Umowy w procesie budowlanym

Autorzy publikacji przedstawili liczne poglądy dotyczące zagadnień związanych z umowami zawieranymi w ramach procesu budowlanego i ich wykonaniem, ukształtowane w praktyce pomocy prawnej świadczonej na rzecz inwestorów, przedsiębiorców budowlanych i organów administracji publicznej. Opracowanie jest wieloaspektowym spojrzeniem na dokumenty i praktykę budów, a szerzej - realizację inwestycji infrastrukturalnych. Obejmuje zagadnienia cywilistyczne, techniczno-budowlane i podatkowe poparte przykładami wzorów umów, klauzul umownych, specyfikacji, regulaminów. Książka, mająca charakter poradnika, została wydana z myślą o stronach zawierających umowy w ramach procesu budowlanego - w trosce o ich interesy. Pomocna będzie też prawnikom i inżynierom redagującym i negocjującym na co dzień umowy w procesie budowlanym.

Wykaz skrótów str. 13 Wprowadzenie str. 17 Rozdział 1 Umowa o roboty budowlane jako umowa nazwana w kodeksie cywilnym str. 19 1.1. Geneza obecnego kształtu regulacji str. 19 1.2. Pojęcie umowy o roboty budowlane str. 21 1.3. Stosowanie przepisów o umowie o dzieło do umowy o roboty budowlane str. 26 1.4. Bezwzględne obowiązywanie przepisów ustawy - Prawo budowlane str. 29 1.5. PN-ISO 6707-2 Budownictwo. Terminologia. Terminy stosowane w umowach str. 30 1.6. Specyfika umów o roboty budowlane zawieranych w obrocie konsumenckim str. 32 1.7. Specyfika umów w sprawie zamówień publicznych na roboty budowlane str. 34 1.8. Odpowiednie stosowanie przepisów o umowie o roboty budowlane do remontu obiektu budowlanego str. 35 1.9. Zamówienia mieszane w prawie zamówień publicznych str. 38 Rozdział 2 Umowa o roboty budowlane na tle innych umów procesu inwestycyjnego str. 40 2.1. Determinanty zobowiązań umownych w przedmiocie procesu inwestycyjnego str. 40 2.2. Umowa o prace projektowe str. 41 2.3. Umowa o zastępstwo inwestycyjne str. 49 2.4. Umowa o wykonanie badań geologiczno-inżynierskich, umowa o ustalenie geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych, umowa o badania archeologiczne str. 56 2.5. Umowa o nadzór autorski str. 62 2.6. Umowa o nadzór inwestorski str. 66 2.7. Umowa konsorcjum str. 71 2.8. Umowa deweloperska str. 77 Rozdział 3 Rodzaje umów o roboty budowlane str. 81 3.1. Typologia umów o roboty budowlane str. 81 3.2. Umowa o generalne wykonawstwo str. 84 3.3. Umowa o wykonawstwo częściowe str. 86 3.4. Umowa podwykonawstwa robót budowlanych str. 87 3.5. Kontrakty EPC/pod klucz str. 93 3.6. Umowy ramowe str. 94 3.7. Rodzaje umów o roboty budowlane według PN-ISO 6707-2 str. 96 Rozdział 4 Ogólne wzorce umowne str. 98 4.1. Charakter prawny wzorców umownych, ich moc wiążąca oraz zastosowanie w procesie budowlanym str. 98 4.2. Niedozwolone postanowienia ogólnych wzorów umów str. 100 4.3. Postanowienia umowne stosowane standardowo w ogólnych wzorach umów o roboty budowlane str. 101 4.4. Klauzule niedozwolone w umowach o roboty budowlane str. 102 4.5. OWRI str. 104 4.6. Wzorce umowne stosowane w zakresie międzynarodowych umów dotyczących robót budowlanych - FIDIC str. 105 4.7. Niemieckie VOB str. 110 Rozdział 5 Forma i składniki umowy o roboty budowlane str. 113 5.1. Forma umowy o roboty budowlane str. 113 5.2. Dokumentacja techniczna jako część umowy str. 115 5.3. Składniki dokumentu umowy str. 116 