Rewitalizacja. Podejście partycypacyjne

Rewitalizacja? Zdecydowanie tak, ale realizowana z myślą o mieszkańcach i z ich aktywnym udziałem. Podejście partycypacyjne polega – najogólniej rzecz ujmując – na uznaniu aktywnego udziału mieszkańców rewitalizowanych obiektów i terenów za niezbędny element tego procesu. Zostało w książce przedstawione jako alternatywa dla utrwalonego i dominującego, nie tylko w Polsce, sposobu rozumienia rewitalizacji. Autorzy omawiają teoretyczne i formalno-prawne podstawy tego podejścia i opisują przykłady przedsięwzięć rewitalizacyjnych, inspirowanych ideą podmiotowego uczestnictwa mieszkańców w procesie rewitalizacji. Za ważny punkt odniesienia uznano wypracowany w Danii model oddolnego kształtowania przestrzeni publicznej („bottom up”). Szczęśliwie się składa, że powstała i weszła w życie ustawa, która mocno promuje partycypacyjny punkt widzenia. Za jego przyjęciem i stosowaniem przemawia szereg argumentów teoretycznych i praktycznych. Niestety, z dotychczasowych doświadczeń wynika, że decydenci preferują podejście, które jest jego przeciwieństwem — odgórne, biurokratyczne, często niezgodne z rzeczywistymi potrzebami społecznymi. Liczymy na to, że zgromadzone tutaj teksty przekonująco ukazują wizję rewitalizacji jako działania oddolnego, integrującego, wzmacniającego lokalne społeczności oraz trwale zmieniającego ich oblicze i jakość życia mieszkańców.

Spis treści Wstęp / 9 PARTYCYPACJA W REWITALIZACJI Partycypacyjny model rewitalizacji i jego przeciwnicy (Mariusz Kwiatkowski) / 15 Dlaczego partycypacyjny model rewitalizacji? — 16; Etapy realizacji PMR w gminie — 24; Źródła zakłóceń w realizacji partycypacyjnego modelu rewitalizacji — 28; Literatura — 32 Budżet obywatelski jako impuls miejskich procesów rewitalizacyjnych (Jerzy Leszkowicz-Baczyński) / 33 Formalne wyznaczniki działań rewitalizacyjnych — 34; Budżet obywatelski — 38; Zagrożenia związane z realizacją budżetu obywatelskiego — 40; Rewitalizacja społeczna — 42; (Selektywny) budżet obywatelski. Analiza wybranego przykładu — 47; Literatura — 53 Zasoby i aktorzy rewitalizacji społecznej. Mechanika procesu decyzyjnego (Lech Szczegóła) / 55 Zasoby rewitalizacji — 58; Racjonalizowanie procesu decyzyjnego — 63; Literatura — 67 Partycypacja oddolna jako fundament zrównoważonej urbanizacji w optyce Światowego Forum Urbanistycznego (Artur Kinal) / 68 World Urban Forum jako źródło wiedzy o współczesnych miastach — 68; World Urban Forum a koncepcja zrównoważonej urbanizacji — 70; Miejsce partycypacji oddolnej w koncepcji zrównoważonej urbanizacji — 84; Wskazania i zalecenia WUF w perspektywie polityki urbanistycznej — 85; Literatura — 87 „BOTTOM UP” — DUŃSKIE INSPIRACJE Projektowanie dla ludzi i z ludźmi. Wywiad z Helene Plet, Christiną Korsbek Olsen i Anną Gancewską z firmy Move Arkitektur specjalizującej się w przygotowywaniu projektów zmian w przestrzeni przy współudziale mieszkańców / 91 „Bottom up” — duński model rewitalizacji partycypacyjnej (Joanna Frątczak-Müller) / 96 „Bottom up” jako odmiana rewitalizacji partycypacyjnej — 99; Duńskie doświadczenia z zakresu rewitalizacji w modelu partycypacyjnym — 102; Proces „bottom up” jako źródło dobrych praktyk — 108; Literatura — 113 Idea „bottom up” w Zielonej Górze — studium przypadku (Agnieszka Opalińska) / 114 Inspiracje — 114; Międzypokoleniowy plac rekreacyjny — ulica Chmielna — 115; „Park pod Gwiazdami” — pod Wieżą Braniborską przy ulicy Lubuskiej — 119; Łąka pełna mocy — park Jędrzychów — 124; Literatura — 126 Odgórnie czy oddolnie? Realizacja idei rewitalizacji w Słubicach (Anna Mielczarek-Żejmo) / 127 Początki — inspiracja, motywacja, konsolidacja — 130; Uwarunkowania — partycypacja w Słubicach — 133; Łączy nas podwórko? — 138; Literatura — 145 INNE PRZYKŁADY DZIAŁAŃ REWITALIZACYJNYCH Porządek pod psem — rewitalizacja terenów miejskich a potrzeby psów i ich właścicieli (Dorota Bazuń) / 149 Psy w mieście a programy rewitalizacji — 150; Kontekst praktyczny — jak to jest z psami w przestrzeni wspólnej — 153; Kontekst prawny — 157; Działania odgórne — inicjatywy władz lokalnych — 158; Działania oddolne organizacji prozwierzęcych i mieszkańców — 160; Literatura — 163 Społeczna odpowiedzialność biznesu a rewitalizacja na przykładzie województwa lubuskiego (Piotr Nieporowski) / 165 Kształtowanie się koncepcji CSR — 165; Skutki upowszechnienia idei społecznej odpowiedzialności biznesu — 167; Charakterystyka biznesu w województwie lubuskim — 168; Znaczenie organizacji pozarządowych w rozwoju idei CSR — 169; Kondycja NGOs w województwie lubuskim — 170; Rewitalizacja — kwestie definicyjne — 171; Degradacja — 172; Rewitalizacja a CSR — 174; Literatura — 178 Ośrodek pomocy społecznej jako aktor procesu rewitalizacji (Małgorzata Jaskulska) / 180 Rewitalizacja a pomoc społeczna — 182; Diagnoza jako kluczowy element programu aktywizacji i rewitalizacji — 187; Wykroczyć poza ramy instytucjonalne — 190; Literatura — 192 „DŁUGOstan” — projekt rewitalizacji dwóch zielonogórskich kamienic i aktywizacji ich mieszkańców (Agnieszka Szymczukiewicz-Chałupka, Aleksandra Grygierczyk, Ewelina Oszmian, Tomasz Żental) / 194 Charakterystyka obszaru interwencji — 195; Monitoring i ewaluacja — 204; Literatura — 209 Gdyńskie doświadczenia w zakresie animacji lokalnej i rewitalizacji (Aleksandra Mróz-Wykusz) / 211 Krok pierwszy — diagnoza, plan, strategia — 213; Krok drugi — Budowanie relacji — 214; Krok trzeci — Działania podmiotu zarządzającego procesem rewitalizacji — 216 Spis tabel, ilustracji i fotografii / 220