Stwierdzenie naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i jego skutki w polskim procesie cywilnym

W publikacji omówiono problematykę skutków, jakie dla polskiego procesu cywilnego wywołują lub powinny wywołać wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stwierdzające naruszenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w tym dotyczących potencjalnego wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego (po uwzględnieniu skargi indywidualnej) oraz stosowania Konwencji przez sądy cywilne. Poruszono także tematykę związaną z obowiązkiem wykonania orzeczenia ETPC i doboru właściwego środka służącego jego wykonaniu. W odniesieniu do tej kwestii odrębnie omówione zostały skutki, jakie dla procesu cywilnego wywołuje stwierdzenie naruszenia przepisu Konwencji mającego wymiar materialnoprawny i procesowy. Czytelnicy będą również mogli zapoznać się z kryteriami, jakim powinno odpowiadać wykonanie wyroku ETPC stwierdzającego naruszenie w krajowym postępowaniu cywilnym art. 6 lub 13 EKPC, z uwzględnieniem przypadków, w których środkiem właściwym do wykonania orzeczenia powinno być wznowienie postępowania. Autorka odwołuje się do polskiej i zagranicznej literatury przedmiotu, zarówno z zakresu postępowania cywilnego, jak i praw człowieka oraz prawa konstytucyjnego, a także orzecznictwa – przede wszystkim Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Książka jest przeznaczona dla pełnomocników procesowych, sędziów, aplikantów zawodów prawniczych oraz pracowników naukowych zajmujących się omawianą tematyką.

Wykaz skrótów  | str. 11 Wstęp   | str. 15 Rozdział I System ochrony praw człowieka Rady Europy   | str. 25 1. Uwagi wprowadzające   | str. 25 2. Prawa i wolności chronione Europejską Konwencją Praw Człowieka   | str. 36 3. Wymiar proceduralny i materialny praw chronionych EKPC. Gwarancje proceduralne chronione Konwencją   | str. 75 4. Konwencyjny mechanizm ochrony praw człowieka   | str. 82 4.1. Uwagi wstępne   | str. 82 4.2. Zasada subsydiarności   | str. 83 4.3. Skarga indywidualna   | str. 90 5. Konkluzje   | str. 98 Rozdział II Konstytucyjny system ochrony praw człowieka a Europejska Konwencja Praw Człowieka   | str. 100 1. Uwagi wprowadzające   | str. 100 2. Prawa i wolności chronione na mocy Konstytucji RP. Gwarancje procesowe w Konstytucji RP   | str. 102 3. Konstytucyjne środki ochrony praw i wolności oraz ich efektywność w rozumieniu art. 13 EKPC   | str. 121 4. Miejsce Konwencji w systemie polskiego prawa krajowego i obowiązek przestrzegania prawa międzynarodowego w świetle Konstytucji RP   | str. 133 5. Teoretyczne modele stosowania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w krajowym porządku prawnym   | str. 143 6. Konstytucyjny a konwencyjny zakres ochrony praw oraz doktryna marginesu oceny   | str. 145 7. Konkluzje   | str. 153 Rozdział III Oddziaływanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na polski porządek prawny   | str. 156 1. Uwagi wprowadzające   | str. 156 2. Wykładnia stosowana przez Europejski Trybunał Praw Człowieka   | str. 158 2.1. Uwagi wstępne   | str. 158 2.2. Konwencja jako żywy instrument (wykładnia ewolucyjna)   | str. 161 2.3. Autonomiczność niektórych pojęć użytych w EKPC   | str. 167 3. Orzeczenia ETPC – rodzaje, moc wiążąca oraz charakter prawny   | str. 171 3.1. Uwagi wstępne   | str. 171 3.2. Rodzaje merytorycznych orzeczeń wydawanych przez ETPC   | str. 171 3.3. Moc wiążąca orzeczeń ETPC oraz ich skutki   | str. 176 3.4. Charakter prawny wyroków ETPC   | str. 183 4. Obowiązek wykonania orzeczenia – wybór właściwego środka   | str. 190 5. Skutki generalne wyroków ETPC – wpływ wyroków ETPC na polski porządek prawny   | str. 197 5.1. Uwagi wstępne   | str. 197 5.2. Wpływ na proces stosowania prawa – Konwencja jako wzorzec i dialog między sądami   | str. 198 5.3. Wpływ na zmiany ustawodawcze   | str. 207 6. Skutki indywidualne wyroków ETPC dla porządku krajowego. Rodzaj stwierdzonego naruszenia a środek właściwy do wykonania orzeczenia   | str. 214 6.1. Uwagi wstępne   | str. 214 6.2. Środki indywidualne służące wykonaniu wyroku ETPC   | str. 214 6.3. Wymiar naruszenia przepisów EKPC i jego znaczenie dla wykonania orzeczenia w porządku krajowym   | str. 219 7. Konkluzje   | str. 224 Rozdział IV Wznowienie postępowania w świetle zalecenia Rec(2000)2 a polski proces cywilny   | str. 227 1. Uwagi wprowadzające. Ponowne zbadanie sprawy a wznowienie postępowania w świetle zalecenia Rec(2000)2   | str. 227 2. Prawo do ponownego zbadania sprawy lub wznowienie postępowania jako środek indywidualny służący wykonaniu wyroku ETPC według zaleceń Komitetu Ministrów Rady Europy   | str. 232 3. Warunki wznowienia postępowania w rozumieniu zalecenia Rec(2000)2 i w orzecznictwie ETPC   | str. 235 3.1. Uwagi wstępne   | str. 235 3.2. Wznowienie postępowania w sprawie cywilnej jako środek właściwy do wykonania wyroku według ETPC   | str. 237 3.3. Zalecenie Rec(2000)2 – kryteria oceny zasadności wznowienia postępowania na gruncie prawa krajowego   | str. 244 3.4. Wykonanie zalecenia Rec(2000)2 przez państwa‑strony Konwencji w aspekcie ponownego zbadania lub wznowienia postępowania cywilnego   | str. 249 4. Wznowienie postępowania cywilnego jako środek indywidualny wykonania wyroku ETPC w polskiej procedurze cywilnej de lege lata   | str. 257 4.1. Uwagi wstępne   | str. 257 4.2. Dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania oraz podstawy normatywne wznowienia   | str. 258 4.3. Wyrok ETPC jako podstawa wznowienia postępowania w orzecznictwie krajowym   | str. 273 4.3.1. Uwagi wstępne  | str. 273 4.3.2. Orzecznictwo Sądu Najwyższego   | str. 273 4.3.3. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego   | str. 281 4.3.4. Podsumowanie   | str. 284 4.4. Wyrok ETPC jako podstawa do wznowienia postępowania w doktrynie procesu cywilnego   | str. 286 5. Zasada stabilności orzeczeń oraz prawa osób trzecich a potrzeba wznowienia postępowania cywilnego po wyroku ETPC stwierdzającym naruszenie Konwencji w wymiarze procesowym   | str. 298 6. Wznowienie postępowania karnego na skutek wyroku ETPC stwierdzającego naruszenie Konwencji   | str. 305 7. Konkluzje   | str. 310 Rozdział V Ponowne zbadanie sprawy i prejudycjalność wyroków ETPC a polski proces cywilny. Uwagi de lege lata i de lege ferenda   | str. 312 1. Uwagi wstępne   | str. 312 2. Potencjalna dopuszczalność wzruszenia prawomocnego orzeczenia po wyroku ETPC stwierdzającym naruszenie Konwencji   | str. 315 2.1. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia   | str. 315 2.2. Skarga nadzwyczajna   | str. 330 2.3. Skarga konstytucyjna   | str. 338 2.4. Powództwo opozycyjne   | str. 342 3. Związanie prejudycjalne sądu cywilnego orzeczeniem ETPC   | str. 346 3.1. Uwagi wstępne   | str. 346 3.2. Problematyka związania sądu cywilnego wyrokiem ETPC w sprawie odszkodowawczej   | str. 348 3.3. Zakres związania wyrokiem ETPC w postępowaniu cywilnym   | str. 361 4. Skutki orzeczenia ETPC stwierdzającego naruszenie gwarancji procesowych dla procesu cywilnego. Uwagi de lege ferenda   | str. 364 5. Konkluzje   | str. 367 Wnioski końcowe   | str. 371 Bibliografia   | str. 377 Wykaz orzeczeń   | str. 417