5.4. Przechowywanie dokumentów str. 117 5.5. Używanie dokumentów wykonawcy przez inwestora str. 118 Rozdział 6 Zawarcie umowy o roboty budowlane str. 119 6.1. Tryby zawarcia umowy str. 119 6.2. Zawarcie umowy w trybie ofertowym str. 119 6.3. Zawarcie umowy w trybie "milczącego" przyjęcia oferty lub przez przystąpienie do jej wykonania str. 122 6.4. Zawarcie umowy w drodze przetargu str. 124 6.5. Zawarcie umowy w drodze negocjacji str. 125 6.6. Określenie i reprezentacja stron przy zawieraniu umowy o roboty budowlane str. 126 6.7. Oświadczenia i zapewnienia stron umowy o roboty budowlane str. 128 Rozdział 7 Przedmiot umowy o roboty budowlane str. 131 7.1. Pojęcie inwestycji, przedsięwzięcia i zamierzenia budowlanego str. 131 7.2. Pojęcie obiektu budowlanego i robót budowlanych według prawa budowlanego str. 134 7.3. Obiekty budowlane jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości str. 137 7.4. Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych str. 138 7.5. Dokumentacja służąca opisowi przedmiotu robót str. 140 7.5.1. Projekt budowlany str. 140 7.5.2. Zasada odpowiedzialności projektanta za projekt str. 142 7.5.3. Dokumentacja projektowa str. 145 7.5.4. Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych str. 147 7.6. Opis przedmiotu zamówienia publicznego na roboty budowlane lub prace projektowe i roboty budowlane str. 148 7.7. Domniemanie obowiązku wykonania wszystkich robót niezbędnych do oddania obiektu budowlanego str. 148 7.8. Roboty dodatkowe i uzupełniające str. 151 7.9. Umowny zakres robót a wynagrodzenie ryczałtowe str. 152 7.10. Zakres robót, które mogą zostać powierzone podwykonawcy str. 154 7.11. Materiały, surowce i paliwa, plan BiOZ i PZJ str. 154 7.12. Skutki prawne oświadczenia wykonawcy o zapoznaniu się z dokumentacją i terenem budowy str. 159 7.13. Dopuszczalność modyfikacji przedmiotu umowy w toku budowy str. 160 7.14. Odpowiedzialność za utratę lub uszkodzenie wyniku robót w toku budowy str. 162 Rozdział 8 Termin wykonania umowy o roboty budowlane str. 165 8.1. Określenie terminu rozpoczęcia wykonywania umowy - zdarzenia warunkujące rozpoczęcie robót budowlanych str. 165 8.2. Określenie terminu zakończenia wykonania umowy - zdarzenia determinujące to zakończenie str. 167 8.3. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność z tytułu przekroczenia terminu str. 169 8.4. Harmonogram robót a prawo do odbiorów i rozliczeń częściowych str. 172 8.5. Zwłoka a opóźnienie - skutki dla zastrzeganych kar umownych str. 174 8.6. Siła wyższa str. 176 8.7. Wezwanie do zmiany tempa prowadzenia robót str. 179 8.8. Kodeksowe i umowne wykonanie zastępcze str. 180 8.9. Zmiana terminu wykonania umowy a zakaz zmian umowy o realizację zamówienia publicznego str. 184 8.10. Wpływ upadłości inwestora albo generalnego wykonawcy na obowiązywanie umowy o roboty budowlane str. 188 Rozdział 9 Wynagrodzenie z tytułu wykonania umowy o roboty budowlane str. 192 9.1. Sposób określenia wynagrodzenia w umowie o roboty budowlane str. 192 9.1.1. Niezupełność kodeksowej regulacji umowy o roboty budowlane w zakresie wynagrodzenia za wykonanie tej umowy str. 192 9.1.2. Wynagrodzenie ryczałtowe i wynagrodzenie kosztorysowe str. 193 9.1.3. Kosztorys w zamówieniach publicznych str. 195 9.1.4. Świadczenia nieodpłatne str. 197 9.2. Szczególne