Dzieci XX Zjazdu

XX Zjazd KPZS w 1956 roku zmienił sytuację w sowieckiej kinematografii. W okresie odwilży pojawiają się dwa pokolenia, dwie fale debiutów. Pierwsza następuje po 1956 roku. Wówczas debiutują Grigorij Czuchraj, Marlen Chucyjew, Aleksandr Ałow i Władimir Naumow, Lew Kulidżanow, Feliks Mironer, Władimir Skujbin. W tej drugiej, późniejszej fali debiutantów znaleźli się Andriej Tarkowski, Andriej Michałkow-Konczałowski, Wasilij Szukszyn, Gleb Panfiłow, Larysa Szepitko, Aleksandr Askoldow, Aleksiej German. Było to pokolenie niezwykle ciekawe, najwybitniejsze - obok awangardy lat dwudziestych - pokolenie w historii sowieckiego kina. Przedstawiana czytelnikowi książka nie jest klasyczną rozprawą historycznofilmową. Nie opisuje dziejów sowieckiego filmu poprzez daty, biografie twórców, premiery pokazywane w porządku chronologicznym, lecz przede wszystkim uwzględnia jego polityczny i kulturowy kontekst. Kino odwilżowe jest wdzięcznym materiałem do tego rodzaju badań. Było poddane ideologicznemu ciśnieniu, obracało się w kręgu wysłużonych sowieckich mitów. Jednocześnie starało się te mity ożywić, czasem zrewidować, często stawiać pytania, których wcześniej nie stawiano - o wartość tych mitów i ich żywotność, artyści próbowali przywracać im powagę, a nawet tragizm.

Wstęp 7 1. Odwilżowy przełom 13 Stalinowskie preludium 13 Nadchodzi Chruszczow 21 Doktor Żywago - powrót rosyjskiego inteligenta 35 Kino jako rezonans zmian 47 Przełom lat sześć dziesiątych - druga fala odwilży 61 2. W kręgu starych mitów i nowych idei 71 Mit Ameryki 80 Naukowa utopia 109 Rewolucja 135 Październik w odwilżowym obiektywie 142 "Rosja. Rewolucja. Zamieć" 183 3. Cenzurowane kino 235 Dysydenci 235 Początek epoki Breżniewa - widmo restalinizacji 247 Święty i historia Rusi. Przypadek Andrieja Rublowa 269 Dostojewski - pisarz niewygodny. Przypadek Paskudnej historii 295 Kołchoźnicy jak dysydenci? Przypadek Historii Asi Klaczynej, która kochała, lecz za mąż nie wyszła 315 Nowy spisek syjonistyczny. Przypadek Komisarza 333 4. Nowe kino 353 Hamlet jak lustro 353 Nowa Fala 377 Powrót komedii 420 Bibliografia 437 Filmografia 451 Indeks 461