Chirurgia onkologiczna. Tom 2

IV. Chirurgia narządowa cz . 1 453 29. Nowotwory głowy i szyi – Małgorzata Wierzbicka, Stanisław Bień 455 Leczenie chirurgiczne nowotworów wargi 455 Epidemiologia 455 Etiologia i czynniki ryzyka. Histopatologia 455 Obraz kliniczny. Diagnostyka. Diagnostyka różnicowa 455 Elementy istotne dla chirurgii nowotworów wargi 456 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego 456 Ogólne zasady leczenia, resekcja i rekonstrukcja w raku wargi 456 Podstawowe metody operacji w raku wargi 459 Rokowanie 463 Piśmiennictwo 463 Chirurgia nowotworów jamy ustnej 464 Wprowadzenie 464 Rak języka 469 Rak dna jamy ustnej 470 Rak błony śluzowej policzka 471 Rak wyrostka zębodołowego żuchwy 472 Rak trójkąta zatrzonowcowego 473 Podniebienie twarde 473 Piśmiennictwo 477 Leczenie chirurgiczne nowotworów ustnej części gardła 477 Epidemiologia 477 Etiologia i czynniki ryzyka; histopatologia 478 Obraz kliniczny; diagnostyka 478 Elementy anatomii istotne dla chirurgii w obrębie ustnej części gardła 479 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego 479 Ogólne zasady leczenia 480 Podstawowe metody leczenia chirurgicznego 481 Rokowanie 484 Rak podniebienia miękkiego 484 Piśmiennictwo 485 Leczenie chirurgiczne nowotworów krtaniowej części gardła 486 Epidemiologia 486 Etiologia i czynniki ryzyka; histopatologia 486 Obraz kliniczny; diagnostyka; diagnostyka różnicowa 486 Elementy anatomii istotne dla chirurgii w obrębie krtaniowej części gardła 487 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego 488 Ogólne zasady leczenia 488 Podstawowe typy leczenia chirurgicznego 489 Rokowanie 492 Piśmiennictwo 493 Leczenie chirurgiczne nowotworów krtani 493 Epidemiologia 493 Etiologia i czynniki ryzyka 494 Objawy kliniczne i diagnostyka 494 Klasyfikacja histopatologiczna 494 Diagnostyka różnicowa 496 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego 496 Wybrane szczegóły anatomii krtani 498 Ogólne zasady leczenia chirurgicznego i leczenia skojarzonego 499 Podstawowe techniki chirurgiczne w leczeniu nowotworów krtani 502 Rehabilitacja chirurgiczna mowy po usunięciu krtani 510 Rokowanie 511 Piśmiennictwo 511 Leczenie chirurgiczne nowotworów nosowej części gardła 513 Epidemiologia 513 Etiologia i czynniki ryzyka; histopatologia 513 Obraz kliniczny; diagnostyka 514 Elementy anatomii istotne dla chirurgii w obrębie nosowej części gardła 514 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego 514 Ogólne zasady leczenia nowotworów złośliwych nosowej części gardła 515 Miejsce chirurgii w leczeniu nowotworów nosowej części gardła 516 Rokowanie 517 Obraz kliniczny i leczenie chirurgiczne włókniaka młodzieńczego 517 Piśmiennictwo 518 Chirurgia nowotworów przestrzeni przygardłowej 519 Anatomia przestrzeni przygardłowej 519 Charakterystyka kliniczna i patologiczna guzów przestrzeni przygardłowej 519 Symptomatologia guzów przestrzeni przygardłowej 521 Diagnostyka guzów przestrzeni przygardłowej 