przypadki płatności wynagrodzenia str. 198 9.2.1. Wynagrodzenie za przestój str. 198 9.2.2. Wynagrodzenie za roboty dodatkowe str. 199 9.2.3. Wynagrodzenie należne mimo zniszczenia lub uszkodzenia obiektu budowlanego str. 201 9.2.4. Wynagrodzenie w przypadku odstąpienia od umowy lub jej rozwiązania str. 202 9.2.5. Bezpodstawne wzbogacenie jako źródło obowiązku zapłaty za wykonane roboty budowlane str. 203 9.2.6. Wynagrodzenie za prawa autorskie do wyników prac projektowych wykonawcy str. 204 9.3. Sposób określenia ceny w umowach w sprawie zamówień publicznych str. 205 9.4. Skutki podatkowe przyjęcia wadliwej stawki podatku od towarów i usług str. 207 9.5. Waloryzacja wynagrodzenia str. 207 9.5.1. Waloryzacja na podstawie klauzul waloryzacyjnych w umowie str. 207 9.5.2. Sądowa zmiana umowy jako tryb waloryzacji świadczenia wykonawcy str. 210 Rozdział 10 Płatność wynagrodzenia str. 212 10.1. Umowa o roboty budowlane jako transakcja handlowa str. 212 10.2. Dokumenty stanowiące podstawę płatności za wykonane roboty budowlane str. 214 10.3. Moment powstania przychodu w wykonaniu robót budowlanych str. 219 10.4. Zaliczki na poczet wynagrodzenia str. 221 10.5. Potrącenia str. 222 10.6. Odliczanie podatku VAT przy umowie z małym podatnikiem str. 223 10.7. Akredytywa i faktoring str. 225 10.7.1. Akredytywa rozliczeniowa str. 225 10.7.2. Faktoring str. 228 10.8. Zapłata wynagrodzenia a dyscyplina budżetowa. Umowa o roboty budowlane jako przedmiot przestępstwa oszustwa str. 229 Rozdział 11 Współdziałanie inwestora przy wykonywaniu umowy o roboty budowlane str. 232 11.1. Źródło obowiązku współdziałania stron umowy o roboty budowlane str. 232 11.2. Zakres współdziałania inwestora przy wykonywaniu robót budowlanych str. 233 11.3. Potwierdzenie dopuszczalności wykonywania robót str. 236 11.4. Przekazanie wykonawcy terenu budowy str. 237 11.5. Piecza nad terenem budowy str. 241 11.6. Zagadnienia ze sfery współdziałania stron przy wykonaniu umowy o roboty budowlane - charakterystyka ogólna str. 243 11.7. Angażowanie podwykonawców str. 245 11.8. Koordynacja robót str. 246 11.9. BHP, ochrona przeciwpożarowa, substancje niebezpieczne, sprawność sprzętu str. 24 11.10. Ochrona środowiska, gospodarka odpadami, utrzymanie czystości i porządku str. 249 11.11. Procedury dotyczące ujawnienia przeszkód w realizacji prac lub błędów projektowych str. 255 11.12. Akceptacja i zapewnienie legalności zmian rozwiązań projektowych i zakresu robót str. 255 11.13. Dostęp do terenów sąsiednich dla potrzeb budowy, zajęcie pasa drogowego str. 256 11.14. Zaopatrzenie w media, rozliczanie mediów str. 257 11.15. Materiały budowlane str. 258 11.16. Obsługa geodezyjna budowy str. 261 11.17. Audyty wynikające z systemu zarządzania inwestora lub generalnego wykonawcy str. 262 11.18. Referencje, prawo do reklamy usług wykonawcy str. 264 11.19. Zasady i forma obiegu dokumentów, kontakt w bieżących sprawach wykonywania umowy str. 265 Rozdział 12 Cesja wierzytelności wynikających z umowy o roboty budowlane str. 266 12.1. Przelew wierzytelności. Dopuszczalność cesji wierzytelności przyszłych str. 266 12.2. Umowny zakaz cesji wierzytelności wynikających z umowy o roboty budowlane. Cesje na rzecz instytucji finansowych str. 269 12.3. Skuteczność zakazu cesji w przypadku upadłości likwidacyjnej