Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy

Książka obejmuje zagadnienia powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy. Omawiane są w niej zarówno regulacje polskiego prawa pracy, jak i rozwiązania prawne tej ochrony w prawie unijnym, prawie międzynarodowym oraz systemach prawnych wybranych państw europejskich, państw Ameryki Łacińskiej oraz Stanów Zjednoczonych. Nowością, w porównaniu z literatura przedmiotu, jest przedstawienie w publikacji stanu badan ekonometrycznych dotyczących wpływu przepisów statuujących ochronę trwałości stosunku pracy na stopy bezrobocia oraz produktywność przedsiębiorstw. Autor podważa tezę o rzekomym negatywnym wpływie regulacji prawnych ochrony trwałości stosunku pracy na zjawisko bezrobocia w skali makro i stopy zatrudnienia oraz wykazuje pozytywny wpływ tych regulacji na produktywność przedsiębiorstw. W części dotyczącej prawa polskiego ukazane zostały wszystkie środki prawne powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy (zasadność wypowiedzenia, forma i okres wypowiedzenia, roszczenia, konsultacja związkowa, postępowanie przed sadem pracy) na tle bogatego orzecznictwa Sadu Najwyższego oraz poglądów nauki prawa pracy. Adresaci: Książka jest adresowana zarówno do teoretyków prawa pracy, jak i praktyków. Stanowi bowiem cenne źródło informacji na temat poszczególnych instytucji powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy. Zainteresuje również przedstawicieli związków zawodowych oraz pracowników działów kadr i menedżerów nadzorujących te działy. "Opracowanie (...) wpisuje się w główny nurt dyskusji oraz stanowi cenny wkład w rozwój doktryny prawa pracy. Z pewnością przyczynia się do rozszerzenia wiedzy na temat ochrony pracownika przed bezzasadnym rozwiązaniem stosunku pracy. (...) Opracowanie ma mocne podstawy teoretyczne, przybliża kwestie aksjologiczne, a także wskazuje ewolucje poglądów na problem ochrony przed wypowiedzeniem". Dr hab. Leszek Mitrus

Wykaz skrótów str. 13 Wstęp str. 19 Rozdział pierwszy Pojęcie, zarys ewolucji i dyferencjacja powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 29 I. Zagadnienia pojęciowe str. 29 1. Wprowadzenie i założenia natury logicznej str. 29 2. Pojęcie (powszechnej) ochrony trwałości stosunku pracy w nauce prawa pracy str. 33 2.1. Okres przedkodeksowy str. 33 2.2. Okres po wejściu w życie kodeksu pracy str. 38 2.3. Terminologia we współczesnej nauce prawa pracy str. 42 2.4. Proponowane definicje str. 48 2.4.1. Ustalenia porządkujące str. 48 2.4.2. Wnioski i definicja pojęcia ochrony trwałości stosunku pracy str. 52 2.4.3. Definicja pojęcia powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 59 2.4.4. Pojęcie szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 60 II. Zarys ewolucji ochrony trwałości umownego stosunku pracy w polskim prawie pracy str. 61 1. Swoboda pracodawcy w zakresie rozwiązywania umów o pracę (1918-1956) str. 61 1.1. Okres międzywojenny str. 61 1.2. Okres powojenny (1945-1956) str. 66 2. Okres przedkodeksowy (1956-1974) str. 69 3. Powszechna i szczególna ochrona trwałości umownego stosunku pracy po wejściu w życie kodeksu pracy (1974-1989) str. 84 4. Ochrona trwałości umownego stosunku pracy w nowym ustroju pracy str. 90 III. Dyferencjacja powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 98 1. Uwagi ogólne str. 98 2. Kryterium stażu pracy (zasada senioratu) str. 100 3. Kryterium rodzaju (zajmowanego stanowiska) i sposobu wykonywanej pracy str. 103 4. Kryterium wymiaru czasu pracy str. 106 5. Kryterium wielkości zakładu pracy mierzonej liczbą zatrudnionych pracowników str. 107 6. Kryterium typu i charakteru działalności pracodawcy str. 110 7. Kryterium rodzaju zawartej umowy str. 111 Rozdział drugi Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy w prawie międzynarodowym str. 123 I. Konwencja nr 158 i zalecenie nr 166 Międzynarodowej Organizacji Pracy str. 123 1. Wprowadzenie str. 123 2. Definicja rozwiązania stosunku pracy oraz metody implementacji str. 125 3. Zakres podmiotowy str. 127 3.1. Uwagi ogólne str. 127 3.2. Wyłączenie pracowników zatrudnionych na podstawie umów na czas określony i umów na wykonanie określonej pracy str. 128 3.3. Wyłączenie