521 Ogólne zasady postępowania i podstawowe metody dostępu w operacjach guzów przestrzeni przygardłowej 522 Piśmiennictwo 524 Leczenie chirurgiczne nowotworów gruczołów ślinowych 524 Epidemiologia 524 Etiologia i czynniki ryzyka 525 Objawy kliniczne i diagnostyka 525 Patologia narządowa 526 Diagnostyka różnicowa 527 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego 527 Wybrane szczegóły anatomii ślinianki przyusznej i podżuchwowej istotne dla chirurga 528 Ogólne zasady leczenia chirurgicznego i leczenia skojarzonego 530 Podstawowe techniki chirurgiczne w leczeniu nowotworów gruczołów ślinowych 532 Rokowanie 537 Piśmiennictwo 537 Leczenie chirurgiczne nowotworów jam nosa i zatok przynosowych 538 Epidemiologia 538 Etiologia i czynniki ryzyka 538 Objawy kliniczne i diagnostyka 539 Klasyfikacja histopatologiczna 540 Diagnostyka różnicowa 540 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego 540 Wybrane szczegóły anatomii nosa i zatok przynosowych 542 Ogólne zasady leczenia chirurgicznego i leczenia skojarzonego 543 Podstawowe typy operacji w leczeniu nowotworów nosa i zatok przynosowych 544 Rokowanie 549 Piśmiennictwo 550 Leczenie przerzutów do węzłów chłonnych szyjnych – Stanisław Bień 550 Wprowadzenie 550 Skala problemu – ryzyko wystąpienia przerzutów do węzłów chłonnych głowy i szyi 551 Anatomia układu chłonnego szyi. Kliniczna klasyfikacja układu chłonnego szyi 551 Objawy kliniczne i diagnostyka; diagnostyka różnicowa 555 Klasyfikacja TNM przerzutów do węzłów chłonnych szyi 558 Ogólne zasady leczenia chirurgicznego i leczenia skojarzonego przerzutów do węzłów chłonnych szyi 560 Klasyfikacja operacji układu chłonnego szyi 562 Operacja radykalna węzłów chłonnych szyi 563 Rokowanie 566 Piśmiennictwo 566 Postępowanie z guzem szyi 567 Lokalizacja przerzutów na szyi w zależności od ogniska pierwotnego 568 Piśmiennictwo 569 30. Nowotwory ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego – Tomasz Mandat 571 Wstęp 571 Epidemiologia 571 Etiologia i czynniki ryzyka 573 Objawy kliniczne i diagnostyka 574 Aspekty patomorfologii 576 Leczenie chirurgiczne 577 Rokowanie 578 Piśmiennictwo 579 31. Chirurgia endokrynologiczna 581 Nowotwory tarczycy – Marcin Barczyński, Marek Dedecjus, Agnieszka Czarniecka, Daria Handkiewicz-Junak, Jolanta Krajewska, Barbara Jarząb 581 Wstęp 581 Epidemiologia 581 Patologia raka tarczycy 583 Klasyfikacja guzów tarczycy według WHO 2017 588 Klasyfikacja TNM 2017 dla raka tarczycy 588 Diagnostyka raka tarczycy 591 Leczenie raka tarczycy 595 Anatomia chirurgiczna 601 Układ chłonny szyi 604 Technika operacyjna 605 Powikłania po leczeniu operacyjnym raka tarczycy 616 Leczenie uzupełniające 618 Wznowy miejscowe, lokoregionalne i odległe 629 Rokowanie w raku tarczycy 630 Piśmiennictwo 637 Nowotwory przytarczyc – Aleksander Konturek, Witold Chudziński, Ireneusz Nawrot 638 Wstęp 638 Epidemiologia 646 Embriologia i anatomia chirurgiczna przytarczyc 647 Fizjologia przytarczyc 649 