Drugie wydanie, wysoko cenionego podręcznika w którym niezbędną wiedzę na temat chirurgii przekazano w niezwykle zwięzły, niemal telegraficzny sposób. Stworzony przez znanego i cenionego autora podręcznik, który przypomina notatki pisane w czasie wykładu, został gruntownie przejrzany, a większość rozdziałów zaktualizowana. Bogaty materiał ilustracyjny (ponad 300 rycin), który w prosty i przejrzysty sposób pomaga opanować materiał, został wzbogacony o nowe ryciny.

Część I Podstawy chirurgii 1 1. Gospodarka wodno-elektrolitowa i kwasowo-zasadowa w chorobach chirurgicznych 3 1.1. Przedziały płynowe ustroju 3 1.2. Regulacja gospodarki wodnej i elektrolitowej 4 1.3. Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej 5 1.4. Zaburzenia gospodarki potasowej 8 1.5. Zaburzenia gospodarki wapniowej 9 1.6. Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej 10 1.7. Przetaczanie płynów w chirurgii 11 2. Leczenie żywieniowe 14 2.1. Ocena stanu odżywienia 14 2.2. Niedożywienie 15 2.3. Wskazania do leczenia żywieniowego 17 2.4. Żywienie dojelitowe 17 2.5. Żywienie pozajelitowe 18 2.6. Monitorowanie metaboliczne leczenia żywieniowego 19 3. Hemostaza w chirurgii 20 3.1. Zarys hemostazy fizjologicznej 20 3.2. Zaburzenia hemostazy w chirurgii 22 3.3. Przetaczanie krwi i jej składników 23 3.4. Podstawowe zasady krwiolecznictwa 24 3.5. Powikłania poprzetoczeniowe 25 3.6. Autotransfuzja. Hemodylucja 25 4. Wstrząs 27 4.1. Rodzaje wstrząsu 27 4.2. Patofizjologia 27 4.3. Objawy 29 4.4. Monitorowanie chorego 29 4.5. Ogólne zasady leczenia 30 4.6. Wstrząs hipowolemiczny (oligowolemiczny) 32 4.7. Wstrząs anafilaktyczny 33 4.8. Wstrząs kardiogenny 34 4.9. Podsumowanie 35 5. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa 36 5.1. Rozpoznanie nagłego zatrzymania krążenia 36 5.2. Podstawowe czynności resuscytacyjne (BLS) 37 5.3. Specjalistyczne zabiegi resuscytacyjne (ALS) 42 5.4. Potencjalnie odwracalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia 45 5.5. Zatrzymanie krążenia i resuscytacja w chirurgii 46 6. Postępowanie okołooperacyjne 48 6.1. Postępowanie przedoperacyjne 48 6.2. Postępowanie śródoperacyjne 55 6.3. Postępowanie pooperacyjne 57 6.4. Powikłania pooperacyjne 60 7. Chirurgia nowotworów 64 7.1. Nowotwory niezłośliwe 64 7.2. Nowotwory złośliwe 65 7.3. Epidemiologia nowotworów złośliwych 66 7.4. Guzy lite 67 7.5. Rozpoznanie nowotworu złośliwego 67 7.6. Stopniowanie cech nowotworów złośliwych 68 7.7. Leczenie 70 7.8. Wczesne wykrywanie i profilaktyka 71 8. Podstawowe wiadomości o przeszczepianiu narządów 74 8.1. Regulacje prawne 74 8.2. Zapotrzebowanie na przeszczepy narządów 76 8.3. Odrzucanie przeszczepu 76 8.4. Dobór dawcy i biorcy 77 8.5. Leki immunosupresyjne 77 8.6. Organizacja pobierania i przeszczepiania narządów w Polsce 77 8.7. Przeciwwskazania do pobierania narządów ze zwłok 78 8.8. Zasady pobierania narządów 78 8.9. Przechowywanie narządów 79 8.10. Przeszczepianie nerki 80 8.11. Przeszczepianie innych narządów 81 9. Podstawowe instrumentarium chirurgiczne 82 9.1. Narzędzia tnące 82 9.2. Narzędzia