wierzyciela str. 271 12.4. Cesja wynagrodzenia należnego podwykonawcy str. 272 12.5. Cesja na zabezpieczenie str. 273 Rozdział 13 Odbiór robót budowlanych str. 276 13.1. Odbiory robót a prawo budowlane str. 276 13.2. Prawne znaczenie odbioru robót budowlanych str. 277 13.3. Protokół odbioru str. 278 13.4. Przedmiot odbioru str. 278 13.5. Atesty, aprobaty, instrukcje str. 284 13.6. Odbiory robót ulegających zakryciu lub zanikających str. 284 13.7. Dokonanie odbioru str. 285 13.8. Specyfikacja techniczna odbioru robót budowlanych str. 289 13.9. Świadectwo przejęcia i świadectwo wykonania według FIDIC str. 289 13.10. Archiwizacja dokumentów budowy - przedawnienie roszczeń wynikających z umowy o roboty budowlane str. 293 13.11. Znaczenie odbioru dla dochodzenia roszczeń str. 293 Rozdział 14 Zabezpieczenia w umowie o roboty budowlane str. 295 14.1. Przedmiot i forma zabezpieczeń stosowanych w umowach o roboty budowlane str. 295 14.2. Zarachowanie wadium na poczet zabezpieczenia, zmiana formy zabezpieczeń str. 297 14.3. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy według przepisów o zamówieniach publicznych str. 297 14.4. Gwarancja zapłaty za roboty budowlane str. 300 14.5. Kaucje gwarancyjne. Kwoty zatrzymania str. 303 14.5.1. Kaucje gwarancyjne str. 303 14.5.2. Kaucje a upadłość strony umowy o roboty budowlane str. 305 14.6. Gwarancja bankowa str. 307 14.7. Gwarancja ubezpieczeniowa str. 311 14.8. Weksel str. 313 14.9. Przewłaszczenie na zabezpieczenie str. 318 Rozdział 15 Gwarancja jakości robót, rękojmia za wady obiektu str. 322 15.1. Dokument gwarancji str. 322 15.2. Rękojmia str. 326 15.3. Cesja praw gwarancyjnych służących podwykonawcom str. 331 Rozdział 16 Ubezpieczenie terenu robót, OC wykonawcy, kontrakty CAR/EAR str. 332 16.1. Ryzyka dotyczące budowy podlegające ubezpieczeniu str. 332 16.2. Umowa ubezpieczenia ryzyk budowy i montażu str. 335 16.3. Ubezpieczenie OC wykonawcy str. 340 16.4. Koszty ubezpieczenia, partycypacja w składce, wgląd do polisy str. 342 16.5. Kontrakty CAR/EAR str. 343 Rozdział 17 Kary umowne za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o roboty budowlane str. 345 17.1. Kary umowne a roszczenie o odszkodowanie str. 345 17.2. Kary umowne według PN-ISO 6707-2. Potrącenie kar z wierzytelnością drugiej strony umowy str. 349 17.3. Rodzaje zdarzeń uprawniających do naliczenia kary umownej str. 351 17.4. Skutki podatkowe kar umownych str. 352 17.5. Kary umowne a dyscyplina budżetowa str. 353 Rozdział 18 Rozwiązanie umowy o roboty budowlane str. 354 18.1. Umowne prawo odstąpienia od umowy str. 354 18.2. Ustawowe prawo odstąpienia od umowy str. 357 18.3. Odstąpienie przez zamawiającego od umowy w sprawie zamówienia publicznego str. 363 18.4. Inwentaryzacja robót w toku str. 364 18.5. Odstąpienie od umowy a inwestycje zaniechane. Skutki podatkowe str. 365 Rozdział 19 Zastrzeżenie właściwości umownej sądu. Arbitraż i mediacje gospodarcze str. 366 19.1. Pojęcie właściwości sądu str. 366 19.2. Właściwość ustawowa sądu powszechnego str. 367 19.3. Umowna właściwość sądu (umowa prorogacyjna i umowa derogacyjna) str. 369 19.4. Sąd polubowny (arbitraż) str. 370 19.5. Mediacje gospodarcze str. 375 19.6. Przedawnienie roszczeń wynikających z umowy o roboty budowlane str. 377 Bibliografia str. 379 Orzecznictwo str. 383