pracowników w okresie próbnym oraz z krótkim stażem pracy str. 129 3.4. Wyłączenie pracowników objętych ochroną w odrębnych przepisach i porozumieniach str. 130 3.5. Wyłączenie pracowników ze względu na szczególne warunki zatrudnienia oraz wielkość i charakter zakładu pracy str. 130 4. Obowiązek uzasadnienia rozwiązania stosunku pracy ważnymi przyczynami str. 132 4.1. Klauzula "ważnej przyczyny" str. 132 4.2. Katalog negatywny str. 134 5. Procedura rozwiązania stosunku pracy str. 137 5.1. Standardy konwencyjne - prawo do podjęcia rzeczywistej obrony przed zwolnieniem str. 137 5.2. Standardy z zalecenia MOP nr 166 str. 138 5.2.1. Prawo do korzystania z pomocy innej osoby str. 138 5.2.2. Obowiązek uprzedzenia pracownika o zamiarze rozwiązania stosunku pracy str. 139 5.2.3. Obowiązek pisemnego ostrzeżenia pracownika przed rozwiązaniem stosunku pracy str. 139 5.2.4. Termin na rozwiązanie stosunku pracy str. 140 5.2.5. Konsultacje z reprezentującą pracownika organizacją związkową str. 140 5.2.6. Obowiązek zachowania pisemnej formy oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy str. 141 5.2.7. Obowiązek poinformowania pracownika w formie pisemnej o przyczynach rozwiązania stosunku pracy str. 141 6. Okres wypowiedzenia i odszkodowanie wyrównawcze str. 141 7. Prawo pracownika do odwołania się do bezstronnego organu oraz ciężar dowodu str. 143 7.1. Prawo do odwołania się od rozwiązania stosunku pracy do bezstronnego organu str. 143 7.2. Postępowanie pojednawcze str. 144 7.3. Ciężar dowodu str. 145 7.4. Kompetencje organów rozstrzygających spory związane z rozwiązaniem stosunku pracy str. 145 7.5. Prawo do informacji o możliwości odwołania się str. 146 8. Roszczenia str. 147 8.1. Przywrócenie do pracy oraz odszkodowanie str. 147 8.2. Odprawa oraz świadczenia z systemu ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego str. 149 9. Rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn ekonomicznych, technologicznych, strukturalnych lub innych podobnych str. 151 9.1. Informacja i konsultacje z przedstawicielami pracowników str. 151 9.2. Powiadomienie właściwej władzy str. 152 9.3. Dodatkowe standardy wynikające z zalecenia nr 166 str. 153 10. Wnioski str. 157 II. Karty społeczne Rady Europy str. 158 1. Uwagi wstępne str. 158 2. Europejska Karta Społeczna str. 159 3. Zrewidowana Europejska Karta Społeczna str. 161 4. Wnioski str. 163 III. Ochrona trwałości stosunku pracy w prawie i polityce Unii Europejskiej str. 164 1. Zarys ewolucji str. 164 2. Karta praw podstawowych str. 173 2.1. Wprowadzenie str. 173 2.2. Prawo do ochrony w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia pracownika z pracy jako zasada ogólna prawa unijnego str. 174 2.3. Zobowiązania Polski z art. 30 Karty praw podstawowych str. 176 2.4. Struktura normatywna prawa do ochrony w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy ujętego w art. 30 Karty praw podstawowych str. 180 2.4.1. Osoby uprawnione str. 180 2.4.2. Podmioty zobowiązane str. 180 2.5. Przedmiot prawa str. 181 2.6. Podstawy aksjologiczne str. 186 3. Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy w dyrektywach str. 187 4. Wnioski str. 191 Rozdział trzeci Systemy prawne obcych państw str. 194 I. Uwagi wstępne str. 194 II. Kraje europejskie str. 196 1. Francja str. 196 1.1. Źródła prawa str. 196 1.2. Zakres podmiotowy str. 196 1.3. Obowiązek uzasadnienia wypowiedzenia str. 198 1.4. Procedura wypowiedzenia str. 198 1.5. Roszczenia str. 198 2. Holandia str. 199 2.1. Uwagi ogólne str. 199 2.2. Źródła prawa str. 200 2.3. Zakres podmiotowy str. 200 2.4. Procedura i podstawy zwolnienia str. 201 2.5. Roszczenia str. 204 2.6. Holenderska koncepcja flexicurity str. 205 3. Niemcy str. 209 3.1. Uwagi ogólne str. 209 3.2. Źródła prawa i zakres podmiotowy str. 210 3.3. Konstrukcja społecznie uzasadnionego wypowiedzenia str. 212 3.4. Uprawnienia rad zakładowych i procedura zwolnienia str. 214 3.5. Roszczenia i ochrona sądowa str. 215 3.6. Propozycje rekonstrukcji modelu str. 216 4. Państwa skandynawskie str. 217 4.1. Uwagi ogólne i źródła prawa str. 217 4.2. Zakres podmiotowy str. 219 4.3. Zasady ogólne zwolnień pracowników str. 220 4.4. Procedura wypowiedzenia str. 220 4.5. Roszczenia