Alimenty. Jak dochodzić, jak się bronić? Poradnik praktyczny

Zapraszamy na spotkanie autorskie z Joanną Hetman-Krajewską czwartek, 5 lutego, godz. 18.00 ul. Sobieskiego 13, Willa Gryf, Konstancin-Jeziorna Wstęp wolny Przedstawiamy jedyny na rynku tak obszerny praktyczny poradnik całościowo wyjaśniający problematykę spraw o alimenty – zarówno z punktu widzenia osób ich dochodzących, jak i tych zobowiązanych do alimentacji. Został napisany w przystępny sposób, ze świadomym pomijaniem niezrozumiałego prawniczego języka. Najważniejsze zagadnienia są ujęte w ramkach dla większej czytelności przekazywanych treści. Wyjaśnienia kwestii prawnych przeplatają wzięte z życia przykłady. Autorka precyzyjnie omawia rodzaje roszczeń alimentacyjnych (np. alimenty na małoletnie dziecko, na pełnoletnie dziecko, na małżonka, na rodzica, czy kwota na zaspokojenie potrzeb rodziny). Odrębna część książki jest poświęcona zagadnieniom ochrony osób zobowiązanych do alimentacji, dzięki czemu będzie stanowić cenne źródło wiedzy nie tylko dla osób dochodzących roszczeń alimentacyjnych, lecz także dla tych, które chcą się chronić przed nadmierną roszczeniowością osób uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych. Całość uzupełniają wywiady ze specjalistami: sędzią rodzinnym, mediatorem, pracownikiem ośrodka pomocy społecznej, detektywem, a także wypowiedzi komornika i asesora komorniczego. Publikacja jest przeznaczona dla osób niebędących prawnikami, które mają problemy rodzinne powiązane z kwestią alimentacji, oraz prawników zamierzających świadczyć pomoc prawną w sprawach o alimenty. Będzie pomocna również dla mediatorów, psychologów, psychoterapeutów i psychoedukatorów pomagających rodzinom w kryzysach.

Wykaz skrótów 21 Wstęp Alimenty to nie prezenty, ale nie można też zabić dłużnika 23 Rozdział 1 Co to są alimenty? 29 Alimentacja jako obowiązek rodzinny 29 Co to są alimenty? 31 Uprzywilejowana pozycja osoby dochodzącej alimentów 32 Kolejność obowiązku alimentacyjnego 34 Zasada równości wszystkich dzieci 37 Uchylenie się od świadczeń alimentacyjnych; wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego 38 Kiedy można uchylić się od świadczeń alimentacyjnych? 39 Zasady współżycia społecznego a obowiązek alimentacyjny 40 Nadużycie prawa przy dochodzeniu alimentów 42 Przedawnienie roszczeń alimentacyjnych 43 Alimenty a podatki 45 Alimenty a zdolność kredytowa 46 Rozdział 2 Rodzaje roszczeń o charakterze alimentacyjnym 49 Roszczenia alimentacyjne i quasi-alimentacyjne 49 Jakimi przesłankami kieruje się sąd, rozstrzygając o alimentach? 51 Alimenty a relacje stron, czyli alimenty a kwestie etyczne 52 Rozdział 3 Zaspokojenie potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.) 55 Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny 55 Rodzina, czyli kto? 56 Zasada egalitaryzmu małżonków 56 Jakimi kryteriami kieruje się sąd, rozstrzygając sprawy o zaspokojenie potrzeb rodziny? 57 Wina za rozkład pożycia a roszczenie o zaspokojenie potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.) 58 Rozdział 4 Przekazywanie zarobków małżonka drugiemu małżonkowi (art. 28 k.r.o.) 61 Ochrona podstaw bytowych rodziny 61 Przesłanki warunkujące zasadność roszczenia z art. 28 k.r.o. 62 Kwestie proceduralne 62 Zmiana i uchylenie postanowienia 63 Upadek postanowienia 64 Zbieg roszczeń z art. 27 i 28 k.r.o. 64 Rozdział 5 Alimenty na małoletnie dziecko 67 Zakres obowiązku alimentacyjnego rodzica na małoletnie dziecko 67 W jakich postępowaniach sądowych możemy dochodzić alimentów na małoletnie dziecko? 68 Sprawa o alimenty a powództwo o rozwód bądź separację 70 Alimenty na małoletnie dziecko w wyroku rozwodowym bądź separacyjnym 70 Kto reprezentuje małoletnie dziecko w sprawie o alimenty? 