Pierwotna nadczynność przytarczyc jako składowa zespołów uwarunkowanych genetycznie 654 Obraz kliniczny pierwotnej nadczynności przytarczyc ze szczególnym uwzględnieniem symptomatologii raka przytarczyc 656 Diagnostyka pierwotnej nadczynności przytarczyc 656 Przygotowanie do leczenia operacyjnego 660 Leczenie operacyjne 661 Badania śródoperacyjne 665 Powikłania leczenia operacyjnego 666 Reoperacje przytarczyc 668 Leczenie uzupełniające 673 Rokowanie 674 Piśmiennictwo 675 Nowotwory grasicy – Jacek Gawrychowski, Bogna Drozdzowska 676 Rys historyczny 676 Histogeneza 676 Anatomia 676 Diagnostyka i leczenie 677 Klasyfikacja histopatologiczna zmian nowotworowych grasicy 680 Piśmiennictwo 685 Nowotwory nadnerczy – Andrzej Cichocki, Marcin Barczyński 687 Wstęp 687 Epidemiologia 688 Etiologia i czynniki ryzyka 688 Klasyfikacja guzów nadnercza według WHO 2017 689 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego nowotworów nadnercza 691 Diagnostyka guzów nadnercza 692 Anatomia chirurgiczna i histologia nadnerczy 697 Leczenie operacyjne guzów nadnercza 698 Technika operacyjna 701 Leczenie uzupełniające 705 Rokowanie 707 Piśmiennictwo 707 Nowotwory endokrynne trzustki – Anna Sowa-Staszczak, Piotr Richter, Alicja Hubalewska-Dydejczyk 708 Wstęp 708 Epidemiologia 708 Charakterystyka kliniczna PNEN 709 Diagnostyka 709 Klasyfikacja TNM ENETS 2017 i TNM AJCC/UICC 2017 717 Leczenie 718 Technika chirurgiczna 726 Powikłania po operacjach PNEN 727 Monitorowanie leczenia 727 Rokowanie w PNEN 727 Piśmiennictwo 728 Nowotwory neuroendokrynne przewodu pokarmowego – Katarzyna Kuśnierz, Beata Kos-Kudła 729 Wstęp i epidemiologia 729 Klasyfikacja NEN 729 Diagnostyka NEN 731 Leczenie NEN 738 Monitorowanie leczenia 743 Piśmiennictwo 744 32. Nowotwory klatki piersiowej 745 Rak płuca – Jarosław Kużdżał, Janusz Włodarczyk 745 Rys historyczny 745 Etiologia 745 Epidemiologia 748 Patologia 751 Badania przesiewowe 752 Diagnostyka 752 Ocena zaawansowania raka płuca 754 Ocena przedoperacyjna pacjenta 758 Ogólne zasady leczenia 758 Chirurgiczne leczenie paliatywne 761 Dostępy operacyjne 762 Podstawowe zasady resekcji miąższu płucnego 762 Limfadenektomia śródpiersiowa 766 Nieresekcyjne techniki leczenia miejscowego 766 Rak drobnokomórkowy 769 Rakowiak 769 Nowotwory wywodzące się z gruczołów błony śluzowej oskrzeli 770 Nowotwory opłucnej – Jarosław Kużdżał 770 Klasyfikacja 770 Złośliwy międzybłoniak opłucnej 770 Pojedynczy guz włóknisty 774 Rzadkie pierwotne nowotwory opłucnej 774 Wtórne nowotwory opłucnej 774 Nowotwory śródpiersia – Jarosław Kużdżał 776 Chłoniaki 776 Grasiczaki 778 Nowotwory germinalne 779 Nowotwory neurogenne 781 Nowotwory ściany klatki piersiowej – Jarosław Kużdżał, Piotr Kocoń 783 Zachorowalność 783 Etiologia 783 Klasyfikacja 783 Obraz kliniczny 783 Diagnostyka 784 Charakterystyka najczęstszych pierwotnych nowotworów ściany klatki piersiowej 784 Wtórne nowotwory ściany klatki piersiowej 788 Ogólne zasady resekcji i