Embriologia

Część ogólna 1 1. Zarys historii embriologii 3 Zarys historii embriologii medycznej w Polsce 16 2. Układ rozrodczy 25 Układ rozrodczy żeński 25 Narządy rozrodcze wewnętrzne 25 Narządy rozrodcze zewnętrzne 32 Układ rozrodczy męski 32 Narządy rozrodcze wewnętrzne 34 Narządy rozrodcze zewnętrzne 38 3. Gametogeneza 41 Oogeneza 41 Cykl płciowy żeński 46 Spermatogeneza 57 Budowa plemnika 61 Regulacja hormonalna spermatogenezy 63 Czynniki wpływające na aktywność plemnikotwórczą jądra 63 Nasienie 65 Mejoza 68 4. Początek rozwoju prenatalnego człowieka. Pierwszy tydzień rozwoju 77 Zapłodnienie 77 Molekularne mechanizmy zapłodnienia 83 Zapłodnienie poza ustrojem kobiety 105 Piętnowanie genomowe rodzicielskie (imprinting genomowy) 110 Stany patologiczne i zespoły wad wrodzonych oraz inne zaburzenia związane z piętnowaniem genomowym rodzicielskim 113 Inaktywacja chromosomu X 115 Bruzdkowanie 116 Zagnieżdżenie 128 5. Genetyczne i molekularne podstawy rozwoju 132 Molekuły sygnałowe 133 Molekularne szlaki przekazywania sygnału w procesie rozwoju zarodkowego 134 Sygnalizacja Wnt 138 Sygnalizacja Tgf-β 141 Sygnalizacja Hedgehog 143 Sygnalizacja Kinazy tyrozynowej 145 Sygnalizacja Notch 148 Sygnalizacja Integryną 150 Szlak sygnałowy Kwasu retinowego 152 Geny sterujące rozwojem a nowotwory 153 Podstawowe pojęcia oraz nazewnictwo genów zwierzęcych i genów człowieka 154 6. Drugi tydzień rozwoju 156 Powstanie dwulistkowej tarczy zarodkowej 156 Zaburzenia w rozwoju w pierwszych dwóch tygodniach 160 7. Trzeci tydzień rozwoju 162 Gastrulacja 162 Powstanie trzylistkowej tarczy zarodkowej 162 Pierwotny układ sercowo-naczyniowy 168 8. Okres zarodkowy. Od 4. do 8. tygodnia rozwoju 171 Mezoderma wewnątrzzarodkowa 171 Endoderma 181 Ektoderma 182 Teoria listków zarodkowych 185 Błony płodowe 185 Fałdowanie się zarodka 195 9. Charakterystyka morfologiczna zarodka i płodu 200 Najważniejsze cechy morfologiczne zarodka 205 Najważniejsze charakterystyczne cechy płodu 210 Czynniki wpływające na wzrost wewnątrzmaciczny płodu 218 Określanie czasu trwania ciąży, terminu porodu, wieku zarodka i płodu 219 10. Łożysko 221 Budowa łożyska 221 Czynność łożyska 236 Wady w rozwoju łożyska oraz inne stany patologiczne łożyska i błon płodowych 240 Sznur pępowinowy 246 Ciąża mnoga 247 Próby ciążowe 258 11. Wady wrodzone 259 Podział wad rozwojowych 265 Zaburzenia genetyczne 267 Uszkodzenia (mutacje) pojedynczego genu 267 Aberracje chromosomowe 269 Wady wrodzone ze znacznym udziałem czynnika genetycznego 274 Wady pochodzenia wieloczynnikowego (dziedziczenie wieloczynnikowe) 274 Wady wywołane przez czynniki teratogenne środowiska zewnętrznego 276 Czynniki teratogenne 282 Diagnostyka prenatalna 327 Ultrasonografia 328 Amniocenteza 330 Biopsja kosmówki 332 Kordocenteza 332 Fetoskopia 333 Nieinwazyjna diagnostyka prenatalna 333 Wskazania do diagnostyki prenatalnej 334 Część szczegółowa 337 12. Jamy ciała, krezki oraz przepona 339 Podział wewnątrzzarodkowej jamy ciała 342 Rozwój przepony 345 Torba sieciowa i krezka grzbietowa żołądka 348 Krezki 351 Zaburzenia w rozwoju jam ciała, pierwotnych krezek i przepony 354 13. Narząd gardłowy i jego pochodne. Twarz oraz szyja 356 Narząd gardłowy (skrzelowy) 356 Łuki gardłowe 356 Kieszonki gardłowe 360 Bruzdy gardłowe 364 Błony gardłowe 364 Zaburzenia w rozwoju narządu gardłowego 365 Język 367 Zaburzenia w rozwoju języka 367 Ślinianki 369 Tarczyca 369 Zaburzenia w rozwoju tarczycy 369 Twarz 372 Jamy nosowe 376 Podniebienie 376 Zaburzenia w rozwoju twarzy i podniebienia 379 14. Układ oddechowy 383 Molekularne mechanizmy rozwoju tchawicy i drzewa oskrzelowego 389 Zaburzenia w rozwoju układu oddechowego 392 15. Układ pokarmowy 395 Jelito pierwotne przednie 395 Przełyk 396 Żołądek 397 Dwunastnica 397 Wątroba i pęcherzyk żółciowy 404 Trzustka 405 Śledziona 405 Jelito pierwotne środkowe 406 Jelito pierwotne tylne 410 Molekularne mechanizmy różnicowania pierwotnego jelita 413 Zaburzenia w rozwoju układu pokarmowego 418 Wady jelita pierwotnego