Słowo architekta

W latach 60. i 70. człowiek siedział w domu i albo pił wódkę albo myślał. Był czas na myślenie, bo nie było co robić. Francuz, Niemiec czy Amerykanin ciągle pracował, a ten się nudził. Wobec tego robił konkursy. W ten żartobliwy sposób architekt Stefan Müller opisywał genezę międzynarodowych sukcesów polskich projektantów. Czy rzeczywiście szarzyzna peerelowskiej codzienności zmuszała do ucieczki w sferę wyobraźni, a fantastyczne wizje nowoczesnych budynków miały być odskocznią od projektowania nudnych osiedli z wielkiej płyty? A może to zasługa organizacji wielobranżowych biur projektów i doskonałej edukacji, jaką młodzi polscy projektanci odebrali od starych mistrzów? By spróbować odpowiedzieć na te pytania i wiele innych, autor postanowił wsłuchać się w głosy wybitnych architektów działających w latach 1945–1989. Kilkadziesiąt wywiadów, setki anegdot, różne stanowiska i wybory – to wszystko tworzy rozproszoną strukturę książki Słowo architekta. Opowieści o architekturze Polski Ludowej. Mnogość osobistych narracji i wspomnień układa się tu w wielowarstwowy obraz, w którym pojęcie „prawdy" stale podlega negocjacjom. Zamiast jednej, wiodącej ścieżki interpretacyjnej autor przedstawia wielość równoprawnych, indywidualnych mikrohistorii – fascynujących i niejednoznacznych jak architektura tamtych czasów.

Słowo architekta 13 Architektura 17 Stolica 19 „Nie oddamy Polski walkowerem” 19 Odbudowa centralnie planowana 24 Warszawa… ale jaka? 28 Ponad podziałami? 33 „My ustalamy inne kryteria” 37 Socrealizm 43 Dwie narady architektów 44 Uratowani 51 W cieniu zimnej wojny 58 Odbudowa 63 Ghostwriterzy 64 Portrety przodków 68 Historia i nowoczesność 74 Odbudowa przez przebudowę 77 Modernizm w socjalizmie 85 W stronę nowoczesności 86 Nowoczesność a lokalność 89 Pomniki władzy 94 Osiedla 105 „Dla kogo budujemy?” 106 Ilość a jakość 114 Osiedle na miarę czasów 119 Problemy 125 Lokalne inwestycje 129 Poznańskie uczelnie 130 Pałac sportu w Koninie 136 Niespełnione marzenia 142 „Szaleństwa lokalnych władz” 146 Post-soc-modernizm 151 O architekturze ksiąg kilkanaście 153 Polskie PoMo 157 Antymodernista 161 Kłopotliwe dziedzictwo 165 Konstruktor 166 Sukces czy porażka? 171 Niepotrzebny remont? 177 Bitwa o plac Grunwaldzki 182 Nieoczywiste dziedzictwo 187 Pałac 192 Architekci i architektki 197 Edukacja 199 Wojna – uczelnia – polityka 200 Profesor 205 Mistrz i czeladnik 208 Kwiaty na bramie Politechniki 212 Zawód: architekt 217 Biura przed upaństwowieniem i po nim 218 „Wykonawcy projektów” 223 Nakaz pracy 229 Innowacje i eksperymenty 232 Prywatne biuro – prywatny inwestor 239 Mecenat 247 Bierut a architekci 247 Wpływ władz centralnych 253 Dobry gospodarz 255 Dobra współpraca 260 Kościół katolicki jako mecenas architektury 264 Polityka 271 Madame Syrkus i portret Generalissimusa 271 „Divide et impera” 278 Członkowie partii, przyzwoici ludzie 281 Posłanki architektki, posłowie architekci 285 Polscy architekci poza Polską 293 Architektura ponad granicami 294 Inna rzeczywistość 297 Aleppo – Latakia – Żoliborz 300 Tradycja i nowoczesność na Bliskim Wschodzie 304 Ekspert Narodów Zjednoczonych 309 Opowiedzieć architekturę – uwagi o metodzie 313 Wykaz skrótów 319 Spis wywiadów 321 Bibliografia 323 Wykaz ilustracji 343 Indeks osób 349