Psychologiczne uwarunkowania radzenia sobie ze stresem w sporcie

Współczesny człowiek coraz częściej doświadcza stresu – staje wobec sytuacji,które są dla niego trudne, niejednokrotnie przekraczające możliwości adaptacyjne organizmu. Jak podaje Hobfoll (1989), stres stanowi główny czynnik, wpływający na życie człowieka. Jest ściśle związany ze zdrowiem psychicznym i z wieloma problemami zdrowia fizycznego. Istotne znaczenie dla funkcjonowania jednostki ma umiejętność efektywnego radzenia sobie ze stresem i sytuacjami trudnymi, z jakimi się styka. Niniejsza pozycja adresowana jest zarówno do psychologów, jak i trenerów piłki nożnej. Przedstawiono w niej problematykę psychologii sportu i psychologii stresu, omówiono zagadnienia radzenia sobie ze stresem przez zawodników piłki nożnej, zanalizowano strategie radzenia sobie ze stresem nie tylko w sytuacjach codziennych, ale też podczas trudnych sytuacji, występujących w czasie meczu piłki nożnej.

WPROWADZENIE...5 1. ZJAWISKO STRESU I SPOSOBY RADZENIA SOBIE Z NIM...7 1.1. Stres i radzenie sobie ze stresem...7 1.2. Model Richarda Lazarusa...9 1.3. Wpływ czynników indywidualnych na sposób radzenia sobie w sytuacji trudnej...12 1.3.1. Typ osobowości i emocjonalności a radzenie sobie ze stresem...12 1.3.2. Poziom lęku a radzenie sobie ze stresem...16 1.3.3. Samoocena a radzenie sobie ze stresem...17 1.4. Sytuacje trudne i specyfi ka stresu w działalności sportowej...20 1.4.1. Sytuacje trudne w działalności sportowej...20 1.4.2. Problematyka stresu i radzenia sobie z nim w działalności sportowej...24 2. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY GRY W PIŁKĘ NOŻNĄ – SYTUACJE TRUDNE W PIŁCE NOŻNEJ...28 3. PROBLEMATYKA BADAŃ...32 3.1. Pytania i hipotezy badawcze...32 3.2. Model radzenia sobie z trudnymi sytuacjami gry przez zawodników piłki nożnej...33 3.3. Grupa badana...35 3.4. Metody badawcze...69 4. WYNIKI BADAŃ...39 4.1. Analiza podejmowania zadaniowych, emocjonalnych i ucieczkowych strategii radzenia sobie ze stresem przez zawodników piłki nożnej w różnych typach sytuacji...39 4.2. Osobowościowe uwarunkowania strategii radzenia sobie ze stresem...42 4.2.1. Lęk – cecha a strategie radzenia sobie ze stresem...42 4.2.2. Lęk – stan a strategie radzenia sobie ze stresem...43 4.2.3. Strategie radzenia sobie ze stresem a neurotyzm...45 4.2.4. Strategie radzenia sobie ze stresem a ekstrawersja...48 4.2.5. Strategie radzenia sobie ze stresem a psychotyzm...50 4.2.6. Strategie radzenia sobie ze stresem a samoocena...51 4.3. Ogólne umiejętności radzenia sobie ze stresem w sytuacjach codziennych a strategie stosowane w sytuacjach sportowych...53 4.4. Zależności pomiędzy miejscem rozgrywania meczu a strategiami radzenia sobie ze stresem podczas gry...55 5. WERYFIKACJA HIPOTEZ I WNIOSKI WDROŻENIOWE...57 5.1. Weryfi kacja hipotez...57 5.1.1. Typy strategii radzenia sobie ze stresem sportowym a czynnik czasu...57 5.1.2. Strategie radzenia sobie ze stresem sportowym a poziom lęku u zawodników piłki nożnej...59 5.1.3. Strategie radzenia sobie ze stresem sportowym a typ osobowości, emocjonalności i samoocena zawodników piłki nożnej...61 5.1.4. Strategie radzenia sobie ze stresem sportowym a ogólne umiejętności radzenia sobie w sytuacjach codziennych u zawodników piłki nożnej...67 5.1.5. Strategie radzenia sobie ze stresem sportowym przez zawodników piłki nożnej a miejsce rozgrywania meczu...69 5.2. Wnioski wdrożeniowe...70 ZAKOŃCZENIE...72 PIŚMIENNICTWO...73 SUMMARY...81 PSYCHOLOGICAL CONDITIONING OF COPING WITH STRESS IN SPORT...81 ANEKS...83 Załącznik 1. STSB – SKALA TRUDNEJ SYTUACJI BOISKOWEJ...83 Załącznik 2. Wyniki analizy czynnikowej skali STSB...88 Załącznik 3. Korelacje strategii radzenia sobie w sytuacjach codziennych oraz w sytuacji sportowej...93