Demografia Współczesne zjawiska i teorie

Książka w przystępny i oryginalny sposób przedstawia stan współczesnej demografii oraz podstawowe zagadnienia ludnościowe świata i różnych jego części. Wyłania się z niej obraz demografii jako fascynującej, interdyscyplinarnej dziedziny nauki, której zagadki intelektualne nieodmiennie przyciągają wybitne umysły matematyków, reprezentantów nauk humanistycznych, medycznych, przyrodniczych i społecznych. Autorzy zarysowują główne zjawiska, z jakimi mierzy się dziś demografia: wzrost zaludnienia Ziemi, wydłużanie się życia ludzkiego, słabnięcie rozrodczości, starzenie się populacji, nasilanie się mobilności terytorialnej oraz liczne, przebiegające różnorako przestrzenne lub kulturowe zróżnicowania tych zjawisk. Wskazują na obecne i przyszłe wyzwania społeczne mające swoje źródło w tych zjawiskach. Adresatami książki są wszystkie osoby interesujące się problemami życia społecznego, jego aspektami socjobiologicznymi oraz zachowaniami reprodukcyjnymi ludzi.

SŁOWO WSTĘPNE  7 I. PODSTAWOWE KATEGORIE 10 1.1. Czym jest demografia? 10 1.2. Populacja (ludność) i jej jednostki elementarne 14 1.3. Inne główne kategorie  18 1.4. Biologiczne podstawy zachowań demograficznych  27 1.5. Zmiana społeczna a procesy ludnościowe  30 1.6. Demografia a inne dyscypliny  34 II. METODA 36 2.1. Metoda demografii 36 2.2. Analiza demograficzna 38 2.3. Źródła danych  41 2.4. Siatka demograficzna  46 2.5. Podstawowe miary 47 2.6. Tablica wymieralności (tablica trwania życia) 51 2.7. Techniki mikrodemografii  57 2.8. Prognozowanie demograficzne 60 2.9. Modele matematyczne w demografii  62 III. PODSTAWOWE ZJAWISKA 67 3.1. Reprodukcja ludności  67 3.2. Struktury demograficzne 70 3.3. Ruch naturalny ludności  75 3.4. Stan cywilny  76 3.5. Małżeńskość  77 3.6. Rozrodczość i płodność  79 3.7. Postawy i zachowania prokreacyjne  82 3.8. Regulacja (kontrola) urodzeń  83 3.9. Rodzina i gospodarstwo domowe  87 3.10. Umieralność  92 3.11. Zdrowotność (stan zdrowia), zachorowalność i śmiertelność  97 3.12. Długowieczność 101 3.13. Mobilność przestrzenna 106 3.14. Ruch wędrówkowy (migracje) 107 IV. TRANSFORMACJE DEMOGRAFICZNE 113 4.1. Przejście demograficzne 113 4.2. Przejście mobilności przestrzennej i przejście migracyjne 122 4.3. Przejście epidemiologiczne i przejście zdrowotne 126 4.4. Nuklearyzacja rodziny? 132 4.5. Drugie przejście demograficzne 134 4.6. Urbanizacja 139 4.7. Starzenie się demograficzne 143 V. DEMOGRAFIA WSPÓŁCZESNEGO ŚWIATA 148 5.1. Ludność świata 148 5.2. Zróżnicowanie demograficzne na świecie 154 5.3. Ludność Europy 158 5.4. Ludność Polski 166 5.5. Eksplozja ludnościowa 189 5.6. Demograficzny casus Afryki 192 5.7. Chiny i Indie – jedna trzecia ludności świata 196 5.8. Migracje międzynarodowe w dobie globalizacji 199 5.9. Uchodźstwo 213 5.10. Zmiany demograficzne na świecie w przyszłości 219 5.11. Zmiany demograficzne w Polsce w przyszłości 227 5.12. Starość populacji – dziedzictwo historyczne i podstawowe wyzwanie demograficzne dla przyszłości Europy 233 VI. PODSTAWOWE TEORIE 245 6.1. Główne nurty teoretyczne w demografii 245 6.2. Teoria ludności Malthusa 256 6.3. Maltuzjanizm i neomaltuzjanizm 258 6.4. Teorie optimum zaludnienia (teorie ludności optymalnej) 259 6.5. Teoria przejścia demograficznego 262 6.6. Teorie związku partnerskiego i małżeństwa 270 6.7. Teorie płodności 273 6.8. Teorie umieralności 280 6.9. Teorie długowieczności 285 6.10. Teorie migracji 290 6.11. Debata wokół „teorii” drugiego przejścia demograficznego 296 VII. POLITYKA LUDNOŚCIOWA 301 7.1. Istota i podstawowe cechy polityki ludnościowej 301 7.2. Polityka wzrostu demograficznego 304 7.3. Polityka rodzinna 305 7.4. Polityka zdrowotna 308 7.5. Polityka migracyjna 310 VIII. PODSTAWOWE TECHNIKI ANALIZY DEMOGRAFICZNEJ 313 8.1. Współczynniki demograficzne 313 8.2. Tablice eliminacji 318 8.3. Wybrane inne techniki 319 NOTA BIBLIOGRAFICZNA 332 BIBLIOGRAFIA 334 INDEKS RZECZOWY 352