Pierwsze w literaturze polskiej, a nowatorskie także na tle światowym, całościowe ujęcie socjologii muzyki. To nie tylko wykład uniwersytecki, ale i autorski punkt widzenia, który polecam zarówno studentom, jak i melomanom, twórcom oraz animatorom życia muzycznego.
Piotr Sztompka
Profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i członek rzeczywisty PAN
Socjologia muzyki to monografia naukowa o muzycznym wymiarze życia społecznego ludzi oraz o refleksji socjologicznej na jego temat. Pierwsza część pracy poświęcona została teoretyczno-metodologicznym zagadnieniom związanym z muzyką i społeczeństwem. Jest to część, w której na nowo ukonstytuowane zostały fundamenty socjologii muzyki, pojmowanej jako odrębna subdyscyplina wiedzy naukowej. Druga część książki odnosi się do takich zagadnień, jak muzyka i edukacja, muzyka i polityka, muzyka i religia, czy też muzyka i nowe technologie. Socjologia muzyki to praca, która ma na celu wskrzeszenie dyskursu naukowego na temat ludzkich praktyk nakierowanych na muzykę oraz ożywienie tradycji badań nad muzyką i społeczeństwem.
Z pewnością książka ta zainteresuje socjologów, kulturoznawców, muzykologów oraz wszystkich tych, dla których sztuka dźwięków jest ważnym elementem codzienności.
Barbara Jabłońska jest adiunktem na Uniwersytecie Jagiellońskim w Zakładzie Socjologii Teoretycznej Instytutu Socjologii. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół socjologii teoretycznej, teorii kultury i komunikacji, socjologii sztuki oraz metodologii badań jakościowych. W szczególności zajmuje się problematyką socjologii muzyki, sfery publicznej oraz analizą dyskursu. Jest autorką prac z zakresu krytycznej analizy dyskursu – w tym książki pt. O dyskursie politycznym na tematy europejskie [2009] – oraz artykułów poświęconych muzycznemu wymiarowi życia społecznego. Członkini Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (PTS) oraz Międzynarodowego Stowarzyszenia Socjologicznego (ISA). Autorka polskojęzycznego przekładu pism Alfreda Schütza O wielości światów. Szkice z socjologii fenomenologicznej [2008] oraz dwóch esejów Jeana Baudrillarda Iluzja nie stanowi opozycji wobec rzeczywistości [2012] i Fotografia, czyli świetlny zapis [2012].
Spis treści
Wprowadzenie 9
Inspiracje 9
Cele pracy 11
Struktura książki 12
Rozdział 1. Muzyka i społeczeństwo 15
1.1. Kultura słyszenia: dźwięk w życiu człowieka 15
1.2. Czym jest muzyka? 18
1.3. Czy istnieje muzyczny język? 21
1.4. Społeczny wymiar muzyki 27
1.5. Funkcje muzyki w społeczeństwie 31
1.6. Dysfunkcjonalne aspekty muzyki w społeczeństwie 44
1.7. Instytucje muzyczne 45
1.8. Podsumowanie 47
Rozdział 2. Muzyka w myśli filozoficzno-społecznej 49
2.1. Muzyka i filozofia 49
2.2. Pitagorejska wizja muzyki i wszechświata 53
2.3. Platon i Arystoteles o muzyce i wychowaniu 53
2.4. Świętego Augustyna teocentryczno-matematyczna wizja muzyki 57
2.5. Nowożytne kontynuacje: Bacon, Kartezjusz, Leibniz – matematyczne
rozumienie muzyki 59
2.6. Jean-Jacques Rousseau: polityczno-kulturowe rozumienie muzyki 60
2.7. Herder – muzyka jako prabyt 62
