Autorka podejmuje temat relacji między państwem pochodzenia i diasporą z punktu widzenia teorii i koncepcji obecnych w naukach politycznych: podmiotowości politycznej, relacji władzy, wpływu, mobilizacji oraz funkcjonowania systemu politycznego. Monografia uzupełnia poważną lukę w badaniach nad polską emigracją, w których dominowała dotychczas perspektywa historyczna i socjologiczna, dodając do analizy fenomenu skupisk diasporycznych i ich związków z państwem pochodzenia ujęcie politologiczne. Diaspora jako wielka grupa społeczna ma zdolność i możliwości wpływu na państwo pochodzenia, zwłaszcza w momentach przełomowych – transformacji ustrojowej, kryzysów czy konfliktów. Takim czasem w historii Polski były wybory 4 czerwca 1989 roku oraz proces konsolidacji systemu prawno-politycznego III RP, w których aktywny udział mieli również Polacy mieszkający poza granicami kraju. W monografii autorka przedstawia także proces tworzenia i ewolucję polityki państwa polskiego wobec diaspory oraz jej aktywność podczas wyborów parlamentarnych i prezydenckich w następnych dekadach. ****** Complicated relationships – political relations between the state of origin and the diaspora. Poland and the Polish diaspora in the transition of 1989 and afterwards The author explores the topic of relations between the state of origin and the diaspora from the perspective of theories and concepts used in political science: political subjectivity, power relations, influence, mobilization and functioning of the political system. The monograph fills a considerable gap in the research on Polish emigration (so far dominated by the historical and sociological approach) by supplementing the analysis of the phenomenon of diaspora communities and their relations with the state of origin with the perspective of political science.

Wstęp 7 ROZDZIAŁ 1 Diaspora i jej relacje z państwem pochodzenia jako przedmiot badań 19 Historyczne i współczesne ujęcia fenomenu diaspory 19 Diaspora jako podmiot polityki 36 Polityka państwa pochodzenia wobec diaspory 58 ROZDZIAŁ 2 Diaspora w systemie politycznym państwa pochodzenia 69 Aktywność polityczna i wyborcza diaspory w państwie pochodzenia 69 Organizacja wyborów za granicą przez państwa pochodzenia 81 Reprezentacja diaspory w systemie politycznym państwa pochodzenia 94 Udział diaspory w przemianach politycznych w państwie pochodzenia 102 ROZDZIAŁ 3 Diaspora wobec przemian politycznych w Polsce (1989–1990) 115 Emigracja polityczna i polska diaspora w latach osiemdziesiątych XX wieku 115 Polonia i emigracja niepodległościowa wobec postanowień Okrągłego Stołu i wyborów czerwcowych 138 Kampania wyborcza oraz przygotowanie procesu głosowania w obwodach wyborczych za granicą w 1989 roku 152 Przebieg głosowania i wyniki wyborów czerwcowych za granicą 166 Po wyborach: tworzenie relacji z państwem polskim z perspektywy diaspory 176 ROZDZIAŁ 4 Nowe otwarcie: polityka państwa polskiego wobec diaspory po 1989 roku 207 Poszukiwanie nowej formuły wzajemnych relacji (1989–1991) 207 Wymiar prawno-instytucjonalny polityki państwa polskiego wobec diaspory 223 Wymiar narracyjno-symboliczny polityki wobec diaspory: między opieką a partnerstwem 234 Udział diaspory w polskim systemie politycznym 250 ROZDZIAŁ 5 Udział diaspory w wyborach w Polsce w latach 1990–2015 264 Udział obywateli polskich głosujących za granicą w wyborach krajowych – analiza porównawcza 264 Udział obywateli polskich głosujących za granicą w wyborach prezydenckich (1990–2015) 272 Udział obywateli polskich głosujących za granicą w wyborach parlamentarnych (1991–2015) 291 Uwarunkowania udziału w wyborach Polaków głosujących za granicą i ich profil polityczny 311 Podsumowanie 319 Bibliografia 327 Spis tabel, wykresów, rysunków, map 349 Wykaz skrótów partii politycznych 352

Koszyk

Niełatwe związki relacje polityczne między państwem pochodzenia a diasporą