Ocena związku wybranych uwarunkowań psychospołecznych z nasileniem duszności u dorosłych chorych na astmę

Niejednokrotnie donoszono o występowaniu zaburzeń psychiatrycznych u astmatyków. Rozpoznawano głównie zaburzenia lękowe oraz zespoły depresyjne. Grupa zaburzeń psychopatologicznych i osobowościowych u astmatyków wydaje się być nierzadko odpowiedzialna za brak jednoznacznego związku pomiędzy wynikami badań czynnościowych układu oddechowego a nasileniem duszności. Silne emocje mogą być czynnikiem wyzwalającym zaostrzenia astmy, przede wszystkim poprzez gwałtowny śmiech, płacz, gniew lub strach, które poprzez hiperwentylację i hipokapnię potrafią indukować skurzcz oskrzeli. Podobnie działać mogą napady paniki. Objawy astmy mają charakter zmienny. Duszność, obok świszczącego oddechu i uczucia ściskania w klatce piersiowej, należy do głównych objawów zaostrzeń choroby. Nasilenie odczucia duszności jest dość słabo skorelowane ze stopniem obturacji oskrzeli; jej percepcja zaś wydaje się być uwarunkowana indywidualnie i wieloczynnikowo. Badanie tych uwarunkowań stało się głównym celem prezentowanych badań własnych.

Wstęp 7 Astma. Zagadnienia kliniczne 9 Definicja astmy oskrzelowej 9 Nadreaktywność oskrzeli 9 Astma trudna 10 Epidemiologia 10 Przebieg naturalny astmy 11 Czynniki ryzyka 11 Patomechanizmy astmy 11 Badanie przedmiotowe 13 Klasyfikacja ciężkości astmy 14 Ryzyko zgonu w astmie 15 Duszność 16 Cel badań 20 Hipotezy badawcze 21 Badania 22 Metody i narzędzia badawcze 24 Analiza statystyczna 25 Opis wybranych narzędzi badawczych 25 Wyniki badań 29 Dyskusja 48 Zaostrzenia astmy 48 Psychopatologiczne, osobowościowe i rodzinne uwarunkowania przebiegu astmy 49 Płeć a duszność 49 Psychopatologia i osobowość a duszność 50 Czas trwania choroby a nasilenie duszności 51 Strategie i style radzenia sobie w chorobie przewlekłej 52 Kwestionariusz Davida Goldberga GHQ-28 57 Poczucie umiejscowienia kontroli jako wymiar osobowości 59 Funkcjonowanie rodziny i jakość relacji małżeńskich a nasilenie duszności w astmie 62 Wnioski 66 Piśmiennictwo 67 Streszczenie 79 Summary 83 Aneks 87