Internet i komunikowanie we wspólnocie lokalnej

Niniejsza książka ma na celu przybliżenie Czytelnika do odpowiedzi na pytania, czy i w jakim zakresie oficjalne lokalne strony internetowe przyczyniają się do zmiany wzorów komunikacji w gminie w kierunku wyznaczonym przez model demokracji deliberatywnej. Po pierwsze, należy poddać ocenie, czy witryny samorządowe w stosunku do innych mediów zwiększają dostępność informacji, która może stać się podstawą opinii na temat działań samorządu wobec wspólnoty lokalnej. Po drugie, istotna jest analiza stron internetowych w porównaniu z tradycyjnymi kanałami komunikacji, jako miejsca dialogu między mieszkańcami, a przedstawicielami władz. Należy w sposób szczególny zwrócić uwagę na to, czy wymiana informacji ma partnerski charakter. Po trzecie wreszcie, interesującym aspektem wykorzystania nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych jest możliwość włączenia mieszkańców w proces konsultacji. Zasadnicze znaczenie dla powodzenia tego rodzaju inicjatywy w dłuższym okresie ma to, aby zawsze efekt zasięgania opinii publicznej był w sposób czytelny i jednoznaczny podawany do wiadomości w powiązaniu z decyzją podjętą w danej sprawie.

Wstęp 9 Rozdział pierwszy. Społeczność lokalna jako komunikacyjna wspólnota polityczna 21 1. Demokracja deliberatywna – od problemu do metody 22 1.1. Deficyt demokracji jako wynik zaburzeń komunikacji publicznej 22 1.2. Demokracja deliberatywna wobec kryzysu komunikowania 26 1.3. Sfera publiczna a bezpośrednia i zapośredniczona wymiana informacji-29 1.4. Próby instytucjonalizacji debaty 33 2. Wspólnota jako obszar polityki 38 2.1. Wspólnota w perspektywie teoretycznej 38 2.2. Samorządność jako forma działania komunikacyjnego: od konfliktu do współpracy 42 Rozdział drugi. Media a uczestnictwo w lokalnej sferze publicznej 50 1. Interaktywność jako wartość i miara skuteczności komunikacji 52 2. Media i lokalna sfera publiczna 58 2.1. Prasa jako medium społecznej integracji i debaty 65 2.2. Lokalne radio i telewizja – jednogłos władzy i wielogłos obywateli 71 2.3. Internet – od transmisji do dialogu? 82 Rozdział trzeci. Komunikacja internetowa w polityce lokalnej: od idei do praktyki 93 1. Projektowanie, skala i zakres wykorzystania nowych narzędzi komunikacji 94 2. Doświadczenia elektronicznej samorządności 108 2.1. Casus Finlandii 111 2.2. Casus Wielkiej Brytanii 120 2.3. Od eksperymentu do instytucjonalizacji 126 Rozdział czwarty. Wzorce komunikowania między samorządem a mieszkańcami w czterech polskich miastach 131 1. Charakterystyka społeczności lokalnych 132 2. Media tradycyjne a lokalna sfera publiczna 144 2.1. Lokalny rynek mediów 144 2.1.1. Żyrardów 144 2.1.2. Mszczonów 146 2.1.3. Oleśnica 149 2.1.4. Bierutów 152 2.2. Zakorzenienie mediów w społeczności lokalnej 154 2.3. Media obywatela czy media władzy? 160 3. Obszar i formy komunikacji mieszkańców i przedstawicieli samorządu w sieci 186 3.1. Miasta w Internecie 186 3.1.1. Żyrardów 187 3.1.2. Mszczonów 188 3.1.3. Oleśnica 188 3.1.4. Bierutów 189 3.2. Skala korzystania z lokalnych serwisów internetowych 191 3.3. Funkcjonalność oficjalnych stron internetowych miast 199 4. Od mediów tradycyjnych do Internetu: komunikacyjne aspekty uczestnictwa w polityce lokalnej 215 Zakończenie. Internet a relacje władzy w społeczności lokalnej 226 Bibliografia 237 Aneks 249 Załącznik 1. Kwestionariusz badania ankietowego 255 Załącznik 2. Kwestionariusze wywiadów 264 Załacznik 3. Media a uczestnictwo w życiu publicznym: wyniki badania sondażowego 270 Załącznik 4. Archiwalne ilustracje witryn internetowych urzędu miasta w badanych miejscowościach 282 Spis tabel, wykresów i schematów 16 Tabele 16 Tabela 1. Liczba uczestników wywiadu według roli społecznej 16 Tabela 2. Przykładowe