71 Alimenty na małoletnie dziecko przy opiece naprzemiennej 72 Kiedy jedno dziecko jest z ojcem, a drugie z matką 72 Kiedy można uchylić się od obowiązku alimentacyjnego wobec małoletniego dziecka? 73 Rozdział 6 Alimenty na pełnoletnie dziecko 75 W jaki sposób można dochodzić świadczeń alimentacyjnych na pełnoletnie dziecko? 75 Do kiedy trzeba płacić na dorosłe dziecko? 76 Kontynuowanie nauki przez dziecko 77 Sytuacja zdrowotna pełnoletniego dziecka 79 Zakres obowiązku alimentacyjnego na dorosłe dziecko 79 Czy wyniki w nauce mają znaczenie? 81 Stypendium a obowiązek alimentacyjny rodzica 81 Zasiłek dla bezrobotnych a obowiązek alimentacyjny rodzica 82 Gdy dziecko zawiera małżeństwo 83 Możliwość uchylenia się od alimentów na pełnoletnie dziecko 83 W jaki sposób wykazać, że roszczenie dorosłego dziecka o alimenty nie powinno zostać uwzględnione w całości bądź w części? 85 Rozdział 7 Alimenty na małżonka (byłego małżonka) 89 Zawarcie małżeństwa a obowiązek alimentacyjny 89 Jak można dochodzić roszczeń alimentacyjnych na rzecz małżonka bądź byłego małżonka? 89 Świadczenia alimentacyjne na małżonka w trakcie małżeństwa 91 Alimenty a rozwód bądź separacja 92 Mimo że niewinny, sam ma zapewniać sobie utrzymanie 93 Jak długo trzeba płacić alimenty na byłego małżonka? 94 Wygaśnięcie bądź zmiana obowiązku alimentacyjnego wobec byłego małżonka 94 Rozdział 8 Alimenty na rodzica 97 Przychodzi pora na wsparcie rodziców przez dzieci 97 Rodzic samodzielny czy nie 98 Rodzic w niedostatku 99 Uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego wobec rodzica 99 Gdy jest kilkoro dzieci 100 Rodzic umieszczony w domu pomocy społecznej 101 Tryb pobierania opłat za pobyt najbliższych członków rodziny w domu pomocy społecznej 102 Zwolnienie z obowiązku pokrywania kosztów pobytu osoby najbliższej w DPS-ie na podstawie ustawy o pomocy społecznej 102 Kto może reprezentować rodzica w sprawie o alimenty? 104 Rozdział 9 Alimenty od innych krewnych (dziadkowie, rodzeństwo) 109 Alimenty od dziadków 110 Kiedy można uzyskać alimenty od dziadków? 111 Do których dziadków kierować się po alimenty? 112 Alimenty od rodzeństwa 113 Czy można dochodzić alimentów od innych krewnych? 115 Rozdział 10 Roszczenia alimentacyjne a stosunek przysposobienia (alimenty w relacjach między przysposabiającym a przysposobionym) 117 Rozdział 11 Alimenty w relacjach między pasierbem a ojczymem (macochą) 121 Rozdział 12 Roszczenia alimentacyjne matki dziecka pozamałżeńskiego 125 Rodzaje roszczeń przysługujących matce dziecka pozamałżeńskiego 126 Wydatki związane z ciążą i porodem 126 Jak wykazać wydatki związane z ciążą i porodem? 126 Koszty trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu 127 Jakie kryteria mają znaczenie dla roszczeń matki dziecka pozamałżeńskiego? 127 Alimenty na dziecko 128 Tylko wobec ojca dziecka 128 Matka w trudnej sytuacji 129 Kwestie proceduralne: jaki sąd właściwy, zwolnienie od kosztów sądowych 130 Co, jeśli ojciec przestanie być ojcem? 131 Rozdział 13 Wysokość alimentów – jak ją ustalić? 135 Jakie kryteria wpływają na wysokość alimentów? 136 Usprawiedliwione potrzeby uprawnionego do alimentacji 136 Możliwości zarobkowe i majątkowe osoby zobowiązanej do alimentacji 137 Zasada równej stopy życiowej 139 Osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka 140 Alimenty a kontakty z dzieckiem 141 Wysokość alimentów a 500 plus (oraz inne świadczenia wspierające rodzinę) 142 Rozdział 14 Koszty utrzymania uprawnionego 145 Usprawiedliwione potrzeby osoby uprawnionej do alimentacji 145 Jak liczyć koszty utrzymania? 146 Zasada równej stopy życiowej 147 Koszty utrzymania uprawnionego in concreto 148 Realne koszty, nie hipotetyczne 152 Alimenty „wsteczne” 152 Wsteczne zasądzanie alimentów; niezaspokojone potrzeby 153 Roszczenie regresowe 154 Jakie koszty nie są uwzględniane? 155 Jak udokumentować koszty utrzymania? 