do chwytania tkanek 83 9.3. Narzędzia do odciągania i rozwierania tkanek 84 9.4. Narzędzia do szycia tkanek 85 9.5. Staplery. Szew mechaniczny 85 9.6. Narzędzia używane w operacjach tkanki kostnej 87 9.7. Sondy (zgłębniki) 87 9.8. Dreny 87 9.9. Cewniki 88 10. Podstawowe zabiegi chirurgiczne 90 10.1. Wstrzyknięcia 90 10.2. Kaniulacja żył obwodowych 92 10.3. Kaniulacja żył centralnych 93 10.4. Odsłonięcie żyły (wenesekcja) 97 10.5. Kaniulacja tętnic obwodowych 97 10.6. Znieczulenie miejscowe (przewodowe) 98 10.7. Nakłucie lędźwiowe (punkcja lędźwiowa) 101 10.8. Tracheostomia 101 10.9. Zgłębnikowanie żołądka 103 10.10. Płukanie żołądka 104 10.11. Przezskórna endoskopowa gastrostomia (PEG) 104 10.12. Gastrostomia klasyczna 106 10.13. Tamowanie krwawienia z żylaków przełyku sondą Sengstakena–Blakemore’a 106 10.14. Diagnostyczne nakłucie jamy otrzewnej 108 10.15. Cewnikowanie pęcherza moczowego 109 10.16. Nakłucie pęcherza moczowego (punkcja nadłonowa) 110 10.17. Wlew doodbytniczy 111 10.18. Szwy i szycie chirurgiczne 111 11. Zakażenia wirusowe 114 11.1. Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B 114 11.2. Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C 115 11.3. Zakażenie ludzkim wirusem nabytego niedoboru odporności (HIV) 115 11.4. Profilaktyka przedekspozycyjna 116 11.5. Profilaktyka poekspozycyjna 116 12. Zakażenia bakteryjne 118 12.1. Zapalenie mieszka włosowego 118 12.2. Czyrak. Czyraczność 119 12.3. Czyrak mnogi (gromadny) 120 12.4. Zastrzał 120 12.5. Zanokcica 121 12.6. Wrastający paznokieć 122 12.7. Zapalenie gruczołów potowych pachy 122 12.8. Zapalenie naczyń i węzłów chłonnych 123 12.9. Ropień 123 12.10. Ropień pośladka 124 12.11. Ropowica 124 12.12. Martwicze zapalenie powięzi 125 12.13. Zgorzel gazowa 125 12.14. Tężec 126 12.15. Ropowica gazowa 127 12.16. Promienica 127 12.17. Róża 128 13. Zakażenia szpitalne 129 13.1. Źródła 129 13.2. Drogi szerzenia się 129 13.3. Postacie kliniczne 130 13.4. Zakażenie miejsca operowanego 130 13.5. Zakażenia spowodowane cewnikowaniem naczyń 136 13.6. Zakażenia szpitalne układu moczowego 137 14. Sepsa (posocznica) 139 Część II Chirurgia urazowa 143 15. Podstawy traumatologii 145 15.1. Ocena ciężkości obrażeń 146 15.2. Trzy okresy zgonów w następstwie urazów 148 15.3. „Triada śmierci” 148 15.4. Postępowanie na miejscu wypadku 148 15.5. Transport 151 15.6. Postępowanie w izbie przyjęć lub na szpitalnym oddziale ratunkowym 151 15.7. „Krótka ścieżka” 152 15.8. Skrócona laparotomia 153 15.9. Obrażenia u ludzi w podeszłym wieku 153 15.10. Rehabilitacja po obrażeniach 154 16. Obrażenia czaszkowo-mózgowe 155 16.1. Zamknięte urazowe uszkodzenia mózgu 155 16.2. Zranienia powłok czaszki 157 16.3. Złamania kości czaszki 158 16.4. Otwarte zranienia mózgu 159 16.5. Krwiaki wewnątrzczaszkowe 159 17. Obrażenia twarzy 163 18. Obrażenia szyi 164 19. Obrażenia kręgosłupa i rdzenia kręgowego 166 19.1. Obrażenia kręgosłupa (zwichnięcia i złamania) 166 19.2. Obrażenia rdzenia kręgowego 167 20. Obrażenia nerwów obwodowych 170 21. Obrażenia klatki piersiowej, tchawicy i