2.8. Immanuel Kant o muzyce i władzy sądzenia 63
2.9. Hegel o Duchu i muzyce 65
2.10. Muzyka jako rytm u Schellinga 68
2.11. Schopenhauer – muzyka jako wola 69
2.12. Nietzsche – muzyka apollińska i dionizyjska 71
2.13. Ortega y Gasset – niepopularność „nowej muzyki” 74
2.14. Ingarden – ontologia dzieła muzycznego i rozumienie muzyki 75
2.15. Podsumowanie 77
Rozdział 3. Socjologowie o muzyce 78
3.1. Muzyka w myśli socjologicznej 78
3.2. Herbert Spencer: muzyka, system społeczny i ewolucja 81
3.3. Simmel – muzyka, komunikacja i tożsamość 84
3.4. Max Weber – muzyka i racjonalność 87
03.5. Alfred Schütz – muzyka w relacjach społecznych 92
03.6. Stanisław Ossowski – muzyka jako „sztuka myślenia dźwiękami” 97
03.7. Pitirim Sorokin – muzyka ideacyjna i zmysłowa 101
03.8. Norbert Elias – muzyka i społeczeństwo w ujęciu figuracyjnym 105
03.9. Pierre Bourdieu – gust muzyczny i pole sztuki 109
3.10. Theodor Adorno – nowa muzyka, regresja słuchania i przemysł
muzyczny 113
3.11. Podsumowanie 117
Rozdział 4. Socjologia muzyki jako odrębna subdyscyplina nauki 119
4.1. Muzyka w refleksji socjologicznej 119
4.2. Socjologia muzyki jako nauka interdyscyplinarna 120
4.3. Co z polską socjologią muzyki? 122
4.4. Socjologia muzyki a socjologia sztuki 125
4.5. W poszukiwaniu definicji socjologii muzyki 126
4.6. Socjologia muzyki jako nauka badająca muzyczne praktyki 129
4.7. Wymiary i obszary badawcze socjologii muzyki 132
4.8. Stare i nowe problemy badawcze socjologii muzyki 134
4.9. Metody badawcze w socjologii muzyki 137
4.10. Program dla socjologii muzyki 141
4.11. Podsumowanie 143
Rozdział 5. Muzyka i edukacja 145
5.1. Edukacyjne walory muzyki 145
5.2. Edukacja muzyczna w Polsce 149
5.3. Głuche społeczeństwo? O kompetencjach muzycznych Polaków 151
5.4. Podsumowanie 158
Rozdział 6. Muzyka i polityka 160
6.1. Muzyka w polityce i polityka w muzyce 160
6.2. Integracyjno-obywatelska moc muzyki w polityce 161
6.3. Dekoracyjno-okolicznościowy charakter muzyki w polityce 164
6.4. Propagandowo-opresyjny charakter muzyki w polityce 166
6.5. Buntowniczo-wyzwoleńcza rola muzyki 171
6.6. Wizerunkowo-marketingowa rola muzyki w polityce 177
6.7. Podsumowanie 183
Rozdział 7. Muzyka i religia 184
7.1. Związki muzyki z religią 184
7.2. Muzyka w sferze sacrum (w kontekście liturgicznym) 186
7.3. Muzyka poza kontekstem liturgicznym 192
7.4. Podsumowanie 196
Rozdział 8. Muzyka, globalny rynek i nowe technologie 197
8.1. Współczesne czasy i muzyka 197
8.2. Od muzyki analogowej do cyfrowej – rewolucja w kulturze
audialnej 199
8.3. Zmieniający się charakter przemysłu muzycznego 201
8.4. Nowe praktyki muzyczne w zglobalizowanym i zdigitalizowanym
świecie 205
8.4.1. Relacje zapośredniczone dźwiękowo: nadawca (twórca) –
dzieło – odbiorca 205
8.4.2. Dźwiękosfera publiczna, czyli „umeblowanie”
świata muzyką 207
8.4.3. Dźwiękosfera prywatna, czyli słuchawki na uszach 211
8.4.4. Dzielenie się muzyką w zdigitalizowanym świecie 215
8.5. Muzyka jako towar we współczesnym świecie 217
8.6. Think global: muzyka świata i nowy muzyczny globalizm 218
8.7. Podsumowanie 219
Coda 222
Bibliografia 225
Indeks nazwisk 243
-25%