156 Paragonom mówimy stanowcze „nie!” 158 Kiedy koszt trudno udokumentować… 159 Rozdział 15 Sytuacja stron (uwarunkowania osobiste, możliwości zarobkowe, posiadany majątek, poziom życia) 161 Możliwości zarobkowe i majątkowe stron 161 Realna sytuacja zarobkowa i majątkowa stron 162 Majątek i dochody dziecka 163 Czy uprawniony ma obowiązek spieniężać swój majątek? 164 Trzeba podzielić się nawet skromnym zarobkiem 165 Praca poniżej kwalifikacji 165 Jak wykazać osobistą sytuację zobowiązanego? 166 Co może sąd? 168 Rozdział 16 Osobiste starania o wychowanie i utrzymanie dziecka 171 Jak osobiste starania przekładają się na pieniądze? 171 Zaangażowanie w sprawy dziecka (edukacja, zdrowie itp.) 172 Czas spędzany z dzieckiem 174 Oddziaływania wychowawcze 174 Kiedy rodzic ma utrudnione kontakty z dzieckiem 175 Jak wykazać osobiste starania o wychowanie i utrzymanie dziecka? 175 Gdy się nie interesuje 176 Jak wykazać brak zainteresowania dzieckiem? 176 Rozdział 17 Jak to rozwiązać ugodowo? 183 Czy tylko wyrok sądu? 183 Obowiązek alimentacyjny a psychologia człowieka 184 Walory ugodowych rozwiązań 184 Porozumienie rodzicielskie (plan wychowawczy) 185 Ugoda przed mediatorem 187 Umowa o alimentację 187 Ugoda sądowa 188 Rozdział 18 Jak przygotować pozew? 191 W rozwodzie czy w odrębnym powództwie? 191 Kto jest powodem w sprawie? 193 Jaki sąd właściwy? 194 Właściwość sądu w sprawach o alimenty 194 Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych 195 Zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłaty skarbowej 197 Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania 198 Od kiedy alimenty są zasądzane? 199 Jakie dowody warto uwzględnić w pozwie? 200 Jak wykazać koszty utrzymania osoby uprawnionej do alimentów? 200 Jak wykazać sytuację osobistą, majątkową i zarobkową osoby zobowiązanej? 201 Jak wykazać zakres osobistych starań o wychowanie i utrzymanie dziecka? 201 Jakie dokumenty dołączyć do pozwu? 201 Żądanie dokumentów bądź informacji od strony pozwanej bądź osoby trzeciej 202 Świadkowie w sprawach alimentacyjnych 204 Przesłuchanie stron 205 Rozdział 19 Zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych 207 Po co nam zabezpieczenie? 207 „Twarde” dokumenty 208 Uprzywilejowanie roszczeń alimentacyjnych w postępowaniu zabezpieczającym 209 Zabezpieczenie kwoty na zaspokojenie potrzeb rodziny 209 Wymogi formalne wobec wniosku o zabezpieczenie alimentów 210 Zabezpieczenie alimentów obejmujące całą kwotę dochodzonych alimentów 210 Zmiana zabezpieczenia 212 Wniosek o zmianę zabezpieczenia poprzez podwyższenie alimentów 213 Wniosek o zmianę zabezpieczenia poprzez obniżenie alimentów bądź uchylenie zabezpieczenia 214 Dowody na poparcie wniosku o zabezpieczenia bądź jego zmianę 214 Ile to kosztuje? 215 Rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie 216 Ile czasu ma sąd na rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie? 217 Rozdział 20 Postępowanie przed sądem 219 Ile to wszystko potrwa? 220 Rozprawy jawne 221 Rozprawy zdalne 221 Dbaj o swój PR 223 Jak ubrać się do sądu? 224 Jak zachowywać się przed sądem? 224 Jak na spowiedzi 225 Nieetyczne prowadzenie sprawy, czyli ciosy poniżej pasa 226 Przygotowanie, przygotowanie, przygotowanie 226 Kolejność zdarzeń 229 Jak przygotować się do przesłuchania świadków? 230 Jak zeznawać przed sądem? 232 Jak przygotować się do własnych zeznań w sprawie? 232 Jak przygotować się do przesłuchania drugiej strony? 234 Jeśli nie stawi się powód 235 Jeśli nie stawi się pozwany 236 Czy można zmusić stronę do stawiennictwa na rozprawie? 237 Inne sprawy rodzinne 238 Wyrok zaoczny 239 Najlepszą obroną jest atak? 239 Powództwo wzajemne 240 Rozdział 21 Gdy jestem niezadowolony z orzeczenia sądu 243 Jaki sąd rozpoznaje środek odwoławczy? 243 Zapowiedź zażalenia bądź apelacji 244 Odstąpienie od uzasadnienia postanowienia 244 Ile czasu na wniesienie zażalenia bądź apelacji? 