przepony 173 21.1. Złamania żeber 174 21.2. Wiotka klatka piersiowa 174 21.3. Złamanie mostka 175 21.4. Złamanie obojczyka 175 21.5. Złamanie łopatki 176 21.6. Pourazowa odma opłucnowa 177 21.7. Krwiak jamy opłucnej 180 21.8. Chłonkotok 182 21.9. Obrażenia tchawicy i oskrzeli 182 21.10. Stłuczenie płuca („mokre płuco”) 183 21.11. Rozerwanie płuca 183 21.12. Odma (rozedma) śródpiersia 184 21.13. Obrażenia przepony i piersiowo-brzuszne 184 22. Obrażenia serca i aorty piersiowej 186 22.1. Obrażenia otwarte 186 22.2. Obrażenia zamknięte 186 22.3. Tamponada serca 187 22.4. Obrażenia aorty piersiowej 188 23. Urazowe uszkodzenia naczyń 190 23.1. Obrażenia tętnic 190 23.2. Obrażenia żył 196 24. Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych 197 25. Obrażenia przełyku 199 25.1. Oparzenia chemiczne 199 25.2. Obrażenia mechaniczne 200 25.3. Leczenie przedziurawienia przełyku 200 25.4. Późne powikłania 201 25.5. Ciała obce w przełyku 201 26. Obrażenia narządów jamy brzusznej 202 26.1. Obrażenia śledziony 204 26.2. Obrażenia wątroby 205 26.3. Obrażenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych 206 26.4. Obrażenia trzustki 207 26.5. Obrażenia żołądka 207 26.6. Obrażenia dwunastnicy 207 26.7. Obrażenia jelit 208 26.8. Uwagi końcowe 209 27. Obrażenia ręki 210 27.1. Krwiak podpaznokciowy 210 27.2. Stłuczenie ręki 210 27.3. Pierwsza pomoc 210 27.4. Postępowanie w przypadku urazowej amputacji ręki 211 28. Oparzenia 212 28.1. Oparzenia cieplne 214 28.2. Oparzenia dróg oddechowych 219 28.3. Oparzenia elektryczne 219 28.4. Oparzenia chemiczne 221 29. Następstwa działania zimna 222 29.1. Wychłodzenie (hipotermia) 222 29.2. Odmrożenia 223 29.3. Następstwa długotrwałego działania zimnej wody 225 30. Skręcenia i zwichnięcia stawów 226 30.1. Skręcenia stawów 226 30.2. Zwichnięcia stawów 227 31. Złamania kości 232 31.1. Wczesne powikłania 234 31.2. Późne powikłania 236 31.3. Powikłania zrostu kości 237 31.4. Patologiczne złamania kości 238 31.5. Pierwsza pomoc 238 31.6. Leczenie 239 31.7. Złamanie szyjki chirurgicznej kości ramiennej 242 31.8. Złamanie trzonu kości ramiennej 243 31.9. Złamanie nadkłykciowe kości ramiennej 243 31.10. Złamania w obrębie stawu łokciowego 243 31.11. Złamania trzonów kości łokciowej i promieniowej 244 31.12. Złamanie nasady dalszej kości promieniowej (w miejscu typowym, typu Collesa) 244 31.13. Złamania w obrębie nadgarstka i ręki 245 31.14. Złamanie miednicy 245 31.15. Złamanie panewki stawu biodrowego 246 31.16. Złamanie szyjki kości udowej 246 31.17. Złamanie trzonu kości udowej 247 31.18. Złamanie nasady dalszej kości udowej 247 31.19. Złamanie rzepki 248 31.20. Złamania trzonu kości piszczelowej i strzałki 248 31.21. Złamania nasad dalszych kości goleni 248 31.22. Złamanie kości piętowej 248 32. Rany 250 32.1. Rodzaje 250 32.2. Proces gojenia 252 32.3. Zakażenia 253 32.4. Zabiegi i szwy stosowane w zaopatrywaniu rany 253 32.5. Pierwsza pomoc w przypadkach zranień powierzchownych tkanek miękkich 254 32.6. Przygotowanie do opracowania rany 255 32.7. Opracowanie rany 255 32.8. Leczenie ran