i ochrona sądowa str. 222 4.6. Duński model flexicurity str. 223 5. Wielka Brytania str. 224 5.1. Uwagi ogólne i źródła prawa str. 224 5.2. Koncepcja unfair dismissal str. 226 5.3. Okres wypowiedzenia str. 228 5.4. Roszczenia w razie nieusprawiedliwionego zwolnienia str. 228 6. Włochy str. 231 6.1. Wprowadzenie str. 231 6.2. Źródła prawa str. 232 6.3. Zakres podmiotowy str. 233 6.4. Procedura wypowiedzenia str. 234 6.5. Kauzalność wypowiedzenia str. 235 6.6. Roszczenia str. 237 6.7. W sprawie przyszłości powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy we włoskim prawie pracy str. 238 III. Państwa Ameryki Łacińskiej str. 239 1. Argentyna str. 239 2. Boliwia str. 240 3. Brazylia str. 241 4. Chile str. 241 5. Meksyk str. 242 6. Panama str. 242 7. Peru str. 243 IV. Doktryna employment-at-will w prawie pracy w Stanach Zjednoczonych str. 243 1. Wprowadzenie str. 243 2. Historia doktryny str. 244 3. Krytyka doktryny w nauce prawa pracy str. 246 4. Stanowisko judykatury str. 247 5. Wyjątki od reguły employment-at-will str. 249 6. Legislacyjne próby uchylenia doktryny employment-at-will str. 253 7. Model Employment Termination Act str. 255 V. Wnioski str. 257 Rozdział czwarty Aspekty aksjologiczne i społeczno-gospodarcze powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 261 I. Aksjologia powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 261 1. Uwagi wstępne str. 261 2. W poszukiwaniu źródeł paradygmatu str. 262 3. Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy a koncepcje ustrojów politycznych i społeczno-gospodarczych str. 269 3.1. Uzasadnienie paradygmatu w kontekście ustrojów politycznych str. 269 3.2. Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy w kontekście teoretycznych koncepcji społeczno-gospodarczych i polityki gospodarczej w praktyce str. 272 3.3. Współczesne zjawiska społeczno-gospodarcze a transformacja prawa pracy i jej wpływ na model powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 277 4. Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy a prawo do pracy str. 281 5 Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy a funkcja ochronna prawa pracy str. 287 6. Wnioski str. 288 II. Wpływ ochrony trwałości stosunków pracy na poziom bezrobocia, zatrudnienia oraz produktywność przedsiębiorstw w świetle międzynarodowych badań ekonometrycznych str. 290 1. Uwagi wstępne str. 290 2. Ochrona trwałości stosunków pracy a bezrobocie i zatrudnienie str. 293 3. Employment protection legislation a produktywność przedsiębiorstw str. 305 4. Wnioski str. 310 Rozdział piąty Środki prawne powszechnej ochrony trwałości stosunku pracy str. 312 I. Uwagi wprowadzające str. 312 II. Obowiązek pracodawcy uzasadnienia wypowiedzenia umowy o pracę (problem kauzalności wypowiedzenia) str. 314 1. Uwagi wstępne str. 314 2. Pojęcie i sposób wypowiedzenia str. 315 3. Modele konstrukcji prawnych zakazu arbitralnego zwolnienia pracownika str. 318 4. Zasadność wypowiedzenia umowy o pracę. Klauzule "nieuzasadnionego wypowiedzenia" oraz "przyczyn uzasadniających wypowiedzenie" str. 323 5. Zasada ultima ratio wypowiedzenia umowy o pracę str. 336 III. Forma i treść wypowiedzenia umowy o pracę str. 338 IV. Okresy i terminy wypowiedzenia str. 342 V. Roszczenia pracownika z tytułu wadliwego rozwiązania umowy o pracę na czas nieokreślony str. 345 1. Ogólnie o sankcjach wadliwego wypowiedzenia str. 345 2. Bezskuteczność wypowiedzenia i przywrócenie do pracy oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy str. 347 3. Odszkodowanie str. 353 4. Odszkodowanie zastępcze (facultas alternativa) str. 355 5. Problem uzupełniającego stosowania przepisów kodeksu cywilnego w razie wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę str. 359 VI. Prawo do odwołania się od wypowiedzenia str. 362 VII.Związkowa kontrola wypowiedzenia umowy o pracę str. 368 1. Uwagi wstępne str. 368 2. Zasady związkowej reprezentacji praw pracowniczych w sprawach indywidualnych str. 370 3. Udział związku zawodowego w procedurze wypowiedzenia umowy o pracę str. 384 4. Propozycje zmian de lege ferenda str. 386 VIII.Wnioski str. 390 Zakończenie str. 395 Wykaz aktów prawnych str. 411 Wykaz orzecznictwa str. 419 Bibliografia str. 427