formy instytucji deliberatywnych 36 Tabela 3. Liczba mieszkańców w badanych miejscowościach 132 Tabela 4. Podział populacji ze względu na okres aktywności zawodowej 132 Tabela 5. Wybrane wskaźniki ekonomiczne wyznaczające poziom życia (2004 r.) 134 Tabela 6. Zadowolenie z samorządu 139 Tabela 7. Zaufanie do samorządu 140 Tabela 8. Wskaźniki aktywności społeczno-politycznej mieszkańców 142 Tabela 9. Zainteresowanie sytuacją w mieście 143 Tabela 10. Zainteresowanie sytuacją w kraju 143 Tabela 11. Liczba tytułów prasowych w pierwszym kwartale 2004 r. 144 Tabela 12. Czytelnictwo poszczególnych tytułów gazet lokalnych w Żyrardowie 146 Tabela 13. Czytelnictwo poszczególnych tytułów gazet lokalnych w Mszczonowie 148 Tabela 14. Czytelnictwo poszczególnych tytułów gazet lokalnych w Oleśnicy 151 Tabela 15. Czytelnictwo poszczególnych tytułów gazet lokalnych w Bierutowie 154 Tabela 16. Czytelnictwo prasy lokalnej 156 Tabela 17. Rozmowy na temat zawartości gazet lokalnych 180 Tabela 18. Częstotliwość rozmów na temat zawartości gazet lokalnych 181 Tabela 19. Zaufanie do prasy lokalnej 182 Tabela 20. Zadowolenie z prasy lokalnej 183 Tabela 21. Zadowolenie z radia lokalnego 184 Tabela 22. Zadowolenie z TV powiatowej 184 Tabela 23. Podstawowe informacje o samorządowych stronach internetowych 190 Tabela 24. Miejsce korzystania z Internetu 191 Tabela 25. Dostęp do Internetu oraz korzystanie ze stron internetowych urzędu miasta 195 Tabela 26. Częstotliwość korzystania ze stron internetowych urzędu miasta 195 Tabela 27. Korzystanie z prywatnych miejskich stron internetowych 196 Tabela 28. Częstotliwość korzystania z prywatnych miejskich stron internetowych 197 Tabela 29. Funkcjonalność stron internetowych urzędu miasta 200 Tabela 30. Rozmowy na temat zawartości stron internetowych miasta 201 Tabela 31. Sposoby komunikowania się z urzędem miasta w sprawach prywatnych i publicznych na przestrzeni roku 204 Tabela 32. Cel odwiedzin na stronie internetowej urzędu miasta 211 Tabela 33. Cel odwiedzin na prywatnej miejskiej stronie internetowej 212 Tabela 34. Zasadnicze źródło informacji o miejscowości 216 Tabela 35. Rozmowy na temat polityki lokalnej 216 Tabela 36. Partnerzy rozmów na temat polityki lokalnej 217 Tabela 37. Poczucie poinformowania o wydarzeniach lokalnych 218 Tabela 38. Poczucie poinformowania o polityce lokalnej 218 Tabela 39. Korzystanie z mediów a poczucie poinformowania o polityce lokalnej 219 Tabela 40. Poczucie poinformowania o polityce lokalnej a zainteresowanie nią 220 Tabela 41. Poczucie wpływu na politykę lokalną 222 Tabela 42. Poczucie wpływu na politykę krajową 222 Tabela 43. Korzystanie z mediów lokalnych a poczucie wpływu na politykę lokalną 223 Wykresy 104 Wykres 1. Korzystanie z Internetu w 21 krajach europejskich 104 Wykres 2. Korzystanie z rządowych i samorządowych stron WWW w 21 krajach europejskich 104 Wykres 3. Czytelnictwo prasy lokalnej ze względu na wiek 158 Wykres 4. Czytelnictwo prasy lokalnej ze względu na wykształcenie 158 Wykres 5. Czytelnictwo prasy lokalnej ze względu na zatrudnienie 159 Wykres 6. Korzystanie ze stron internetowych urzędu miasta ze względu na wiek 192 Wykres 7. Korzystanie ze stron internetowych urzędu miasta ze względu na wykształcenie 193 Wykres 8. Korzystanie ze stron internetowych urzędu miasta ze względu na zatrudnienie 193 Wykres 9. Korzystanie ze stron internetowych urzędu miasta a uczestnictwo w organizacjach społecznych 194 Wykres 10. Korzystanie ze stron internetowych urzędu miasta a czytelnictwo prasy lokalnej 194 Wykres 11. Częstotliwość korzystania ze stron internetowych miasta 198 Schematy 52 Schemat 1. Wzory przepływu informacji 52 Schemat 2. Cztery modele interaktywności użytkownik – użytkownik 56 Schemat 3. Modele demokracji 95