Przymus leczenia i inne interwencje medyczne bez zgody pacjenta

W publikacji omówiono prawne aspekty interwencji medycznych wykonywanych bez zgody pacjenta jako wyjątków od zasady autonomii woli pacjenta, w tym. m.in.: przymus leczenia i innych interwencji medycznych jako ochrona osób małoletnich i niezdolnych do wyrażenia zgody, przymus interwencji medycznych wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, przymusowe leczenie anoreksji w najlepszym interesie pacjenta, przymus leczenia i innych interwencji medycznych w zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz zapobieganiu im, problem zabiegów medycznych na kobiecie ciężarnej w interesie dziecka poczętego - konflikt interesów, sterylizacja przymusowa i bez zgody pacjenta jako szczególny rodzaj interwencji medycznej, transfuzja krwi u świadków Jehowy. Przedstawiono regulacje prawa polskiego i wybranych zagranicznych porządków prawnych, zwłaszcza prawo common law (USA i Wielkiej Brytanii) oraz Francji. Uwzględniono liczne orzecznictwo, w tym wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także doktrynę polską i obcą. Odrębne rozdziały zostały poświęcone ważnym zagadnieniom cywilistycznym, ściśle związanym z tematyką przymusu: kontrowersyjnej kwestii przyczynienia się pacjenta do szkody w razie odmowy zgody na leczenie oraz odpowiedzialności lekarza i zakładu leczniczego w razie przymusu leczenia lub działania lekarza bez zgody pacjenta. Zwrócono także uwagę na karnoprawny i administracyjnoprawny przymus interwencji medycznych. Adresaci: Książka przeznaczona jest dla szerokiego grona odbiorców: prawników, lekarzy, pacjentów, rzeczników praw pacjenta. Może być pomocna adwokatom i radcom prawnym w prowadzeniu spraw, sędziom w rozstrzyganiu procesów z zakresu prawa medycznego.

Wykaz ważniejszych skrótów | str. 11 Wstęp | str. 15 Rozdział I Zasada autonomii woli pacjenta | str. 21 1. Autonomia woli pacjenta - uwagi ogólne | str. 21 2. Zgoda na leczenie i inne interwencje medyczne jako fundamentalne prawo pacjenta | str. 23 2.1. Akty prawa międzynarodowego | str. 24 2.2. Europejska Konwencja Bioetyczna | str. 26 2.3. Prawo polskie | str. 29 3. Ograniczenie autonomii woli pacjenta | str. 33 Rozdział II Działanie lekarza bez zgody pacjenta | str. 37 1. Podstawy prawne | str. 37 2. Negotiorum gestio | str. 43 3. Przekroczenie zakresu zgody pacjenta | str. 46 Rozdział III Przymus leczenia i innych interwencji medycznych a odmowa zgody pacjenta | str. 61 1. Prawo pacjenta do leczenia a odmowa zgody na leczenie i inne interwencje medyczne w prawie polskim | str. 61 2. Odmowa leczenia w prawie porównawczym | str. 67 2.1. Prawo amerykańskie - teoria informed refusal | str. 67 2.2. Prawo angielskie | str. 70 2.3. Prawo francuskie | str. 79 Rozdział IV Przymus leczenia i innych interwencji medycznych jako ochrona osób małoletnich i niezdolnych do wyrażenia zgody. 83 1. Prawo polskie | str. 83 1.1. Uwagi ogólne | str. 83 1.2. Zgoda zastępcza | str. 86 1.3. Zgoda kumulatywna | str. 89 1.4. Pełnomocnictwo | str. 97 1.5. Sprzeciw co do interwencji medycznej a przymus leczenia jako ochrona pacjenta | str. 98 2. Prawo angielskie | str. 101 2.1. Osoby dorosłe niezdolne do wyrażenia zgody (incompetent adults) | str. 101 2.1.1. Brak zdolności | str. 102 2.1.2. Dyrektywy antycypowane | str. 104 2.1.3. Pełnomocnictwo ustanowione przez pacjenta (lasting power of attorney) | str. 106 2.1.4. Przedstawiciel ustanowiony przez sąd (deputy) | str. 107 2.1.5. Najlepszy interes pacjenta (patient's best interest) | str. 108 2.2. Vulnerable adults - osoby dorosłe w niewielkim stopniu zdolne do wyrażenia zgody | str. 109 2.3. Osoby małoletnie | str. 110 3. Prawo USA | str. 116 3.1. Uwagi ogólne | str. 116 3.2. Ochrona małoletnich | str. 116 3.3. Ochrona osób niezdolnych do wyrażenia zgody | str. 119 Rozdział V Przymus interwencji medycznych wobec osób z zaburzeniami psychicznymi | str. 123 1. Wprowadzenie | str. 123 2. Przymus interwencji medycznych wobec osób z zaburzeniami psychicznymi w prawie polskim | str. 125 2.1. Przymus bezpośredni | str. 126 2.2. Przymusowa hospitalizacja osób z zaburzeniami psychicznymi | str. 142 3. Prawo porównawcze - prawo angielskie jako szczególny przykład ochrony osób z zaburzeniami psychicznymi | str. 155 3.1. Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego na obserwację | str. 157 3.2. Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego na leczenie | str. 160 3.3. Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego w przypadkach nagłych | str. 163 3.4. Leczenie osób z zaburzeniami psychicznymi bez zgody | str. 165 4. Przymus hospitalizacji w świetle wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | str. 168 Rozdział VI Przymusowe leczenie anoreksji w najlepszym interesie pacjenta | str. 179 1. Prawo polskie - ustawa o ochronie zdrowia psychicznego | str. 179 2. Prawo porównawcze - system common law | str. 182 Rozdział VII Przymus leczenia i innych interwencji medycznych w zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi | str. 195 1. Uwagi ogólne | str. 195 2. Obowiązkowe szczepienia ochronne | str. 197 2.1. Prawo polskie | str. 197 2.2. Prawo USA | str. 206 3. Obowiązki poddania się innym interwencjom wynikającym z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi | str. 218 4. Przymus bezpośredni | str. 222 Rozdział VIII Sterylizacja przymusowa i bez zgody pacjenta jako szczególny rodzaj interwencji medycznej | str. 225 1. Uwagi ogólne - pojęcie i rodzaje sterylizacji | str. 225 2. Prawo porównawcze | str. 227 2.1. Sterylizacja w prawie angielskim | str. 227 2.2. Sterylizacja w prawie amerykańskim | str. 235 2.3. Sterylizacja w prawie francuskim | str. 247 2.4. Sterylizacja w prawie niemieckim | str. 250 2.5. Sterylizacja w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | str. 254 3. Problem dopuszczalności sterylizacji w prawie polskim | str. 260 Rozdział IX Problem zabiegów medycznych na kobiecie ciężarnej w interesie dziecka poczętego - konflikt interesów | str. 265 1. Prawo porównawcze - system common law | str. 265 2. Prawo polskie | str. 277 Rozdział X Transfuzja krwi u świadków Jehowy | str. 283 1. Uwagi ogólne | str. 283 2. Sytuacja prawna w Polsce | str. 284 3. Prawo porównawcze | str. 289 Rozdział XI Karnoprawny i administracyjnoprawny przymus leczenia i innych interwencji medycznych | str. 299 1. Badanie na zawartość alkoholu w organizmie | str. 299 2. Leczenie osób uzależnionych od alkoholu | str. 308 3. Leczenie narkomanów | str. 314 4. Środki przymusu stosowane wobec pedofilów | str. 318 4.1. Uwagi ogólne | str. 318 4.2. Przymus bezpośredni | str. 322 4.3. Zgodność ustawy z Konstytucją | str. 324 5. Przymus badań lekarskich i leczenia w postępowaniu karnym i wobec skazanych w zakładach karnych | str. 326 5.1. Przymusowe badania oskarżonego oraz osoby podejrzanej | str. 326 5.2. Przymusowe badanie i leczenie skazanych w zakładach karnych | str. 329 6. Obowiązkowe badania pokrzywdzonego | str. 334 7. Obowiązek badań lekarskich osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej | str. 335 Rozdział XII Odmowa zgody na leczenie jako przyczynienie się do szkody - przymus pośredni | str. 339 1. Przyczynienie się pacjenta do powstania lub zwiększenia szkody w prawie polskim | str. 339 2. Przyczynienie się pacjenta w prawie porównawczym | str. 348 Rozdział XIII Odpowiedzialność lekarza i zakładu leczniczego w razie przymusu leczenia lub działania lekarza bez zgody pacjenta | str. 363 1. Podstawy odpowiedzialności | str. 363 1.1. Odpowiedzialność kontraktowa i deliktowa za winę lekarza (zakładu leczniczego) | str. 363 1.2. Odpowiedzialność zakładu leczniczego na zasadzie słuszności w razie zgodnego z prawem wykonywania władzy publicznej | str. 370 1.3. Odpowiedzialność zakładu leczniczego za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej | str. 378 2. Wynagrodzenie szkody | str. 379 2.1. Uwagi ogólne | str. 379 2.2. Zwrot kosztów leczenia i wydatków | str. 383 2.3. Renta na rzecz poszkodowanego | str. 386 2.4. Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę | str. 391 3. Zadośćuczynienie pieniężne w razie naruszenia praw pacjenta | str. 397 Bibliografia | str. 403