Jakiś czas temu wielu sądziło, że debata tzw. komunitarian z liberałami jest modą jednego sezonu i zniknie z horyzontu myśli społeczno-politycznej tak szybko, jak się pojawiła. Czas pokazał, że komunitaryzm to nie przelotna moda, ale stały punkt krajobrazu debat z zakresu ciągle żywych idei. Przyczyną tego stanu rzeczy jest istnienie niezmiennych niedociągnięć filozofii liberalnej, która przesadnie wydaje się opierać na założeniach indywidualistycznych, nie doceniając tym samym społecznego wymiaru istnienia człowieka, jego zakorzenienia we wspólnotach.
Niniejsza książka przedstawia i analizuje argumenty komunitariańskiej krytyki liberalizmu podejmowane przez pięciu kluczowych dla tej orientacji filozoficzno-społecznej autorów. Są to w kolejności ich omawiania: A. Etzioni, M. Walzer, M.J. Sandel, Ch. Taylor i A. MacIntyre. Choć nie wszyscy spośród nich identyfikują się z nazwą "komunitaryzm", łączy ich zainteresowanie zaniedbanymi współcześnie kwestiami wspólnotowymi w refleksji społeczno-politycznej oraz fakt udanego zwrócenia uwagi liberałów na pomijany najczęściej w ich refleksji wymiar wspólnoty.
Warto jednak zwrócić uwagę, że mimo wielu dobrze uzasadnionych punktów krytycznych wobec liberalizmu wymienieni tu filozofowie i socjologowie powielają pewne błędy, o które oskarżają swoich oponentów, apelując o społeczną równowagę i harmonię, zakładają istnienie nieusuwalnego konfliktu wartości i brak obiektywnego porządku moralnego, zdaniem liberałów właśnie uniemożliwiającego wyjście poza indywidualizm w kierunku głębszej wspólnoty. A zatem, choć w swoich rozważaniach komunitarianie traktują wspólnotę dużo poważniej niż liberałowie, można powiedzieć, że nie biorą jej dostatecznie poważnie, bo nie traktują jako możliwej i realnej.
Książka ukazała się wcześniej w języku polskim pod tytułem Biorąc wspólnotę poważnie? Komunitarystyczne krytyki liberalizmu (IFiS PAN, Warszawa 2004), ale obecne anglojęzyczne wydanie, oprócz przystępności dla czytelników zagranicznych, zawiera jeszcze dodatkowy walor wprowadzającej w obecny kontekst tematykę przedmowy oraz uaktualnionej bibliografii.
ACKNOWLEDGEMENTS 7
FOREWORD 9
GENERAL INTRODUCTION 13
Chapter I: NEUTRALITY, AUTONOMY, AND ORDER: THE THEORY OF AMITAI ETZIONI UNDER SCRUTINY 19
Introduction 19
1.a. Etzioni’s Picture of the Self 20
1.b. Community and Autonomy in Etzioni’s Theory 22
1.c. Layered Loyalty and Its Fostering 24
2.a. A Critique of Etzioni’s Portrayal of the Self 25
2.b. Etzioni’s Standing on Autonomy Examined 29
2.c. Etzioni’s Standing on Social Order Examined 34
2.d. Conflicts and Equilibria Scrutinized 37
Conclusions: No Way Out of the Conflict? 46
Chapter II: DISHARMONIOUS PLURALITY OF COMMUNITIES: MICHAEL WALZER’S ATTEMPT TO SAVE LIBERALISM 49
Introduction 49
1.a. The Individual and the Community 49
1.b. The Social Goods 51
1.c. Pluralism and Disharmony 52
2.a. Analysis of Walzer’s Idea of the Self 54
2.b. Analysis of Walzer’s Understanding of Social Goods 57
2.c. Analysis of Pluralism and Disharmony 61
Conclusions 65
Chapter III: THE SELF-GOVERNMENT OF THE ENCUMBERED SELVES: MICHAEL J. SANDEL’S LONGINGS FOR THE REPUBLICAN TRADITION 67
Introduction 67
1.a. The Encumbered Self Described 68
1.b. The Republican Community 71
2.a. Problems with Sandelian Selves 73
2.b. The Republican Community Revisited 76
Conclusions 81
Chapter IV: MUTUAL RECOGNITION OF DIALOGICAL SELVES: CHARLES TAYLOR’S HOLISTIC ORDER THROUGH ARTICULATION 83
Introduction 83
1.a. Taylor’s Vision of the Dialogical Self 84
1.b. The Goals and the Goods 86
1.c. Recognition in Politics 88
2.a. Does Dialog Exclude Atomism? 91
2.b. Does Logos Need Affirmation? 93
2.c. Who Really Needs Recognition? 99
Conclusions 102
Chapter V: VIRTUES, PRACTICES, GOODS, AND TRADITIONS: ALASDAIR MACINTYRE’S ALTERNATIVE TO LIBERAL INDIVIDUALISM 103
Introduction 103
1.a. The Dependent, Rational, and Social Animal 104
1.b. Incommensurability of Goods and Traditions? 110
1.c. State vs. Community 114
2.a&b. Is MacIntyre a Realist? Contextualism and/or Universalism 117
2.c. Why and How to Stay Local? 122
Conclusions 125
GENERAL CONCLUSIONS: REALITY AND HOPE? 127
BIBLIOGRAPHY 143