przedniego 418 Wady jelita pierwotnego środkowego 419 Wady jelita pierwotnego tylnego 423 16. Układ moczowo-płciowy 426 Układ moczowy 426 Nerka 429 Pęcherz moczowy i cewka moczowa 435 Gruczoł krokowy (stercz) 440 Układ płciowy 441 Rozwój gonad 441 Rozwój narządów płciowych wewnętrznych 449 Rozwój narządów płciowych zewnętrznych 456 Rozwój kanału pachwinowego i zstępowanie jąder 460 Zaburzenia w rozwoju układu moczowo-płciowego 464 Wady układu moczowego 464 Wady wrodzone układu płciowego 467 17. Układ sercowo-naczyniowy 473 Rozwój serca 475 Podział kanału przedsionkowo-komorowego, pierwotnego przedsionka i pierwotnej komory 483 Zatoka żylna 488 Lewy przedsionek i pierwotna żyła płucna 489 Podział pierwotnej komory 489 Układ przewodzący serca 490 Pierwotne i wtórne pole sercotwórcze, sercowe komórki grzebienia nerwowego oraz molekularne mechanizmy embriogenezy serca 491 Układ tętniczy 500 Układ żylny 505 Układ limfatyczny 509 Układ krążenia płodu i noworodka 511 Krążenie płodowe 511 Zmiany w układzie krążenia po urodzeniu 513 Zaburzenia w rozwoju układu sercowo-naczyniowego 515 Wady wrodzone serca i dużych naczyń krwionośnych 515 Wrodzone wady łuku aorty 520 Zaburzenia w rozwoju układu żylnego i limfatycznego 521 18. Układ nerwowy 522 Układ nerwowy ośrodkowy 528 Rdzeń kręgowy 528 Opony 531 Mielinizacja 533 Mózgowie 533 Molekularne podstawy różnicowania płytki, rynienki i cewy nerwowej 548 Układ nerwowy obwodowy 554 Nerwy czaszkowe 554 Układ nerwowy autonomiczny 555 Układ nerwowy współczulny 555 Układ nerwowy przywspółczulny 555 Zaburzenia w rozwoju ośrodkowego układu nerwowego 558 Wady wrodzone rdzenia kręgowego 558 Wady wrodzone mózgowia 563 Wady wrodzone gruczołu nadnerczowego 567 Komórki grzebienia nerwowego 568 Zaburzenia związane z komórkami grzebienia nerwowego 575 19. Oko, ucho, narząd węchu 580 Oko 580 Siatkówka, ciało rzęskowe i tęczówka 583 Soczewka, ciało szkliste i rogówka 586 Nerw wzrokowy i pozostałe struktury oka 588 Molekularne mechanizmy rozwoju oka 588 Zaburzenia w rozwoju narządu wzroku 594 Ucho 596 Ucho zewnętrzne 596 Ucho środkowe 600 Ucho wewnętrzne 600 Molekularne mechanizmy rozwoju ucha wewnętrznego 606 Zaburzenia w rozwoju narządu słuchu i równowagi 610 Wady wrodzone małżowiny usznej 610 Narząd węchu 611 Wady wrodzone narządu węchu 611 20. Krew 615 Erytrocytopoeza 618 Granulocyty 618 Płytki krwi 619 Limfocyty 619 Limfocyty T 619 Limfocyty B 622 Monocyty – makrofagi (jednojądrowe fagocyty), komórki NK 625 Zaburzenia związane z krwią oraz rozwojem odporności 626 Konflikt matczyno-płodowy 626 Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa 628 α-Talasemia 628 Wrodzone zaburzenia układu odpornościowego (zespoły niedoborów odporności) 628 21. Układ szkieletowy 629 Rozwój chrząstki 629 Rozwój kości 630 Kostnienie na podłożu błoniastym 630 Kostnienie na podłożu chrzęstnym 631 Molekularne mechanizmy rozwoju układu kostnego 632 Molekularne mechanizmy powstawania i różnicowania się elementów chrzęstnych i kostnych w kości długiej 639 Rozwój stawów 639 Szkielet osiowy 641 Kości obręczy kończyny górnej i dolnej oraz kończyn 651 Zaburzenia w rozwoju układu szkieletowego 652 Wady wrodzone szkieletu osiowego 652 Wady czaszki 655 Uogólnione wady układu kostnego 656 22. Układ mięśniowy 657 Mięśnie poprzecznie prążkowane szkieletowe 657 Molekularne mechanizmy rozwoju mięśni 665 Zaburzenia rozwojowe mięśni 667 23. Kończyny 668 Molekularne mechanizmy rozwoju kończyn 675 Zaburzenia w rozwoju kończyn 678 24. Powłoka wspólna 682 Skóra 682 Włosy 685 Gruczoły łojowe 685 Gruczoły potowe 685 Paznokcie 688 Gruczoły sutkowe 689 Molekularne mechanizmy rozwoju skóry i jej wytworów 691 Zęby 692 Molekularne mechanizmy rozwoju zębów 698 Zaburzenia w rozwoju powłoki wspólnej 701 Wady wrodzone skóry 701 Wady wrodzone włosów 702 Wady wrodzone paznokci 702 Wady gruczołu sutkowego 703 Wady wroodzone zębów 703 25. Klonowanie 705 26. Komórki macierzyste 715 Słownik podstawowych terminów embriologicznych 729 Podziękowania 752 Skorowidz 758