245 Treść zażalenia lub apelacji 245 Nowe dowody w apelacji 245 Ile to kosztuje? 246 Skarga kasacyjna 247 Rozdział 22 Nic nie jest wieczne, czyli kiedy zmienią się okoliczności 249 Kiedy można wnosić o zmianę orzeczenia o alimentach? 249 Co to znaczy „zmiana stosunków”? 249 Cel roszczenia o zmianę rozstrzygnięcia alimentacyjnego 250 Pozew o podwyższenie alimentów 250 Jakie okoliczności uzasadniają wystąpienie z powództwem o podwyższenie alimentów? 251 Co, jeśli druga strona złoży pozew wzajemny o obniżenie alimentów? 252 Wniosek o zmianę zabezpieczenia poprzez podwyższenie alimentów 253 Wniosek o zmianę zabezpieczenia poprzez obniżenie alimentów bądź uchylenie zabezpieczenia 254 Porównanie okoliczności 255 Jak wykazać zmianę okoliczności? 255 Jakimi dokumentami można wykazać zmianę okoliczności? 255 Zabezpieczenie roszczenia 256 Gdy jestem pozwany w sprawie o obniżenie alimentów 256 Rozdział 23 Co, jeśli nie płaci? 259 Konsekwencje uchylania się od alimentów 259 Postępowanie egzekucyjne 260 Działania organów administracji publicznej wobec dłużników alimentacyjnych 260 Kategoria dłużnika 261 Wymiana informacji między organami 263 Wywiad alimentacyjny 264 Pracuje czy nie 264 Decyzja o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych 265 Twardą ręką wobec uporczywego dłużnika 266 Fundusz Alimentacyjny 267 Osoby uprawnione do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego 267 Kryterium dochodowe 268 Gdy nie przysługuje świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego 269 Zwrot świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego 270 Utrata prawa jazdy 271 Co zrobić, żeby dłużnik nie siedział za kółkiem? 272 Zwrot dłużnikowi alimentacyjnemu zatrzymanego prawa jazdy 272 Przekazywanie danych do biur informacji gospodarczej 273 Rozdział 24 Postępowanie egzekucyjne 275 Uprzywilejowanie egzekucji roszczeń alimentacyjnych 276 Rygor natychmiastowej wykonalności 277 Kiedy mam tytuł wykonawczy 278 Jaki organ właściwy? 280 Wybór komornika sądowego 281 Wniosek o wszczęcie egzekucji 282 Co załączyć do wniosku? 283 Co komornik robi z urzędu? 285 Ograniczenia egzekucji 286 Zatrudnienie dłużnika u osoby bliskiej 288 Koszty postępowania egzekucyjnego 290 Uciekanie z majątkiem 291 Skarga na czynności komornika 293 Rozdział 25 Odpowiedzialność karna 297 Przestępstwo niealimentacji 297 Typ podstawowy i typ kwalifikowany 300 Co to znaczy „uchylanie się”? 300 Podstawowe potrzeby życiowe 301 Ściganie na wniosek 302 „Rehabilitacja” dłużnika 303 Rozdział 26 Druga strona medalu – jak bronić się przed roszczeniowością? 307 Co, jeśli zapadnie wyrok zaoczny? 308 Rygor natychmiastowej wykonalności 310 Zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 346 § 1 k.p.c.) 310 Uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 346 § 11 k.p.c.) 310 Sprzeciw od wyroku zaocznego 311 Ile to kosztuje? 312 Jak się bronić, gdy jestem pozwany(-a) o alimenty? 314 Odpowiedź na pozew 314 Twierdzenia i dowody 315 Dokumenty 316 Żądanie dokumentów bądź informacji od strony powodowej lub osoby trzeciej 319 Świadkowie 319 Przesłuchanie stron 320 Powództwo wzajemne 321 Jak bronić się przed nadmiernym zabezpieczeniem? 323 Zażalenie na postanowienie zabezpieczające alimenty 324 Co zrobić, żeby złożyć zażalenie na postanowienie zabezpieczające? 325 Wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia 326 Ile to kosztuje? 326 Wniosek o zmianę zabezpieczenia poprzez jego zmniejszenie 327 Wniosek o uchylenie zabezpieczenia 329 Ile to kosztuje? 329 Apelacja od wyroku zasądzającego alimenty 330 Jaki sąd właściwy? 330 Zarzuty apelacji 330 Nowe dowody w apelacji 331 Ile to kosztuje? 332 Pozew o obniżenie alimentów 333 Jaki sąd właściwy? 334 Ile to kosztuje? 334 Pozew o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności 336 Pozew o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny ustał 337 Ochrona dłużnika alimentacyjnego 337 Co, jeśli nadpłacił? 