Leczenie cukrzycy w praktyce klinicznej. Tom 1

1. Wyrównanie glikemii w cukrzycy typu 2 – ogólne wskazania dla niediabetologów Alicja Milczarczyk, Edward Franek 1 Cele leczenia cukrzycy typu 2 2 Klasy leków przeciwcukrzycowych 3 Metformina 6 Pochodne sulfonylomocznika 9 Leki inkretynowe: inhibitory DPP-4, agoniści receptora GLP-1 11 Inhibitory DPP-4 (gliptyny) 12 Agoniści receptora GLP-1 14 Inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego typu 2, fl ozyny (SGLT-2 – sodium-glucose co-transporter 2) 17 Pochodne tiazolidynedionu 20 Inhibitory α-glukozydazy 22 Insulinoterapia w cukrzycy typu 2 23 Rozpoczęcie leczenia cukrzycy typu 2 24 Intensyfikacja leczenia cukrzycy typu 2 25 Leczenie stanów nagłych w cukrzycy 27 Hipoglikemia 27 Kwasica ketonowa 30 Stan hiperglikemiczno-hipermolalny 32 Kwasica mleczanowa 33 Piśmiennictwo 34 2. Leczenie cukrzycy w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) Ireneusz Szymczyk 37 Rola lekarza rodzinnego w sprawowaniu opieki nad osobą z cukrzycą 37 Rozpoznanie cukrzycy i stanów przedcukrzycowych w praktyce lekarza rodzinnego 40 Różnicowanie typów cukrzycy. Stany przedcukrzycowe 46 Edukacja pacjenta – niezbędny element leczenia 49 Leczenie cukrzycy typu 2 w warunkach praktyki lekarza rodzinnego 53 Cele leczenia 53 Obniżanie hiperglikemii 58 Leczenie zaburzeń lipidowych 65 Leczenie nadciśnienia tętniczego 68 Powikłania cukrzycy: hipoglikemia, makroangiopatia, mikroangiopatia 70 Hipoglikemia 70 Makroangiopatia 73 Mikroangiopatia 76 Zakażenia w cukrzycy 81 Zabieg operacyjny u chorego na cukrzycę 83 Problem zespołu stopy cukrzycowej w gabinecie lekarza rodzinnego 84 Piśmiennictwo 88 3. Leczenie chorego na cukrzycę z infekcją Alicja Milczarczyk 89 Patogeneza zwiększonej skłonności do infekcji u chorych z cukrzycą 90 Infekcje swoiste dla cukrzycy 91 Mukormykoza 91 Złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego 91 Zakażenia gazowe 92 Zespół stopy cukrzycowej 93 Infekcje częściej występujące u chorych z cukrzycą 95 Zakażenia układu moczowo-płciowego 95 Zakażenia skóry i tkanek miękkich 99 Zakażenia układu oddechowego 100 Zasady leczenia cukrzycy w przebiegu zakażeń 101 Podsumowanie 102 Piśmiennictwo 103 4. Leczenie cukrzycy przez ginekologa Ewa Wender-Ożegowska, Urszula Mantaj, Paweł Gutaj, Agnieszka Zawiejska 105 Model opieki nad ciężarnymi z cukrzycą przedciążową 106 Kryteria wyrównania metabolicznego 106 Kontrola wielospecjalistyczna 108 Cukrzyca typu 2 110 Przeciwwskazania do ciąży u kobiet chorujących na cukrzycę 110 Insulinoterapia w czasie ciąży 111 Dieta cukrzycowa 114 Wpływ ciąży na przebieg cukrzycy 115 Cukrzyca przedciążowa jako czynnik pogarszający płodność 116 Ciąża powikłana cukrzycą jako ciąża wysokiego ryzyka 117 Opieka okołoporodowa 119 Postępowanie po porodzie 120 Piśmiennictwo 121 5. Postępowanie z noworodkiem matki chorej na cukrzycę Katarzyna Wróblewska-Seniuk 125 Problemy kliniczne u noworodków matek chorych na cukrzycę 126 Wady wrodzone u noworodków matek z cukrzycą 126 Zaburzenia wzrastania u noworodków matek z cukrzycą 128 Niedotlenienie wewnątrzmaciczne i okołoporodowe 130 Zaburzenia oddychania 130 Zaburzenia