Ślązacy w Warszawie

Książka Cofałki to całe kompedium śląskości w Warszawie, porządnie udokumentowane i napisane. Ma smak schludnego dokumentu „emigracyjnego”. Z wielką życzliwością ukazuje dziwaczność Ślązaków i ich heroizm w miłości do Polski. Ślązacy w Warszawie mają świetne motto wyjęte z ust Stefana Bratkowskiego: Są w Polsce ludzie, których nikt nie rozumie. Nie rozumie ich ogół narodu i nie rozumieją ich najbliżsi sąsiedzi. To Ślązacy. Ta smutna konstatacja, jakże prawdziwa, dodaje wartości książce. Jest kroplą w możliwości zrozumienia odmienności Śląska i Ślązaków. Jan Cofałka usiłuje rzewnie swoją skromną książkę, jak ta kropla w chińskiej torturze, zmiękczyć twardy granit obojętności.

Kazimierz Kutz

Książkę Jana Cofałki można zaklasyfikować jako literaturę faktu. Wielu czytelników słabiej znających Śląsk może ją jednak potraktować jak political fiction, gdyż losy bohaterów oraz przywoływane zdarzenia wydają się dalece nieprawdopodobne w świetle wizji Polski, jaką możemy wydobyć z popularnych podręczników czy głównonurtowych mediów. Ale taki już jest Śląsk – nietypowy, wyjątkowy, zaskakujący czy wręcz baśniowy i takie też są losy jego mieszkańców. Nawet spod węglowego pyłu i hałd reprezentujących prawie całą tablicę Mendelejewa wyziera kulturowy koloryt i różnorodność. Nic tak nie odbija specyfiki regionu jak życiorysy jego mieszkańców. Także tych, którzy z różnych powodów musieli opuścić rodzinną ziemię. Nawet w czasach pokoju i dostatku wykazują one zaskakującą zagadkowość dla obserwatora z zewnątrz. W czasach burzliwych nabierają zaś epickiego rozmachu. W krwawym wieku XX śląskie trajektorie były dramatyczne i gwałtowne, ale zarazem urzekająco ciekawe i pasjonujące. To właśnie im poświęcona jest ta wyjątkowa książka.

Lech M. Nijakowski

Lech M. Nijakowski, Śląskie trajektorie. Przedmowa 7 Wprowadzenie 18 ŚLĄZACY W WARSZAWIE 27 Osmańczyk w Warszawie i o Warszawie 29 Do bytomskich strzelców… Opowieść o Janie Rzymełce – księdzu misjonarzu, wielkim patriocie i społeczniku 63 Zajrzeć w XXI wiek. Życie Władysława Sali 79 Urodzona w płonącej Warszawie. Opowieść o Ewie Wyglendzie i pogmatwanych losach 95 Ten zuchwale odważny Benek! Bernard Drzyzga i bomby w Berlinie 108 Żołnierz września, partyzant Tity. Opowieść pułkownika Antoniego Słupika 133 Synek z Królewskiej Huty. Rozmowa z wybitnym polskim geodetą, prof. Henrykiem Leśniokiem 150 Mity i realia. O Polskim Państwie Podziemnym na Śląsku w latach 1939–1945 mówi płk Mieczysław Starczewski 161 Jan Szczepański. Pożegnanie i biogram Profesora 178 Chluba Śląska. Rozmowa ze Stefanem, synem Pawła Stellera 191 Maluję gangsterów – wyznaje prof. Waldemar Świerzy 206 Zawsze trzeba pomagać. Rozmowa z księdzem Arkadiuszem Nowakiem 218 Ślązak z Legią w sercu. Wywiad z Lucjanem Brychczym 235 O Ślązaku, który stał się Żydem. Arie Masonhercel, czyli Norbert Wojtyczka 251 MÓJ RODOWÓD 275 Nieoczekiwany kłopot z nazwiskiem 277 „Bez jednego drzewa las lasem zostanie…”. Opowieść o bohaterskim księdzu Janie Masze 281 Popsute życie. O Paulku Kupnym, który bardzo chciał grać w piłkę, i co z tego wyszło 307 ŚLĄSKIE ŚLADY W WARSZAWIE 319 Śląskie ślady w stolicy 321 Upamiętnienia powstań śląskich 324 Stowarzyszenia Ślązaków i sympatyków Śląska 340 Śląscy warszawiacy. Sto wybranych osób wywodzących się ze Śląska, żyjących w stolicy 362 Wybrane publikacje o Śląsku i Ślązakach 368 Indeks osób 371