Fenomenologia jako możliwość filozofii dramatu Józefa Tischnera

Praca Fenomenologia jako możliwość filozofii dramatu Józefa Tischnera poświęcona jest problemowi odczytania fenomenologii Husserla w filozofii dramatu Józefa Tischnera. Tak sformułowany temat wyznacza strukturę pracy, której trzyczęściowa architektonika odpowiada rozwojowi twórczości filozoficznej Tischnera od fenomenologii do filozofii dramatu. W części pierwszej zaprezentowano problem rozumienia samej fenomenologii Husserla (fenomenologii klasycznej); w części drugiej – rozumienie fenomenologii przez Tischnera; w części trzeciej – przejście od fenomenologii do filozofii dramatu. U podstaw rozważań zawartych w pracy leży wyraźnie sprecyzowany zamiar badawczy: dążenie z jednej strony do ukazania fenomenologii Husserla jako projektu, projektu fenomenologii transcendentalnej; z drugiej strony – do uwyraźnienia tych aspektów filozofii dramatu, które świadczą o jej fenomenologicznej proweniencji. W ten sposób sformułowany cel pracy umożliwia przeprowadzenie analiz mających na celu: po pierwsze, ukazanie filozoficznej twórczości Józefa Tischnera w nowym świetle; po drugie, scharakteryzowanie Tischnerowskiego rozumienia fenomenologii i prezentowanego przezeń ujęcia świadomości egotycznej; po trzecie, podjęcie kwestii wykładni samej fenomenologii, problemu jej granic i możliwości; po czwarte, rozważenie złożonego zagadnienia transcendentalizmu w filozofii Husserla. Badania nad rozwojem twórczości Tischnera pokazały, że w przejściu od filozofii transcendentalnej do filozofii dramatu nie ma żadnego przypadku. Najważniejszym osiągnięciem pracy jest sformułowanie oraz uzasadnienie tezy, że Tischnera filozofia dramatu stanowi konsekwencję namysłu nad fenomenologią Edmunda Husserla; co przy tym najistotniejsze, chodzi o fenomenologię transcendentalną, a więc tę część twórczości Husserla, która była niemal obca Romanowi Ingardenowi, nauczycielowi Tischnera. Ważność analiz oraz skorelowany z nimi nowatorski charakter opracowania wiążą się również z uzasadnieniem twierdzenia, że samą koncepcję dramatu można uznać za rezultat dociekań dotyczących „ja” oraz jego otwarcia na to, co transcendentne – zwieńczenie badań nad świadomością egotyczną, badań, których możliwość otwiera fenomenologia Husserla. Recenzja książki ukazała się w czasopiśmie „Tygodnik Powszechny” nr 50 (3309), 9 grudnia 2012 r. (Artur Sporniak: Tischner filozof), recenzja dostępna pod adresem: www.tygodnik.onet.pl

Spis treści Wstęp / 7 Część pierwsza Fenomenologia Husserla jako projekt R o z d z i a ł p i e r w s z y Fenomenologia jako myślenie problemowe / 29 Fenomenologia a problem początku poznania / 29 Redukcja fenomenologiczna a problem przemiany „ja” / 59 Idea świata przeżywanego (Lebenswelt) / 76 R o z d z i a ł d r u g i Horyzonty fenomenologii / 95 Fenomenologia jako nieskończona praca myślenia / 95 Tischner a perspektywy fenomenologii / 104 Część druga Tischnerowskie rozumienie fenomenologii R o z d z i a ł t r z e c i Koncepcja „ja” transcendentalnego / 117 Egologiczna a podmiotowa struktura świadomości / 117 Indywidualność „ja” transcendentalnego / 149 R o z d z i a ł c z w a r t y Sfera egotyczna jako sfera aksjologiczna. (Aksjologiczny wymiar egotyczności) / 155 Konscjentywność sfery egotycznej / 155 „Ja” somatyczne / 175 „Ja” jako podmiot poznania / 185 „Ja” osobowe / 192 Pierwotne „ja” aksjologiczne / 199 Część trzecia Od fenomenologii do filozofii dramatu R o z d z i a ł p i ą t y Możliwości fenomenologii a rozwój myśli Tischnera / 213 „Aksjologiczny etos” fenomenologii w ujęciu Tischnera / 213 Otwarcie na scenę a otwarcie na drugiego człowieka / 233 R o z d z i a ł s z ó s t y Filozofia dramatu jako odsłonięcie ukrytych możliwości fenomenologii / 245 Dramat jako zinterpretowany aksjologicznie paradoks subiektywności / 245 Istota dramatyczna jako „ja” aksjologiczno-agatologiczne / 268 Zakończenie / 283 Bibliografia / 289 Indeks osobowy / 299 Summary / 303 Zusammenfassung / 305