu wyjaśniania, a także bezradności intelektualnej z osiągnięciami szkolnymi (ocenami z głównych przedmiotów i średnią ocen). Do ustalenia poziomu różnorodnych zmiennych, ważnych dla tej pracy, zastosowano badania ilościowe – skale psychologiczne oraz kwestionariusz ankiety, a także badanie jakościowe – wywiad w grupach fokusowych. (Fragment Wstępu)

Wstęp 5 ROZDZIAŁ 1 TEORETYCZNA ANALIZA ZJAWISKA BEZRADNOŚCI W ŚWIETLE NAUK SPOŁECZNYCH 9 1.1. Psychologiczna analiza zjawiska wyuczonej bezradności 9 1.1.1. Klasyczny model wyuczonej bezradności 9 1.1.2. Atrybucyjny model wyuczonej bezradności 12 1.1.3. Informacyjny model wyuczonej bezradności 15 1.1.4. Model bezradności intelektualnej w szkole 17 1.2. Pedagogiczna analiza wyuczonej bezradności 18 1.3. Socjologiczna analiza zjawiska wyuczonej bezradności 28 1.3.1. Wyuczona bezradność jako wyuczona nieudolność 28 1.3.2. Wyuczona bezradność z punktu widzenia koncepcji zewnątrz- i wewnątrzsterowności Davida Riesmana 29 1.3.3. Bezradność społeczna jako rodzaj bezradności w koncepcji Janusza Grzelaka 30 1.3.4. Bezradność systemowa i poczucie bezsensu – koncepcja Mirosławy Marody 31 1.3.5. Bezradność a teoria zdolności przystosowania do zmiany społecznej Floriana Znanieckiego 33 1.3.6. Bezradność a pojęcie alienacji i anomii 35 1.3.7. Podmiotowość społeczna jako przeciwieństwo bezradności 36 1.3.8. Środowiskowe determinanty wyuczonej bezradności 37 1.4. Wyuczona bezradność a depresja 41 1.5. Sytuacja egzystencjalna człowieka w XXI wieku a bezradność 43 1.6. Profilaktyka i terapia wyuczonej bezradności poprzez naukę optymizmu 50 1.7. Pomoc uczniom bezradnym – zalecenia dydaktyczne i psychologiczne 58 ROZDZIAŁ 2 METODOLOGICZNE PODSTAWY BADAŃ WŁASNYCH 67 2.1. Metoda i narzędzia badawcze 67 2.1.1. Kwestionariusz Stylu Atrybucyjnego (ASQ) 69 2.1.2. Skala Bezradności Intelektualnej (SBI) 70 2.1.3. Test depresji CES-D 70 2.1.4. Kwestionariusz ankiety 71 2.1.5. Metoda jakościowa – grupa fokusowa 71 2.2. Próba badawcza 72 ROZDZIAŁ 3 WYUCZONA BEZRADNOŚĆ MŁODZIEŻY LICEALNEJ W ŚWIETLE BADAŃ WŁASNYCH 73 3.1. Badania pilotażowe – poziom bezradności wyuczonej, intelektualnej i depresji studentów Akademii Pomorskiej w Słupsku 73 3.2. Poziom wyuczonej bezradności według modelu atrybucyjnego mierzonej skalą ASQ 75 3.2.1. Wyniki podskal – stałość i zasięg powodzeń oraz niepowodzeń 75 3.2.2. Wyniki podskal – pokłady nadziei, personalizacja powodzeń i niepowodzeń 83 3.2.3. Wyniki podskal – suma powodzeń, suma niepowodzeń oraz suma ASQ 89 3.3. Poziom bezradności mierzony Skalą Bezradności Intelektualnej 97 3.4. Poziom objawów depresji mierzony kwestionariuszem CES-D 101 3.5. Częstotliwość doświadczania bezradności w opinii badanych 110 3.6. Sytuacje trudne sprzyjające doświadczaniu bezradności w szkole w opinii uczniów 111 3.7. Korelacje wyuczonej bezradności z osiągnięciami edukacyjnymi i objawami depresji u badanych 114 3.8. Typologia badanych według nasilenia bezradności i depresji 120 3.9. Analiza odpowiedzi w Skali Bezradności Intelektualnej – implikacje psychologii edukacji i pedagogiki 122 3.10. Badanie przeprowadzone w grupach fokusowych (tematycznych) 129 DYSKUSJA I WNIOSKI 136 LITERATURA 153 ANEKS 165 SPIS TABEL 189