340 Jak się pozbyć komornika? 341 Skarga na czynności komornika 343 Koszty postępowania egzekucyjnego 343 Rozdział 27 Ustanie obowiązku alimentacyjnego 345 Obowiązek alimentacyjny a upływ czasu 345 Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny? 346 Pozew o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny ustał 346 Jakie okoliczności mogą przemówić za zasadnością pozwu? 347 Jaki sąd właściwy? 348 Ile to kosztuje? 349 Informacje na temat sytuacji pozwanego 350 Jakie dowody zgłaszać w takiej sprawie? 351 Wnioski o udzielenie informacji bądź złożenie dokumentu przez pozwanego lub osobę trzecią 352 Alimenty w opinii ekspertów 355 Styl życia Polaków wpływa na wyroki w sprawach alimentacyjnych – rozmowa z Dorotą Hildebrand-Mrowiec , sędzią Sądu Rejonowego w Zamościu, prezes Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce 355 W mediacji można uzyskać więcej niż w sądzie – rozmowa z Magdaleną Marquez-Vazquez, mediatorem, prezesem Fundacji Mediacja i Prawo 378 Niealimentacja to problem państwa – rozmowa z Dominiką Kowalczyk-Ptasińską, dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Łomiankach 402 Niealimentacja to brak szacunku dla prawa – rozmowa z Wojciechem Węgrzyńskim, detektywem, Trenda Group Sp. z o.o. 413 Akty prawne 427 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy 427 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego 436 Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 470 Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów 476 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych 520 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej 521 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny 527 Tezy z orzecznictwa według zagadnień 529 Reprezentacja małoletniego dziecka w sprawie o alimenty 529 Reprezentacja strony pozwanej 530 Wysokość alimentów 530 Postać świadczeń alimentacyjnych 530 Niedostatek 531 Wzajemne relacje stron a prawo do świadczeń alimentacyjnych 531 Zasada równej stopy życiowej rodziców i dzieci 532 Możliwości zarobkowe zobowiązanego do alimentacji 533 Zobowiązania kredytowe osoby zobowiązanej do alimentacji 533 Zaspokajanie potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.) 534 Zwolnienie od kosztów sądowych spraw o zaspokojenie potrzeb rodziny 538 Nakazanie wypłaty zarobków małżonka drugiemu małżonkowi (art. 28 k.r.o.) 538 Zasada równości wszystkich dzieci 540 Alimenty na pełnoletnie dziecko 541 Alimenty na małżonka (byłego małżonka) 545 Alimenty na rodzica 546 Alimenty od dziadków 547 Alimenty od rodzeństwa 549 Roszczenia alimentacyjne a stosunek przysposobienia 550 Roszczenia alimentacyjne w relacjach pasierb – ojczym (macocha) 551 Roszczenia alimentacyjne matki dziecka pozamałżeńskiego 552 Usprawiedliwione potrzeby (koszty utrzymania) 553 Koszty utrzymania mieszkania 553 Wydatki na rozrywkę i kulturę, kieszonkowe 554 Fryzjer 555 Wydatki na remonty i zmianę wyposażenia domu 555 Zwierzęta domowe 555 Paragony jako dowody w sprawie 556 Sytuacja zarobkowa i majątkowa zobowiązanego – jego zobowiązania inne niż wynikające z obowiązku alimentacyjnego 557 Obowiązek podzielenia się nawet najmniejszym zarobkiem 558 Nadużycie prawa przy dochodzeniu alimentów 558 Uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego ze względu na zasady współżycia społecznego 558 Wsteczne zasądzanie alimentów; niezaspokojone potrzeby 559 Roszczenie regresowe 560 Osobiste starania 561 Zmiana okoliczności wpływająca na zakres obowiązku alimentacyjnego 562 Przedawnienie roszczeń alimentacyjnych 563 Zabezpieczenie roszczeń 563 Koszty postępowania egzekucyjnego 565 Zakaz przelewu wierzytelności alimentacyjnych 565 Odpowiedzialność karna za uchylanie się od alimentacji 565 Literatura 569 Skorowidz 571