metaboliczne u noworodków matek z cukrzycą 131 Hiperbilirubinemia 133 Policytemia 133 Zakrzepica żył nerkowych 134 Zaburzenia dotyczące układu krążenia 134 Zaburzenia neurologiczne 135 Zespół małej lewej części okrężnicy 136 Powikłania odległe 137 Schemat postępowania z noworodkiem matki chorej na cukrzycę 137 Piśmiennictwo 138 6. Leczenie cukrzycy w pediatrii Agnieszka Szypowska 139 Dziecko z cukrzycą w gabinecie lekarza POZ 139 Kiedy u dziecka należy podejrzewać cukrzycę? 139 Cele leczenia cukrzycy u dzieci 141 Zalecenia dotyczące samokontroli cukrzycy 144 Zaburzenia odżywiania u dziecka z cukrzycą 145 Hipoglikemia 146 Hiperglikemia 148 Infekcja u dziecka z cukrzycą 149 Wysiłek fizyczny 150 Dziecko z cukrzycą typu 1 w szpitalu 151 Kwasica ketonowa 151 Stan hiperglikemiczno-hipermolalny 156 Stan hiperglikemiczno-hipermolalny towarzyszący kwasicy ketonowej 158 Zabieg chirurgiczny u dziecka z cukrzycą 158 Piśmiennictwo 159 7. Leczenie genetycznie uwarunkowanych postaci cukrzycy Tomasz Klupa 161 Wprowadzenie. Znaczenie terminu „genetycznie uwarunkowane postacie cukrzycy” 161 Cukrzyca dziedziczona wielogenowo 161 Cukrzyca dziedziczona monogenowo 162 Podział cukrzycy monogenowej 162 Cukrzyca typu MODY 162 Cukrzyca zależna od mutacji w DNA mitochondrialnym 163 Przetrwała cukrzyca noworodkowa 164 Cukrzyca monogenowa związana z insulinoopornością 164 Leczenie cukrzycy monogenowej 165 Leczenie cukrzycy typu MODY 165 Leczenie cukrzycy zależnej od mutacji w DNA mitochondrialnym 166 Leczenie w przetrwałej cukrzycy noworodkowej 167 Leczenie w cukrzycy monogenowej związanej z insulinoopornością 167 Piśmiennictwo 168 8. Leczenie cukrzycy w endokrynologii Magdalena Walicka, Edward Franek 171 Akromegalia 172 Zespół Cushinga 175 Guzy neuroendokrynne przewodu pokarmowego 178 Guz chromochłonny 179 Pierwotna nadczynność przytarczyc 180 Nadczynność tarczycy 180 Pierwotny hiperaldosteronizm 181 Podsumowanie 181 Piśmiennictwo 182 9. Leczenie cukrzycy w kardiologii Marcin Wełnicki, Artur Mamcarz 183 Współistnienie cukrzycy i migotania przedsionków 185 Choroba niedokrwienna serca i ostry zespół wieńcowy u pacjenta z cukrzycą 187 Pacjent z cukrzycą i niewydolnością serca 191 Nadciśnienie tętnicze i cukrzyca 196 Dyslipidemia i cukrzyca 197 Podsumowanie 200 Piśmiennictwo 201 Komentarz diabetologa do rozdziału „Leczenie cukrzycy w kardiologii” Irina Kowalska 202 Piśmiennictwo 208 10. Leczenie cukrzycy w nefrologii Tomasz Stompór 211 Przewlekła choroba nerek: klasyfi kacja i epidemiologia 211 Nieprawidłowości metabolizmu węglowodanów u chorych z PChN 213 Kryteria rozpoznania i monitorowanie wyrównania metabolicznego cukrzycy przy współistnieniu PChN 214 Zasady leczenia hipoglikemizującego u chorych na cukrzycę i PChN 215 Leczenie niefarmakologiczne cukrzycy u pacjentów z PChN 216 Farmakoterapia cukrzycy u pacjentów z PChN 217 Leczenie hiperlipidemii i nadciśnienia tętniczego u pacjentów chorych na cukrzycę i PChN 227 Leczenie nerkozastępcze u chorych ze schyłkową niewydolnością nerek i cukrzycą 229 Piśmiennictwo 229 Komentarz diabetologa do rozdziału „Leczenie cukrzycy w nefrologii” Elżbieta Bandurska-Stankiewicz 231 