Między dźwiękami Skalnego Podhala

Góralszczyzna i współczesne życie górali obserwowane z perspektywy tradycji i muzyki. Czym dla współczesnych Górali jest góralszczyzna? Jak można na nią patrzeć, jak ją rozumieć? Przyglądając się dzisiejszej rzeczywistości Skalnego Podhala poprzez jej dźwięki - a więc muzykę, jak rozbrzmiewa pod Tatrami - autorka stara się odpowiedzieć na te pytania. Muzyka, uwikłana w konteksty dotyczące tożsamości Górali, ich stosunek do własnej tradycji, istotnych lokalnie wartości i sposobów życia, wydaje się doskonałym "szkłem powiększającym", poprzez które możemy lepiej zrozumieć, co znaczy w nowoczesnym świecie "być Góralem". Książka skierowana jest zarówno do naukowców, jak też wszystkich czytelników, którzy interesują się Podhalem i jego muzyką. This book is the outcome of the ethnographic field research conducted by the author in Skalne Podhale region in the years of 2011–2015. The analysis of the material collected during the research – the interlocutors’ statements and situations and events observed, prompted the author to make an attempt to answer the questions about the meaning of musical tradition for the contemporary highlanders, its role in their everyday life as well as its impact on the process of self-determination and developing the local identity.

Podziękowania 7 Wstęp 9 I. Teren badań – Podhale wyobrażone 21 Skąd się wzięli ludoznawcy 22 Podhale – skarbnica pierwiastków narodowych 24 Góralscy apologeci II połowy XIX wieku 27 Przepyszne góralskie typy 29 Góralszczyzna nazwana 31 Zbójnicy XX i XXI wieku 33 II. Tradycja we współczesności 40 Ciągłość i zmiana 46 We władzy przeszłości 50 Tradycja wynaleziona 53 Tradycja nowoczesna 57 Współczesność – miejsce dzisiejszych tradycji 61 Szafa współczesnych tradycji 70 III. Antropologia muzyki jako interpretacyjny punkt wyjścia 75 Podstawowe założenia i wewnętrzne podziały dyscypliny 75 W stronę socjologii muzyki 81 Muzyka jako przedmiot badań antropologii kulturowej 85 IV. Z historii badań nad muzyką Podhala 91 Pierwsi fascynaci i badacze 92 Twórcy kanonu muzyki góralskiej 101 Publikacje czasu Polski Ludowej 105 Muzyka Podhala w opracowaniach współczesnych 107 Kanon muzyki góralskiej – co trzeba o niej wiedzieć 112 Kanon na scenie 119 V. Życie praktyczne współczesnego kanonu muzyki tradycyjnej 125 Tradycja muzyczna zamknięta w kanon 128 Tradycja na scenie konkursowej 144 Elastyczność kanonu – UNESCO i problematyczność kategorii dziedzictwa niematerialnego 157 VI. Nowoczesny projekt tożsamościowy „góralszczyzna” – od edukacji muzycznej do góralskiej tożsamości 175 Nie tylko grać i tańczyć 178 Przekaz (nie)tradycyjny 184 Zespołowa wspólnota 192 Między tożsamością a Giddensowskim stylem życia 202 VII. Muzyka na sprzedaż – góralski teatr 205 Hej sokoły – czyli czego pragną turyści 207 Tradycja tradycyjnie na sprzedaż 218 Oferta dla pragnących autentyczniejszej autentyczności 228 VIII. Granice tradycji 239 Złe praktyki 239 Góralskie disco polo 246 Disco polo – nowa muzyka ludowa 263 Nietradycyjne, a dobre 267 Wyznaczając granice tradycji 279 IX. Miejsce kobiet w przestrzeni muzycznej Podhala 285 Kobiety w różnych przestrzeniach dźwiękowych Podhala 288 Męskie – żeńskie 293 Ekonomia i tradycja porządkujące góralski światopogląd 298 X. Muzyka w polu władzy 310 Wyznaczniki góralskiej elitarności 311 Elitarna tradycja nowoczesna 317 Pole gry 324 Bukowina kontra reszta (góralskiego) świata 332 Nowa muzyka góralska 338 Zakończenie 347 Abstract 360 Bibliografia 362