Instytucja inkasenta w polskim prawie podatkowym

W książce zaprezentowano zagadnienia o fundamentalnym znaczeniu dla poboru podatku w drodze inkasa, często mające sporny charakter. Autor na gruncie analizy orzecznictwa sądów administracyjnych oraz organów nadzoru nad działalnością uchwałodawczą rad gmin w zakresie podatków i opłat lokalnych (regionalnych izb obrachunkowych) zidentyfikował podstawowe problemy, jakie występują na tle tej instytucji i wskazał na sposoby ich rozwiązania. Opracowanie przedstawia zarówno zagadnienia o charakterze teoretycznym (charakter instytucji inkasenta, relacje pomiędzy inkasentem a podatnikiem i organem podatkowym oraz kształtowanie się tej instytucji w ujęciu historycznym), jak i praktycznym (sposób wyznaczenia inkasenta w uchwale rady gminy, problematyka jego obowiązków i uprawnień). Kompleksowy charakter publikacji dopełniają kwestie związane z opodatkowaniem wynagrodzeń inkasentów podatkiem od towarów i usług oraz podatkami dochodowymi. Książka adresowana jest do szerokiego kręgu odbiorców, poczynając od pracowników naukowych poprzez sędziów sądów administracyjnych, pracowników regionalnych izb obrachunkowych oraz urzędów gmin, a na samych inkasentach skończywszy.

Wykaz skrótów 11 Wstęp 13 Rozdział I Ewolucja polskich regulacji prawnych z zakresu prawa podatkowego dotyczących inkasenta po 1945 r. 21 1. Uwagi ogólne 21 2. Okres obowiązywania dekretów o zobowiązaniach podatkowych i postępowaniu podatkowym 22 3. Okres obowiązywania ustawy o zobowiązaniach podatkowych 35 4. Aktualne ramy prawnej regulacji instytucji inkasenta 43 5. Wnioski 49 Rozdział II Inkasent – pojęcie, status ustrojowy i cel instytucji 53 1. Uwagi ogólne 53 2. Definicja inkasenta 54 3. Inkasent a podatnik i organ podatkowy 59 4. Źródła powstania obowiązków inkasenta oraz charakter tych obowiązków 65 5. Inkaso jako realizacja zasad dogodności, taniości oraz powszechności opodatkowania 72 6. Wnioski 77 Rozdział III Wyznaczenie inkasenta w uchwale rady gminy 79 1. Uwagi ogólne 79 2. Granice swobody rady gminy w wyznaczeniu inkasenta 81 3. Sposób identyfikacji inkasenta 83 4. Przypisanie inkasenta do określonego obszaru gminy 88 5. Wnioski 89 Rozdział IV Obowiązki inkasenta 93 1. Uwagi ogólne 93 2. Pobór i terminowe przekazanie podatku jako podstawowe obowiązki inkasenta 95 3. Inne niż wpłata sposoby wygaśnięcia zobowiązania inkasenta 106 4. Wskazanie osób odpowiedzialnych za pobór i przekazanie podatku 113 5. Przechowywanie dokumentów związanych z inkasem 114 6. Prowadzenie ewidencji osób zobowiązanych do uiszczenia daniny 116 7. Dokumentowanie poboru 120 8. Problematyka obowiązku doręczania pism organu podatkowego 123 9. Wnioski 125 Rozdział V Uprawnienia inkasenta 127 1. Uwagi ogólne 127 2. Wynagrodzenie jako podstawowe uprawnienie inkasenta 128 2.1. Fakultatywność lub obligatoryjność wynagrodzenia 128 2.2. Ekwiwalentność wynagrodzenia 133 2.3. Sposób ustalenia wynagrodzenia 138 2.4. Dochodzenie wynagrodzenia przez inkasenta 144 2.5. Zwrot nienależnego wynagrodzenia 148 2.6. Problematyka opodatkowania wynagrodzenia podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem dochodowym 150 2.7. Jawność wynagrodzenia inkasenta 159 3. Uprawnienie do zwrotu nadpłaty 163 4. Uprawnienie do skorzystania z ulg w spłacie zobowiązania 168 5. Uprawnienie do uzyskania interpretacji przepisów prawa podatkowego 171 6. Wnioski 172 Rozdział VI Odpowiedzialność inkasenta 177 1. Uwagi ogólne 177 2. Odpowiedzialność w świetle przepisów Ordynacji podatkowej 179 3. Odpowiedzialność karna skarbowa 186 4. Wnioski 193 Rozdział VII Instytucja inkasenta w uchwałach rad gmin 195 1. Uwagi ogólne 195 2. Inkasent opłaty targowej 199 3. Inkasent opłaty miejscowej 206 4. Inkasent opłaty uzdrowiskowej 209 5. Inkasent opłaty od posiadania psów 210 6. Inkasent opłaty skarbowej 211 7. Inkasent opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 215 8. Inkasent podatku od nieruchomości, rolnego oraz leśnego 219 9. Wnioski 229 Zakończenie 233 Bibliografia 243 Orzecznictwo 249 Akty prawa miejscowego 253 Inne źródła 265