rekonstrukcji ściany klatki piersiowej 788 Piśmiennictwo 796 33. Rak piersi – Janusz Piekarski, Arkadiusz Jeziorski, Elżbieta Łuczyńska, Joanna B. Wysocka, Wojciech M. Wysocki, Rafał Matkowski, Piotr Potemski, Sylwia Heinze, Joanna Niemiec, Wojciech Rudnicki 797 Epidemiologia 797 Diagnostyka kobiet, u których nie występują objawy kliniczne 797 Diagnostyka kobiet, u których występują objawy kliniczne 797 Badanie kliniczne 798 Badanie podmiotowe 798 Badanie przedmiotowe 798 Objawy kliniczne raka piersi i kliniczna diagnostyka różnicowa 800 Guz 800 Zmiany skórne 801 Zmiany w obrębie brodawki 801 Powiększenie węzłów chłonnych 802 Ból 802 Cechy zapalenia 802 Asymetria piersi 802 Diagnostyka obrazowa raka piersi 803 Mammografia 803 Ultrasonografia piersi 806 Rezonans magnetyczny piersi 809 Diagnostyka patomorfologiczna 810 Klasyfikacja patologiczna nowotworów piersi 810 Zasady diagnostyki patomorfologicznej guzów piersi 812 Zmiany przednowotworowe w piersi 813 Rozrosty zrazikowe 813 Rozrosty przewodowe 813 Rozrosty mezenchymalne podścieliska gruczołu 814 Inne jednostki kliniczne 814 Nowotwory przedinwazyjne piersi i ich leczenie 816 Przedinwazyjny przewodowy rak piersi 816 Przedinwazyjny zrazikowy rak piersi 817 Klasyfikacja stopni zaawansowania raka piersi 818 Leczenie chorych na naciekającego raka piersi 820 Zasady ogólne 820 Leczenie oszczędzające 821 Amputacja piersi 823 Leczenie w obrębie regionalnych węzłów chłonnych 824 Aspekty techniczne amputacji piersi i limfadenektomii pachowej 826 Chirurgia odtwórcza piersi 834 Radioterapia uzupełniająca 844 Radioterapia uzupełniająca u chorych leczonych oszczędzająco 845 Radioterapia uzupełniająca u chorych poddanych amputacji piersi 845 Leczenie systemowe chorych na raka piersi 845 Uwagi ogólne 845 Leczenie radykalne 846 Leczenie przedoperacyjne 846 Leczenie uzupełniające 846 Systemowe leczenie paliatywne 847 Leczenie chorych, u których wystąpił nawrót miejscowy lub regionalny 848 Zalecenia dotyczące modyfikacji stylu życia po rozpoznaniu raka piersi i obserwacje po leczeniu 849 Zalecenia dotyczące stylu życia po rozpoznaniu raka piersi 849 Obserwacje po leczeniu 849 Specjalne postacie kliniczne raka piersi i inne nowotwory złośliwe piersi 849 Rak piersi u kobiet ciężarnych 849 Obustronny rak piersi 853 Choroba Pageta brodawki sutkowej i towarzyszący jej rak piersi 856 Rak piersi u chorych w podeszłym wieku 859 Rak piersi u mężczyzn 861 „Ukryty” rak piersi 863 Przerzuty do piersi 866 Metaplastyczne raki piersi 867 Guz liściasty 869 Mięsaki piersi 872 Chłoniaki piersi 874 34. Mięsaki tkanek miękkich – Piotr Ł. Rutkowski, Marcin Zdzienicki, Hanna Koseła-Paterczyk, Mateusz Spałek 877 Epidemiologia i etiologia 877 Objawy kliniczne i diagnostyka 877 Objawy kliniczne 877 Diagnostyka 878 Czynniki rokownicze i ocena stopnia zaawansowania 880 Leczenie 881 Radioterapia uzupełniająca 885 Chemioterapia uzupełniająca 886 Szczególne sytuacje kliniczne 888 Mięsaki tkanek