Estetyczne aspekty japońskiej przestrzeni miejskiej

NAGRODA im. STEFANA MORAWSKIEGO Niniejsza książka poświęcona jest japońskiej przestrzeni miejskiej, która już na pierwszy rzut oka znacząco różni się od tego, co spotykamy w Europie, w Paryżu, Berlinie czy Pradze. Charakterystyczna dla Japończyków dbałość o uwzględnienie przyrody w planie miasta, swobodne podejście do kategorii wizualności przestrzeni (nieznajomość kategorii „pejzażu miejskiego“), przywiązanie do horyzontalnej perspektywy oraz brak tradycji definiowania przestrzeni publicznej w ramach miasta to jedynie kilka z wielu cech świadczących o unikalności japońskiej urbanistyki. Owe specyficzne strategie i taktyki kreowania przestrzeni miasta zdają się posiadać swoje źródło w zakorzenionej w japońskiej kulturze, odległej od zachodniego paradygmatu filozoficznego, tradycji rozumienia kategorii przestrzeni oraz specyfice wypracowanego przez Japończyków modusu doświadczenia przestrzenności. Istotne wydaje się w tym kontekście zarówno oddziaływanie tła kulturowego (buddyzm, shinto), jak i praktyk wynikających z samej specyfiki zamieszkiwania na aktywnym sejsmicznie, otoczonym morzami, Półwyspie Japońskim.

WPROWADZENIE KU FILOZOFII MIASTA NIE TYLKO EUROPA PRZESTRZEŃ – PODMIOTOWOŚĆ O PERSPEKTYWIE I METODZIE 1. JAPOŃSKA CZY DALEKOWSCHODNIA KONCEPCJA PRZESTRZENI? 1.1. PYTANIE O TOŻSAMOŚĆ KULTUROWĄ – GRANICE DEFINICJI 1.2. TEORIE KULTURY 1.3. KORZENIE DEFINICJI PRZESTRZENI – PYTANIE O TOŻSAMOŚĆ OSOBOWĄ 1.4. PRZESTRZEŃ W JAPONII I NA ZACHODZIE 1.4.1. TOŻSAMOŚĆ OSOBOWA 1.4.2. TOŻSAMOŚĆ ESTETYCZNA 1.4.3. PROCESY WYMIANY KULTUROWEJ 2. PRZESTRZEŃ A JEJ BEZPOŚREDNIE DOŚWIADCZENIE 2.1. CZYM JEST DOŚWIADCZENIE BEZPOŚREDNIE? 2.2. CHARAKTER DOŚWIADCZENIA BEZPOŚREDNIEGO 2.3. DOŚWIADCZENIE BEZPOŚREDNIE A DOŚWIADCZENIE PRZESTRZENI 2.3.1. NISHIDA – SHUSTERMAN. OBSZARY ZGODNOŚCI 2.3.1.1. WYMIAR PRAKTYCZNY – DOWARTOŚCIOWANIE CIELESNOŚCI 2.3.1.2. KONCEPCJA DOŚWIADCZENIA BEZPOŚREDNIEGO 2.3.1.3. JEDNOŚĆ PSYCHOFIZYCZNA 2.4. PRZESTRZEŃ – PUSTKA 2.4.1. PLAN OGÓLNY 2.4.2. PLAN INDYWIDUALNY 2.5. TOPOS OSTATECZNY. KU PUSTCE FENOMENÓW 2.5.1. TRZY RODZAJE BASHO 2.5.2. RODZAJE BASHO A KONCEPCJE PRZESTRZENNE 3. STRATEGIE KSZTAŁTOWANIA PRZESTRZENI MIEJSKIEJ W JAPONII 3.1. KATEGORIA ‘PUSTKI’ W KONTEKŚCIE KULTURY JAPOŃSKIEJ 3.1.1. ARCHITEKTURA DAWNA. FUNKCJA KOLUMNY 3.1.2. ARCHITEKTURA OGRODÓW. OGRODY ZEN 3.1.3. ARCHITEKTURA WSPÓŁCZESNA 3.2. PRZESTRZEŃ MIEJSKA 3.3. PUSTKA PRZESTRZENI MIEJSKIEJ 3.3.1. PUSTKA PRZESTRZENI – ZACHÓD 3.3.2. PUSTKA PRZESTRZENI – JAPONIA 3.3.2.1. DOM 3 .3 .2 .2 . NO JYUKU SHA 3.3.2.3. METABOLIZM 3.4. ODMIENNE WARTOŚCIOWANIE PRZESTRZENI 3.4.1. ANTYWIZUALNOŚĆ 3.4.2. HORYZONTALNOŚĆ 3 .4 .2 .1 . UCHI. PRZESTRZEŃ WEWNĘTRZNA I ZEWNĘTRZNA DOMU 3.4.3. NIETRWAŁOŚĆ KONSTRUKCJI – RELACYJNOŚĆ PRZESTRZENI 3.4.3.1. DOBÓR MATERIAŁÓW 3.4.3.2. MODULARNA KONSTRUKCJA 3.4.4. PŁASZCZYZNA – LINEARNOŚĆ 3.5. RODZAJE STRATEGII KSZTAŁTOWANIA PRZESTRZENI MIEJSKIEJ W JAPONII 3.5.1. ROLA PRZYRODY W PLANIE MIASTA 3.5.2. KRATOWNICOWY PLAN MIASTA 3 .5 .3 . MACHI WARI 3.5.4. MINIMALNA KLASOWOŚĆ 3 .5 .5 . SHAKKEI ZAKOŃCZENIE CIĄGŁOŚĆ PRZESTRZENNA ODMIENNOŚĆ ZAMIESZKIWANIA ARCHITEKTURA JAPOŃSKA WSPÓŁCZEŚNIE BIBLIOGRAFIA INDEKS NAZWISK ILUSTRACJE