przewlekłych 256 33. Odleżyny 259 34. Amputacje kończyn 262 34.1. Amputacje w obrębie kończyny górnej 263 34.2. Amputacje w obrębie kończyny dolnej 263 34.3. Odmienność amputacji w przebiegu chorób tętnic 264 34.4. Bóle kikuta 265 34.5. Rehabilitacja po amputacjach kończyn dolnych 265 Część III Chirurgia przełyku i jamy brzusznej 267 35. Badanie podmiotowe i przedmiotowe w chorobach jamy ustnej 269 35.1. Badania podmiotowe 269 35.2. Badanie przedmiotowe 275 35.3. Badanie odbytu i odbytnicy 278 36. Endoskopia przewodu pokarmowego 280 36.1. Endoskopia diagnostyczna górnego odcinka przewodu pokarmowego 281 36.2. Endoskopia zabiegowa górnego odcinka przewodu pokarmowego 282 36.3. Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW) 284 36.4. Endoskopowe leczenie chorób dróg żółciowych i trzustki 285 36.5. Enteroskopia (endoskopia) jelita cienkiego 286 36.6. Endoskopia diagnostyczna i zabiegowa dolnego odcinka przewodu pokarmowego 287 37. Laparoskopia 289 37.1. Sprzęt i narzędzia używane w diagnostyce 289 37.2. Odma otrzewnowa 290 37.3. Wprowadzanie trokarów i laparoskopu 291 37.4. Laparoskopia diagnostyczna 291 37.5. Laparoskopia zabiegowa 291 38. Choroby przełyku 294 38.1. Choroba refluksowa 294 38.2. Achalazja (kurcz wpustu) 296 38.3. Łagodne nowotwory przełyku 298 38.4. Rak przełyku 298 38.5. Zespół Mallory’ego–Weissa 302 38.6. Zespół Boerhaavego 302 38.7. Błony przełyku 303 38.8. Uchyłki przełyku 303 39. Przepukliny rozworu przełykowego 305 40. Choroby żołądka i dwunastnicy 307 40.1. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy 307 40.2. Rak żołądka 313 40.3. Inne nowotwory żołądka 317 40.4. Polipy żołądka 318 41. Choroby wątroby 319 41.1. Naczyniak wątroby 319 41.2. Gruczolak wątroby 319 41.3. Rak wątrobowokomórkowy 320 41.4. Wtórne nowotwory złośliwe 321 41.5. Torbiele wątroby 322 41.6. Ropień wątroby 323 41.7. Piorunująca niewydolność wątroby 323 41.8. Przeszczepianie wątroby 324 42. Nadciśnienie wrotne 326 42.1. Zespół Budda–Chiariego 330 43. Choroby dróg żółciowych 331 43.1. Kamica żółciowa 331 43.2. Rak pęcherzyka żółciowego 341 43.3. Rak dróg żółciowych 342 43.4. Inne choroby dróg żółciowych 342 44. Choroby trzustki 344 44.1. Ostre zapalenie trzustki 344 44.2. Przewlekłe zapalenie trzustki 349 44.3. Torbiele trzustki 353 44.4. Rak trzustki 355 44.5. Rak brodawki większej dwunastnicy 358 45. Choroby jelita cienkiego 360 45.1. Choroba Leśniowskiego–Crohna 360 45.2. Uchyłek Meckela 363 45.3. Nowotwory jelita cienkiego 364 45.4. Zespół krótkiego jelita 364 46. Choroby jelita grubego 367 46.1. Przygotowanie do operacji 367 46.2. Stomia (przetoka jelitowa/kałowa/odbarczająca, odbyt sztuczny) 367 46.3. Uchyłki (uchyłkowatość) jelita grubego 369 46.4. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego 371 46.5. Polipy jelita grubego 374 46.6. Rak jelita grubego 375 46.7. Dziedziczny rak jelita grubego 382 46.8. Choroba Hirschsprunga 384 47. Choroby odbytnicy i odbytu 386 47.1. Guzki krwawnicze (guzy krwawnicze, żylaki odbytu, choroba hemoroidalna, hemoroidy) 386 47.2. Szczelina odbytu 388 47.3. Torbiel włosowa (torbiel pilonidalna, zatoka włosowa) 389 47.4. Ropień okołoodbytowy 389 47.5. Przetoka odbytu 390 47.6. Świąd odbytu 391 47.7. Nietrzymanie stolca 391 47.8. Wypadnięcie odbytnicy. Wypadnięcie odbytu 392 47.9. Kłykciny kończyste 392 47.10. Rak odbytu 392 48. Choroby śledziony 394 49. Przepukliny brzuszne 397 49.1. Przepuklina pachwinowa 399 49.2. Przepuklina udowa 403 49.3. Przepuklina pępkowa 404 49.4. Przepuklina kresy białej 404 49.5. Przepuklina pooperacyjna 405 49.6. Przepukliny rzadko występujące 405 49.7. Przepuklina uwięźnięta 406 49.8. Siatki (łaty, protezy) przepuklinowe 408 50. Ostre chirurgiczne choroby jamy brzusznej („ostry brzuch”) 410 51. Zapalenie otrzewnej 414 51.1. Rozlane zapalenie otrzewnej 415 51.2. Ograniczone zapalenie otrzewnej 417 52. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego 419 52.1. Zapalenie wyrostka robaczkowego u kobiet w ciąży 423 53. Niedrożność mechaniczna jelit 424 54. Zespół ciasnoty wewnątrzbrzusznej 431 55. Krwawienie do przewodu pokarmowego 433 55.1. Krwawienia do górnego odcinka przewodu pokarmowego 434 55.2. Krwawienia do dolnego odcinka przewodu pokarmowego 438 Część IV Chirurgia gruczołów wydzielania wewnętrznego 441 56. Choroby tarczycy 443 56.1. Hormony tarczycy 443 56.2. Wole obojętne 444 56.3. Wole nadczynne 446 56.4. Wole niedoczynne 449 56.5. Rak tarczycy 450 56.6. Zapalenia tarczycy 451 56.7. Operacje tarczycy 451 57. Choroby gruczołów przytarczycznych 454 57.1. Hormon gruczołów przytarczycznych 454 57.2. Nadczynność gruczołów przytarczycznych 454 57.3. Niedoczynność gruczołów przytarczycznych 456 57.4. Rak gruczołów przytarczycznych 457 58. Guzy z komórek wewnątrzwydzielniczych trzustki 458 58.1. Wyspiak 459 58.2. Gastrinoma 459 58.3. VIP-oma 460 58.4. Somatostatinoma 460 58.5. Glukagonoma 461 59. Choroby nadnerczy 462 59.1. Hormony nadnerczy 462 59.2. Choroba i zespół Cushinga 462 59.3. Zespół Conna (aldosteronizm pierwotny) 464 59.4. Guz chromochłonny 464 59.5. Incydentaloma 465 59.6. Nowotwory złośliwe 466 60. Zespoły mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej 467 61. Rakowiak 469 Część V Chirurgia klatki piersiowej 471 62. Badanie podmiotowe i przedmiotowe 473 62.1. Badanie podmiotowe 473 62.2. Badanie przedmiotowe 474 62.3. Diagnostyka 474 63. Podstawowe zabiegi torakochirurgiczne 478 63.1. Nakłucie jamy opłucnej 478 63.2. Drenaż jamy opłucnej 480 63.3. Mediastinoskopia 481 63.4. Mediastinoskopia przymostkowa 482 63.5. Wideotorakoskopia 482 63.6. Otwarcie klatki piersiowej 483 64. Wrodzone wady klatki piersiowej 484 65. Choroby nowotworowe płuc 486 65.1. Rak płuca. Rak oskrzela 486 65.2. Nowotwory przerzutowe w płucach 489 65.3. Międzybłoniak opłucnej 490 66. Inne choroby klatki piersiowej 491 66.1. Ropień płuca 491 66.2. Rozstrzenie oskrzeli 491 66.3. Płyn w jamie opłucnej (puchlina płucna) 492 66.4. Ropniak jamy opłucnej 493 66.5. Samoistna (samorodna) odma opłucnowa 494 66.6. Operacyjne leczenie gruźlicy płuc 494 66.7. Rozedma płuc 495 66.8. Guzy śródpiersia 495 67. Choroby tchawicy 497 67.1. Zwężenia