miękkich piersi 888 Mięsaki macicy 888 Włókniakowatość (fibromatoza) (aggressive fibromatosis, desmoid-type fibromatosis) 889 Mięsaki przestrzeni zaotrzewnowej 890 Obserwacja po leczeniu 892 Piśmiennictwo 893 35. Nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) – Piotr Ł. Rutkowski 897 Epidemiologia i etiopatogeneza 897 Diagnostyka 897 Objawy kliniczne 897 Ocena patomorfologiczna 898 Leczenie 898 Pierwotne leczenie chirurgiczne 898 Leczenie uzupełniające i neoadiuwantowe 900 Piśmiennictwo 903 36. Nowotwory kości 905 Pierwotne nowotwory kości – Piotr Ł. Rutkowski, Iwona Ługowska, Tomasz Goryń, Michał Wągrodzki 905 Wstęp 905 Epidemiologia 905 Etiologia 905 Objawy kliniczne i diagnostyka 905 Czynniki rokownicze i klasyfikacja stopni zaawansowania 909 Zasady leczenia 909 Obserwacja po leczeniu 914 Podsumowanie 915 Piśmiennictwo 915 Kliniczne aspekty leczenia operacyjnego przerzutów nowotworowych do kości – Daniel Kotrych, Maciej Klepajczuk, Wojciech Zacha, Paweł Ziętek 917 Wstęp 917 Ogólna charakterystyka kliniczna 917 Planowanie leczenia operacyjnego 918 Technika operacyjna 920 Podsumowanie 932 Piśmiennictwo 932 37. Nowotwory skóry 933 Raki skóry – Piotr Ł. Rutkowski, Witold Owczarek, Dariusz Nejc 933 Wstęp 933 Epidemiologia 933 Rak podstawnokomórkowy i rak kolczystokomórkowy skóry 933 Diagnostyka 936 Ocena czynników rokowniczych i stopnia zaawansowania 936 Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne 936 Leczenie raka skóry – leczenie podstawowe 940 Leczenie raka skóry – metody powierzchowne 941 Obserwacja po zakończonym leczeniu onkologicznym 943 Zapobieganie zachorowaniu na raka skóry 943 Piśmiennictwo 944 Rak z komórek Merkla (neuroendokrynny rak skóry) – Piotr Ł. Rutkowski, Marcin Zdzienicki, Monika Dudzisz-Śledź, Dariusz Nejc 944 Etiologia 945 Diagnostyka 945 Stopnie zaawansowania klinicznego, rokowanie 945 Leczenie 945 Piśmiennictwo 948 Rzadkie podtypy raka skóry 949 Rak wywodzący się z gruczołów łojowych (sebaceous carcinoma) 949 Gruczolakorak apokrynowy (apocrine adenocarcinoma) 949 Raki gruczołów potowych (eccrine carcinoma) 949 Raki wywodzące się z mieszka włosowego 949 Piśmiennictwo 949 Czerniaki – Piotr Ł. Rutkowski, Tomasz Świtaj, Katarzyna Kozak, Witold Owczarek 950 Epidemiologia i etiologia 950 Diagnostyka 950 Różnicowanie 951 Ocena stopnia zaawansowania i czynniki rokownicze 956 Klasyfikacja stopni zaawansowania klinicznego 956 Leczenie 959 Leczenie chirurgiczne 959 Leczenie chorych w stadium uogólnienia 962 Podsumowanie 968 Czerniak gałki ocznej 971 Piśmiennictwo 971 Chirurgia mikrograficzna Mohsa – Dariusz Nejc 973 Wprowadzenie 973 Rozwój metody 973 Wskazania 974 Technika 974 Podsumowanie 976 Piśmiennictwo 976 Limfadenektomia pachwinowa – Zbigniew I. Nowecki, Piotr Ł. Rutkowski 977 Postępowanie przedoperacyjne 977 Technika operacji 977 Postępowanie pooperacyjne 979 Modyfikacje techniki limfadenektomii 979 Powikłania po limfadenektomii 980 Piśmiennictwo 981 Skorowidz 983