Piśmiennictwo 236 11.Leczenie cukrzycy w transplantologii Władysław Grzeszczak 239 Zachorowalność na cukrzycę potransplantacyjną wg International Consensus Guidelines 240 Czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy u chorych po transplantacji 241 Inne powikłania u chorych po transplantacji narządów 244 Wpływ rozwoju cukrzycy na przeżycie graftu 244 Rokowanie u chorych po transplantacji nerki 245 Rokowanie u chorych po transplantacji innych narządów 245 Leczenie chorych po transplantacji narządów cierpiących z powodu cukrzycy przebywających na oddziałach szpitalnych 245 Leczenie hospitalizowanych chorych po transplantacji narządów litych 245 Leczenie przeciwcukrzycowe u chorych po transplantacji wypisanych ze szpitala 246 Leczenie doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi 246 Zapobieganie rozwojowi cukrzycy u chorych po transplantacji narządów 247 Podsumowanie 248 Piśmiennictwo 248 Komentarz diabetologa do rozdziału „Leczenie cukrzycy w transplantologii” Elżbieta Bandurska-Stankiewicz 252 Piśmiennictwo 254 12. Leczenie cukrzycy w psychiatrii Andrzej Kokoszka 257 Ryzyko zaburzeń gospodarki węglowodanowej jako działanie niepożądane leków psychotropowych i ogólne zasady ich stosowania 257 Cukrzyca jako czynnik podtrzymujący objawy zaburzeń psychicznych 259 Cukrzyca u pacjentów za schizofrenią i innymi zaburzeniami psychotycznymi 261 Cukrzyca w przebiegu depresji i innych zaburzeń afektywnych 263 Wpływ leków przeciwdepresyjnych na przebieg cukrzycy 264 Cukrzyca w przebiegu innych zaburzeń psychicznych 265 Zakończenie – w poszukiwaniu optymalnych strategii postępowania 265 Piśmiennictwo 267 Komentarz diabetologa do rozdziału „Leczenie cukrzycy w psychiatrii” Szymon Suwała, Roman Junik 268 Zaburzenia depresyjne w cukrzycy 268 Zaburzenia lękowe i behawioralne w cukrzycy 272 Schizofrenia a cukrzyca 274 Zaburzenia funkcji poznawczych w cukrzycy 276 Zaburzenia odżywiania w cukrzycy 277 Uzależnienia – palenie tytoniu i nadmierne spożycie alkoholu w przebiegu cukrzycy 278 Wnioski 280 Piśmiennictwo 280 13. Leczenie cukrzycy w medycynie sportowej Bartłomiej Matejko, Tomasz Klupa 283 Sport w cukrzycy typu 1 285 Wpływ poszczególnych rodzajów aktywności fi zycznej na glikemię 285 Nawodnienie pacjentów z cukrzycą typu 1 podejmujących aktywność sportową 290 Przeciwwskazania do uczestniczenia w treningach i zawodach sportowych 290 Podsumowanie 290 Piśmiennictwo 291 14. Chory na cukrzycę w podróży Teresa Benbenek-Klupa 293 Przygotowanie do podróży 293 Cukrzyca typu 1 294 Cukrzyca typu 2 294 Przewlekłe powikłania cukrzycy a podróże 294 Środek transportu 295 Utylizacja odpadów medycznych 296 Kierunek podróży – zmiana stref czasowych 296 Pacjent chory na cukrzycę typu 1 296 Pacjent chory na cukrzycę typu 2 311 Zatrucie pokarmowe podczas podróży 311 Cukrzyca a szczepienia ochronne związane z podróżą 311 Piśmiennictwo 313 15. Odrębności leczenia cukrzycy w różnych religiach Anna Stempkowska-Najbar, Edward Franek 315 Grupy ryzyka pojawienia się powikłań terapii cukrzycy w trakcie postu 316 Chrześcijaństwo 317 Islam 317 Hinduizm 319 Buddyzm 320 Podsumowanie 321 Piśmiennictwo 321 Skorowidz 323