Wzory żywienia polskich sportowców w kontekście częstości spożycia żywności i preferencji pokarmowych

Sposób żywienia jest jednym z najważniejszych elementów stylu życia, wpływających na stan zdrowia człowieka i warunkujących jego prawidłowe funkcjonowanie. Badania, oceniające prawidłowość zachowań żywieniowych dzieci, młodzieży,osób dorosłych i starszych, stanowią przedmiot badań szerokiego grona specjalistów zarówno w Polsce, jak i zagranicą (Schlegel-Zawadzka i wsp. 2002; Weker i Więch 2003; Gacek i Chrzanowska 2007; Gronowska-Senger 2007; Jeżewska-Zychowicz 2007; Kołłajtis-Dołowy 2007; Wądołowska i wsp. 2008; Kolarzyk 2009; Kolarzyk i wsp. 2009; Kolarzyk i Młynarska-Lang 2010; Wądołowska 2010). W przypadku osób uprawiających sport na wysokim poziomie znaczenie właściwego sposobu żywienia wzrasta i często stanowi główną determinantę osiąganych wyników, decydując o zwycięstwie lub porażce zawodnika. Dostosowanie odpowiedniej podaży energii do zwiększonego zapotrzebowania sportowca nie jest wystarczające do spełnienia zasad prawidłowego żywienia. Bardzo ważne jest także urozmaicenie posiłków oraz właściwy dobór produktów i potraw stanowiących ich skład. Racjonalizacji sposobu żywienia różnych grup populacyjnych służą opracowane piramidy żywieniowe (Gonzales- Gros i wsp. 2001; Całyniuk i wsp. 2011), a wśród nich piramida szwajcarska, zaprezentowana w Lozannie w 2008 roku jako nowy model proponowany dla sportowców (Burke 2008; Mettler i wsp. 2009), przygotowany na bazie piramidy dla osób zdrowych przez Szwajcarskie Towarzystwo Żywieniowe (Swiss Society for Nutrition)(Walter i wsp. 2007). U podstawy piramidę otwierają niesłodzone napoje, a u szczytu zamykają słodycze, słone przekąski i słodzone napoje, między którymi umieszczono grupy warzyw i owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych i nasion roślin strączkowych, produkty białkowe oraz oleje, tłuszcze i orzechy, rekomendowane do spożycia w zróżnicowanej ilości i częstości (Niedźwiecka-Kącik 2010).

1. Rola żywienia w sporcie – znaczenie składników pokarmowych i rekomendacje żywieniowe dla osób aktywnych fizycznie...5 2. Preferencje pokarmowe jako czynnik wpływający na wybór żywności przez konsumenta...12 I. CEL PRACY.....15 II. METODYKA BADAŃ....17 1. Materiał badawczy – charakterystyka grupy sportowców...17 2. Metody badań...19 2.1. Kwestionariusze ankiety.....19 2.2. Metody statystyczne....22 2.2.1. Dwuczynnikowa analiza wariancji (ANOVA)...22 2.2.2. Analiza czynnikowa...22 2.2.3. Analiza skupień....24 2.2.4. Testy: chi-kwadrat, z(z poprawką Bonferroniego),różnic między wskaźnikami struktury....25 2.2.5. Korelacje r Pearsona ....25 III. WYNIKI....26 1. Nawyki żywieniowe sportowców....26 1.1. Ocena stopnia rozpowszechnienia prawidłowych zwyczajów żywieniowych w grupie sportowców....29 2. Częstość spożycia grup żywności przez zawodników w odniesieniu do poziomów piramidy żywieniowej dla sportowców....29 2.1.Średnia częstość spożycia grup żywności ...29 2.2. Analiza skupień w kontekście częstości spożycia produktów spożywczych....32 3. Częstość spożycia produktów spożywczych przez sportowców w zależności od płci, charakteru uprawianej dyscypliny i poziomu sportowego....35 3.1. Częstość spożycia poszczególnych produktów spożywczych – różnice między produktami oraz róż nice międzygrupowe...35 3.2. Analiza porównawcza częstości spożycia produktów spożywczych o zróżnicowanej wartości odżywczej, zalecanych i niezalecanych w żywieniu sportowców..64 3.3. Ocena stopnia rozpowszechnienia prawidłowych zachowań żywieniowych sportowców dotyczących częstości spożycia wybranych produktów spożywczych ...68 4.Wzory żywienia sportowców w kontekście częstości spożycia produktów spożywczych...71 4.1. Analiza czynnikowa w kontekście częstości spożycia produktów spożywczych....76 4.2. Analiza skupień w oparciu o czynniki wyodrębnione w analizie czynnikowej....76 5. Preferencje pokarmowe zawodników....80 5.1. Średnia preferencja produktów spożywczych....80 5.2. Wzory żywienia sportowców w kontekście preferencji produktów spożywczych (analiza czynnikowa i analiza skupień)....89 6. Analiza korelacji miedzy preferencjami pokarmowymi a częstością spożycia produktów spożywczych....99 IV. DYSKUSJA .....104 1. Wzory żywienia polskich sportowców w aspekcie wartości odżywczej pro duktów spożywczych, preferencji pokarmowych i zaleceń żywieniowych dla osób o wysokiej aktywności fizycznej...104 2. Sposób od żywienia polskich sportowców trenujących wyczynowo w odniesieniu do rekomendowanej częstości spożycia produktów spożywczych, preferencji pokarmowych oraz w porównaniu z zachowaniami żywieniowymi sportowców z innych krajów....108 V. WNIOSKI....125 LITERATURA......127 STRESZCZENIE....141 SUMMARY.....143 ANEKS.....145 68 71 71 76 80 80 89 99