Talent sportowy - psychologiczne i środowiskowe uwarunkowania rozwoju uzdolnionych zawodników

W prezentowanych badaniach skoncentrowano się na poszukiwaniu pewnych ogólnych prawidłowości dotyczących psychologicznych i środowiskowych uwarunkowań rozwoju uzdolnionych zawodników. Analizowano wybrane czynniki i okoliczności, mające wpływ na przebieg rozwoju oraz poziom kompetencji. Badania mają zatem charakter podstawowy. Dostarczają wiedzy, która pozwala lepiej zrozumieć badane zagadnienia, które nie są nastawione na rozwiązanie problemów o charakterze praktycznym. Jednak prowadzone były z myślą, iż zgromadzona w ich wyniku wiedza będzie mogła stanowić podstawę rozwiązywania aktualnie występujących lub mogący pojawić się w przyszłości problemów.

Wstęp..9 I. Pojęcie zdolności i talentu w aktywności sportowej..13 1. Rozumienie zdolności i talentu w świetle nauk o sporcie...13 2. Rozumienie zdolności i talentu w świetle psychologii...16 3. Charakterystyka modeli zdolności sportowych...21 3.1. Rozwój koncepcji i rodzaje modeli...21 3.2. Zróżnicowany Model Rozwoju Zdolności i Talentu DMGT 2.0 i możliwości jego wykorzystania w sporcie...28 II. Proces rozwoju talentów sportowych...35 1. Identyfi kacja potencjalnych talentów sportowych...35 2. Etapy i przebieg rozwoju talentu sportowego...43 3. Wczesna specjalizacja vs. wszechstronny rozwój...51 III. Psychologiczne aspekty rozwoju talentów sportowych...57 1. Cechy i umiejętności sprzyjające rozwojowi...57 2. Właściwości psychologiczne i umiejętności sprzyjające optymalnemu funkcjonowaniu na poziomie biegłości...72 IV. Środowisko rodzinne a rozwój talentów sportowych...80 1. Rola rodziców we wspieraniu rozwoju uzdolnionych zawodników...86 2. Konsekwencje braku odpowiedniego wsparcia rodzinnego dla rozwoju uzdolnionych sportowców...94 V. Opis badań własnych...94 1. Wprowadzenie w problematykę badań...98 2. Narzędzia badań...97 2.1. Wywiad ustrukturyzowany...99 2.2. Kwestionariusz Środowiska Rodzinnego Sportowców KŚRS...100 2.3. Kwestionariusz Retrospektywnej Oceny Postaw Rodziców KPR-Roc...101 2.4. Inwentarz Osobowości NEO-PI-R...104 2.5. Skala Uogólnionej Własnej Skuteczności GSES...104 2.6. Skala Satysfakcji z Życia SWLS...105 2.7. Skala Aktualizacji Siebie AS-5...105 3. Opis badanych osób...106 3.1. Kryteria doboru...107 3.2. Procedura i teren badań...107 3.3. Charakterystyka uczestników badań...108 4. Analizy statystyczne...114 VI. Prezentacja wyników badań własnych...116 1. Analizy opisowe...117 1.1. Psychologiczna charakterystyka badanych zawodników...117 1.2. Środowisko rodzinne sportowców...120 1.3. Przebieg procesu rozwojowego talentów sportowych...122 2. Wyniki badań – właściwości psychologiczne a przebieg procesu rozwojowego talentów sportowych...128 2.1. Hipotezy badawcze...128 2.2. Analiza wyników...103 2.3. Weryfi kacja hipotez i podsumowanie wyników...155 3. Wyniki badań – czynniki środowiska rodzinnego a przebieg procesu rozwojowego talentów sportowych...164 3.1. Hipotezy badawcze...164 3.2. Analiza wyników...167 3.3. Weryfi kacja hipotez i podsumowanie wyników...180 4. Wyniki badań – wczesne ukierunkowanie vs. rozwój wszechstronny a przebieg procesu rozwojowego i jego środowiskowe uwarunkowania...191 4.1. Hipotezy badawcze...192 4.2. Analiza wyników...193 4.2.1. Rodzaj doświadczeń związanych z uprawianiem sportu (wczesne ukierunkowanie vs. wszechstronny rozwój) a wskaźniki procesu rozwojowego...194 4.2.2. Wpływ rodzaju doświadczeń związanych z uprawianiem sportu na siłę i kierunek związku między czynnikami środowiska rodzinnego i elementami procesu rozwojowego...196 4.3. Weryfikacja hipotez i podsumowanie wyników...216 5. Wyniki badań – poziom rozwoju kompetencji...221 6. Wyniki badań – właściwości psychologiczne a poziom rozwoju kompetencji potwierdzonych osiągnięciami sportowymi... 224 6.1. Pytanie badawcze...225 6.2. Analiza wyników...225 6.3. Dyskusja i podsumowanie wyników...235 7. Wyniki badań – czynniki środowiska rodzinnego a poziom rozwoju kompetencji potwierdzonych osiągnięciami sportowymi...238 7.1. Pytanie badawcze...238 7.2. Analiza wyników...329 7.3. Dyskusja i podsumowanie wyników... 239 8. Wyniki badań – przebieg procesu rozwojowego a poziom kompetencji potwierdzonych osiągnięciami sportowymi...242 8.1. Pytanie badawcze...244 8.2. Analiza wyników...244 8.3. Dyskusja i podsumowanie wyników...245 VII. Poziom kompetencji a jakość życia...252 VIII. Weryfi kacja modelu rozwoju talentów sportowych...257 IX. Ścieżki rozwoju w sporcie wyczynowym...261 X. Podsumowanie wyników badań i wnioski końcowe...267 Bibliografia...273 Aneks...283 Streszczenie...321 Summary...325