tchawicy 497 Część VI Chirurgia serca i naczyń obwodowych 499 68. Kardiochirurgia 501 68.1. Ochrona serca w czasie operacji 501 68.2. Krążenie pozaustrojowe 502 68.3. Krążenie wspomagane 503 68.4. Diagnostyka przedoperacyjna 503 68.5. Choroba niedokrwienna serca 504 68.6. Nabyte wady zastawkowe 506 68.7. Protezy zastawkowe serca 511 68.8. Tętniak aorty piersiowej 511 68.9. Rozwarstwienia aorty piersiowej 514 68.10. Wady wrodzone serca 516 68.11. Tętniaki piersiowo-brzuszne 521 68.12. Przeszczepianie serca 522 69. Choroby tętnic 524 69.1. Miażdżyca 524 69.2. Tętniaki 542 69.3. Przetoka tętniczo-żylna 545 69.4. Naczyniaki 546 69.5. Choroba Buergera (zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń) 547 69.6. Fenomen Raynauda 548 69.7. Zespół wylotu (górnego otworu) klatki piersiowej 548 69.8. Zespół stopy cukrzycowej 549 69.9. Ostre niedokrwienie kończyn 550 69.10. Zator 550 69.11. Zespół ponownego ukrwienia 553 69.12. Protezy naczyniowe 554 70. Przezskórna chirurgia wewnątrznaczyniowa (radiologia interwencyjna) 555 70.1. Przygotowanie do zabiegu 555 70.2. Technika wkłucia do tętnicy 556 70.3. Postępowanie po zabiegu 557 70.4. Angioplastyka balonowa 558 70.5. Angioplastyka dynamiczna 559 70.6. Angioplastyka laserowa 559 70.7. Podprzydankowe udrożnienie tętnicy 559 70.8. Angioplastyka z zastosowaniem stentów 560 70.9. Zastosowanie stent-graftów w leczeniu tętniaków 561 70.10. Tromboliza celowana tętnic 562 70.11. Tromboliza celowana żył 563 70.12. Embolizacja naczyń 563 70.13. Usuwanie ciał obcych z naczyń 564 71. Choroby żył kończyn dolnych 565 71.1. Badanie podmiotowe i przedmiotowe 565 71.2. Diagnostyka 567 71.3. Zapalenie zakrzepowe żył powierzchownych 568 71.4. Zakrzepica żył głębokich (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa) 570 71.5. Przewlekła choroba (niewydolność) żylna 580 72. Zator tętnicy płucnej (zatorowość płucna) 589 73. Przewlekły obrzęk chłonny 592 Część VII Niektóre wybrane zagadnienia chirurgii 595 74. Choroby piersi 597 74.1. Rak piersi 597 74.2. Niektóre nienowotworowe choroby piersi 605 75. Nowotwory skóry i tkanki podskórnej 608 75.1. Łagodne nowotwory skóry 608 75.2. Stany przednowotworowe skóry 609 75.3. Rak skóry 611 75.4. Czerniak 612 75.5. Rzadkie nowotwory złośliwe skóry 613 76. Mięsaki tkanek miękkich 614 77. Wybrane choroby ręki 616 77.1. Badanie ręki 616 77.2. Palec trzaskający 616 77.3. Zespół kanału nadgarstka 617 77.4. Choroba (przykurcz) Dupuytrena 617 77.5. Choroba de Quervaina 617 77.6. Torbiel galaretowata 618 78. Chirurgiczne leczenie otyłości 619 78.1. Otyłość 619 78.2. Następstwa otyłości 619 78.3. Leczenie chirurgiczne 620 79. Podstawy chirurgii plastycznej 623 79.1. Chirurgia rekonstrukcyjna 623 79.2. Chirurgia i medycyna estetyczna 626 80. Chirurgia osób starszych 628 80.1. Postępowanie przedoperacyjne 629 80.2. Postępowanie śródoperacyjne 630 80.3. Postępowanie pooperacyjne 630 81. Rehabilitacja w chirurgii 631 Część VIII Aneksy 635 Słownik niektórych pojęć 637 Spis skrótów 673 Skorowidz 683

Chirurgia. Repetytorium — Wojciech Noszczyk — BezKartek