Zawroty głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości człowieka. Czasem jest sygnałem niegroźnych zaburzeń, nieraz jednak - na szczęście rzadziej - poważnej i niebezpiecznej choroby. Ze względu na brak precyzji w określeniu samego pojęcia zawrotu głowy, zróżnicowaną etiopatogenezę i złożony obraz kliniczny zaburzenia zarówno internista, pediatra, jak i lekarz rodzinny mają często problem: rozpoznawać i leczyć we własnym zakresie, czy skierować chorego do specjalisty, a jeżeli tak, to do jakiego - neurologa czy otorynolaryngologa. Ta książka powinna ułatwić zarówno podjęcie takiej decyzji, jak i postępowanie z chorym w trakcie zbierania wywiadu, diagnozowania i leczenia.

Wstęp — Antoni Prusiński 7 I. CZĘŚĆ OGÓLNA 11 1. Wprowadzenie: terminologia, klasyfikacja i przyczyny zawrotów głowy — Antoni Prusiński 11 2. Podstawy anatomii układu równowagi — Kazimierz Jędrzejewski 23 Narząd słuchu i równowagi 23 Narząd przedsionkowo-ślimakowy (ucho wewnętrzne) 25 3. Fizjologia układu równowagi — Alina Morawiec-Bajda 40 Fizjologiczna czynność układu kanałów półkolistych 44 Narząd otolitowy 46 Zjawiska bioelektryczne narządu przedsionkowego 49 Eferentna impulsacja regulująca czynność narządów przedsionkowych 51 Rola pozostałych receptorów układu równowagi 51 Rola ośrodkowego układu nerwowego w zachowaniu równowagi 52 4. Badanie otoneurologiczne — Bożydar Latkowski 56 Statyczna równowaga przedsionkowa 59 Dynamiczna równowaga przedsionkowa 63 Testy prowokacyjne 64 Inne badania ruchomości gałek ocznych i neurologiczne 66 5. Diagnostyka zawrotów głowy — aspekty otolaryngologiczne — Bożydar Latkowski 70 Wywiad, badanie ogólnolekarskie i otolaryngologiczne 71 Testy kinetyczne 74 Testy kaloryczne 77 Testy oceny czynności narządu otolitowego 79 Badanie odruchów przedsionkowo-rdzeniowych — posturografia 81 Metody rejestracji oczopląsu 82 Metody rejestracji potencjałów wywołanych 83 6. Diagnostyka zawrotów głowy — wybrane aspekty neurologiczne — Antoni Prusiński 89 7. Leki stosowane w terapii zawrotów głowy — Bożena Tarchalska-Kryńska 100 Leki działające objawowo 101 Leki działające przyczynowo 106 Podsumowanie informacji na temat farmakoterapii zawrotów głowy 114 II. CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA 118 8. Błędnikowe zawroty głowy — Alina Morawiec-Bajda 118 Zapalenie błędnika 118 Toksyczne uszkodzenie błędnika 122 Pourazowe zawroty głowy 128 Choroba Méniere’a 135 Łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy 145 Choroba lokomocyjna 158 9. Pozabłędnikowe zawroty głowy — Antoni Prusiński 162 Zapalenie nerwu (neuronu) przedsionkowego 162 Półpasiec uszny, zespół Hunta 170 Zawroty głowy w chorobach naczyniowych mózgu 172 Zawroty głowy w różnych organicznych chorobach układu nerwowego 186 Zawroty głowy w chorobach narządów wewnętrznych i ogólnoustrojowych 194 Zawroty głowy w migrenie 197 Zawroty psychogenne 203 Tak zwane zawroty szyjne 210 III. UZUPEŁNIENIE 213 10. Zawroty głowy u dzieci — Andrzej Makowski, Janusz Wendorff 213 11. Geriatryczne aspekty zawrotów i zaburzeń równowagi — Antoni Prusiński 228 Szczególne zespoły kliniczne zaburzeń równowagi i zawrotów głowy w wieku podeszłym 231 Postępowanie w przypadkach zaburzeń równowagi i zawrotów głowy w wieku podeszłym 233 Skorowidz 235