Uzależnienia i substancje psychoaktywne

1. Ogólne zasady rozpoznawania i postępowania w zaburzeniach spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych – Bogusław Habrat 11 Terminologia i zakresy pojęć 11 Uzależnienia jako część szerszego zakresu problemów medycznych spowodowanych używaniem substancji 12 Zasady postępowania 16 Piśmiennictwo 20 2. Uzależnienie od alkoholu – Andrzej Jakubczyk 21 Epidemiologia zaburzeń związanych z używaniem alkoholu 21 Uzależnienie, picie szkodliwe i ryzykowne 22 Wpływ etanolu na organizm człowieka 25 Metabolizm etanolu 25 Wpływ etanolu na układ nerwowy 26 Wpływ etanolu na układ krążenia 29 Wpływ etanolu na układ pokarmowy 29 Alkohol a nowotwory 29 Rozpoznawanie zaburzeń związanych z używaniem alkoholu 30 Badanie podmiotowe 30 Badanie przedmiotowe 30 Postępowanie z pacjentem w POZ w kontekście problemów związanych z używaniem alkoholu 31 Leczenie farmakologiczne 33 Leczenie alkoholowych zespołów abstynencyjnych 35 Leki przeciwdepresyjne w leczeniu uzależnienia od alkoholu 36 Podsumowanie 38 Piśmiennictwo 38 3. Opioidy – Bogusław Habrat 39 Niemedyczne używanie opioidów 41 Uzależnienia jatrogenne 41 Profilaktyka 42 Użycie jednorazowe lub używanie sporadyczne, zatrucia 43 Używanie szkodliwe 44 Uzależnienie 45 Formy leczenia uzależnienia opioidowego 45 Leczenie substytucyjne 46 Tak zwane leczenie blokerami 48 Detoksykacja i leczenie niefarmakologiczne 49 Piśmiennictwo 51 4. Leki nasenne i anksjolityki – Anna Basińska-Szafrańska 53 Benzodiazepiny (BZD) 54 Charakterystyka problemu 54 Właściwości grupy 56 Podziały BZD 57 Przedawkowanie BZD 60 Uzależnienie od BZD 61 Benzodiazepinowy zespół odstawienny (abstynencyjny, BZA) 68 Leki „Z” (agoniści GABA) 78 Charakterystyka problemu 78 Czas działania 78 Zolpidem 79 Rozpoznanie 80 Różnicowanie 81 Klometiazol 81 Rozpoznanie i różnicowanie 82 Barbiturany 82 Rozpoznanie 83 Różnicowanie 84 Gabapentyna i pregabalina 84 Meprobamat, glutetymid, wodzian chloralu 85 Leczenie uzależnienia od leków nasennych i przeciwlękowych 85 Interwencja 85 Detoksykacja w poradni 86 Profilaktyka 92 Wskazania 92 Czas stosowania 93 Przeciwwskazania 93 Wywiad 94 Stan przedmiotowy 95 Postępowanie 95 Edukacja 96 Piśmiennictwo 96 5. Stymulanty i halucynogeny – Anna Klimkiewicz 97 Środki o działaniu stymulującym (stymulanty) 97 Amfetaminy 99 Kokaina 108 Khat 112 Leczenie uzależnienia od stymulantów 113 Halucynogeny 114 Działanie, szkody zdrowotne 115 Uzależnienie 118 Leczenie uzależnienia od halucynogenów 119 Piśmiennictwo 119 6. Palenie papierosów i uzależnienie od nikotyny – Monika Michalak, Michał Lew-Starowicz 121 Obraz kliniczny i mechanizmy związane z uzależnieniem 122 Kontekst palenia papierosów jako przynależność do grupy. Rozpoczynanie i podtrzymywanie nałogu 123 Kiedy i u kogo rozwija się uzależnienie? 124 Wpływ palenia na działanie leków 126 Leczenie farmakologiczne i behawioralne 127 Metody biologiczne 127 Psychoterapia 128 Elektroniczne papierosy 129 Piśmiennictwo 129 7. Nowe substancje psychoaktywne: obraz kliniczny, rozpoznanie i leczenie – Marcin Wojnar 131 Definicja 131 Rozpowszechnienie 132 Rodzaje NSP 134 Sposoby zdobywania i używania NSP 136 Kluczowe problemy zdrowotne związane z używaniem NSP 136 Rozpoznawanie używania NSP 138 Obraz kliniczny używania NSP 138 Syntetyczne stymulanty 138 Syntetyczne kannabinoidy (agoniści receptorów kannabinoidergicznych – SCRA) 143 Środki uspokajające i nasenne 145 Nowe syntetyczne opioidy 146 Postępowanie wobec osób używających NSP 147 Piśmiennictwo 149 8. Tak zwane nałogi behawioralne – Michał Lew-Starowicz, Bogusław Habrat 151 Czym są tzw. nałogi behawioralne? 151 Zaburzenia uprawiania hazardu 154 Problemowe używanie nowych technologii 156 Kompulsywne zachowania seksualne 157 Obraz kliniczny 157 Rozpoznanie różnicowe 158 Leczenie 159 Pracoholizm 160 Nałogowe opalanie się 161 Nałogowe (kompulsywne) uprawianie ćwiczeń fizycznych 162 Piśmiennictwo 163 9. Postępowanie z osobą pijącą alkohol ryzykownie, szkodliwie oraz uzależnioną od alkoholu – Jadwiga Fudała 165 Krótka interwencja dotycząca problemów związanych z używaniem alkoholu 165 Rozpoznanie wzorów spożywania alkoholu przez pacjentów w POZ 167 Test przesiewowy AUDIT 168 Test przesiewowy AUDIT-C (skrócona wersja testu AUDIT) 172 Limity spożywania alkoholu na poziomie niskiego ryzyka szkód zdrowotnych 173 Informowanie o wyniku badania przesiewowego 174 Postępowanie lekarza w sytuacji rozpoznania picia ryzykownego i szkodliwego 175 Motywowanie do zmiany wzoru spożywania alkoholu 175 Ustalanie planu picia 177 Wzmacnianie poczucia samoskuteczności 179 Samoobserwacja picia 180 Monitorowanie postępów 181 Wskazania do abstynencji 181 Postępowanie wobec osób uzależnionych 181 System leczenia uzależnienia od alkoholu 182 Cele i metody leczenia uzależnienia od alkoholu 185 Oferta samopomocowa 186 Opieka nad osobą uzależnioną po leczeniu odwykowym 187 Pomoc dla członków rodzin osób uzależnionych 188 Piśmiennictwo 188 10. Podstawy prawne postępowania w uzależnieniach od innych substancji niż alkohol i tytoń – Bogusław Habrat 189 Prawo do leczenia osób uzależnionych 190 Dobrowolność leczenia i regulacje prawne dotyczące wyjątków od tej zasady 191 Czyny sprzeczne z prawem popełnione w czasie uzależnienia 195 Istotne dokumenty 195 Skorowidz 197