Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem w sądowym postępowaniu cywilnym

Książka została uhonorowana nagrodą główną w XI edycji konkursu „Przeglądu Sądowego” na książkę prawniczą najbardziej przydatną dla praktyki wymiaru sprawiedliwości w 2018 roku. Problematyka dopuszczenia i wykorzystania dowodu sprzecznego z prawem jest jednym z najbardziej dyskusyjnych zagadnień w nauce i praktyce prawa procesowego cywilnego. Autorka przedstawia ten problem w odniesieniu do sprzeczności z Konstytucją, prawem cywilnym procesowym oraz dobrymi obyczajami i omawia go w świetle standardu rzetelnego procesu oraz podstawowych zasad postępowania cywilnego. Wskazuje także metodę przydatną do ustalenia granic dopuszczalności dowodu sprzecznego z prawem w procesie cywilnym, wytyczając w ten sposób kierunek ewolucji doktryny w odniesieniu do tej problematyki. W drugim wydaniu dodatkowo omówiono: • kwestię dowodu sprzecznego z prawem w kontekście umów dowodowych, • problem anonimu, • obiektywne kryteria w teście proporcjonalności, które pozwalają sądowi na podjęcie decyzji o dopuszczeniu lub pominięciu dowodów sprzecznych z prawem. Uwzględniono także zmiany w przepisach prawa procesowego cywilnego wprowadzone dużą nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego z 4.07.2019 r. oraz aktualne poglądy doktryny i orzecznictwa w przedmiocie zagadnienia dowodu sprzecznego z prawem. Książka jest przeznaczona dla praktyków prawa: adwokatów, radców prawnych, sędziów oraz aplikantów korporacyjnych, a także pracowników naukowych oraz studentów.

Wykaz skrótów | str. 9 Wprowadzenie | str. 11 Rozdział I Dowód – zagadnienia wprowadzające | str. 13 1. Pojęcie dowodu | str. 13 1.1. Dowód w znaczeniu psychologicznym i logicznym | str. 13 1.2. Dorobek nauki prawa procesowego karnego w zakresie pojęcia dowodu | str. 15 1.3. Pojęcie dowodu w doktrynie prawa procesowego cywilnego | str. 16 2. Przedmiot dowodu | str. 20 2.1. Pojęcie faktu | str. 20 2.2. Kryteria istotności faktów | str. 23 2.3. Zasady doświadczenia oraz prawo obce jako przedmiot dowodu | str. 24 2.4. Fakty niewymagające dowodu | str. 27 3. Typologia środków dowodowych | str. 30 3.1. Ustawowe i pozaustawowe środki dowodowe | str. 31 3.2. Otwarty katalog środków dowodowych | str. 34 4. Ograniczenia w ustalaniu faktów | str. 35 4.1. Rodzaje ograniczeń dowodowych | str. 37 4.2. Ograniczenia dowodowe a ograniczenia swobodnej oceny dowodów | str. 43 5. Uzyskanie, dopuszczenie, ocena dowodu | str. 46 6. Podsumowanie | str. 51 Rozdział II Problematyka dowodu sprzecznego z prawem w poglądach doktryny i judykatury | str. 53 1. Przegląd poglądów w polskim piśmiennictwie | str. 53 2. Stanowiska polskiego orzecznictwa | str. 62 3. Stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | str. 69 3.1. Uwagi ogólne | str. 69 3.2. Prawo do sprawiedliwego (rzetelnego) rozpatrzenia sprawy a kwestia dopuszczalności dowodów | str. 70 3.3. Ochrona życia prywatnego i korespondencji | str. 76 4. Przegląd poglądów w wybranych systemach prawa stanowionego | str. 79 4.1. Uwagi ogólne | str. 79 4.2. Poglądy niemieckiego orzecznictwa | str. 82 4.3. Poglądy niemieckiej nauki prawa procesowego cywilnego | str. 87 5. Przegląd poglądów w wybranych systemach common law | str. 95 5.1. Uwagi wprowadzające | str. 95 5.2. Prawo angielskie | str. 96 5.3. Prawo amerykańskie | str. 98 6. Podsumowanie | str. 101 Rozdział III Pojęcie dowodu sprzecznego z prawem | str. 105 1. Podłoże normatywne dla pojęcia dowodu sprzecznego z prawem | str. 105 2. Typologia dowodów sprzecznych z prawem | str. 116 2.1. Dowód sprzeczny z Konstytucją | str. 121 2.1.1. Uwagi wprowadzające | str. 121 2.1.2. Horyzontalny wymiar praw i wolności konstytucyjnych | str. 122 2.1.3. Gwarancje godności ludzkiej | str. 125 2.1.4. Dowód bezpośrednio naruszający godność ludzką | str. 130 2.1.5. Dowód pośrednio naruszający godność ludzką (ingerujący w prawo do prywatności) | str. 133 2.2. Dowód sprzeczny z prawem procesowym | str. 158 2.2.1. Uwagi wprowadzające | str. 158 2.2.2. Ograniczenia podmiotowe dowodu z zeznań świadków | str. 159 2.2.3. Ograniczenia przedmiotowe dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron przeciwko dowodowi z dokumentu | str. 165 2.2.4. Ograniczenia obowiązku przedstawienia dokumentu | str. 169 2.2.5. Ograniczenia wynikające z dokumentu urzędowego – prawomocnego wyroku karnego skazującego | str. 173 2.2.6. Ograniczenia dowodu z grupowego badania krwi oraz badań DNA | str. 174 2.2.7. Ograniczenie dowodu z oględzin osoby | str. 178 2.2.8. Problem anonimu | str. 179 2.3. Sprzeczność z dobrymi obyczajami | str. 181 3. Dowód sprzeczny z prawem jako ograniczenie dowodowe | str. 184 4. Podsumowanie | str. 187 Rozdział IV Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem | str. 191 1. Uwagi wprowadzające | str. 191 2. Funkcje a cele postępowania cywilnego | str. 192 2.1. Funkcje postępowania cywilnego | str. 192 2.2. Cel postępowania cywilnego | str. 194 2.3. Wydanie sprawiedliwego rozstrzygnięcia jako cel postępowania cywilnego | str. 196 3. Zasada rzetelnego postępowania jako naczelna zasada wymiaru sprawiedliwości | str. 199 4. Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem w kontekście wydania sprawiedliwego rozstrzygnięcia | str. 200 4.1. Uwagi wprowadzające | str. 200 4.2. Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem w świetle zasady równości stron i kontradyktoryjności jako elementów prawa do rzetelnego procesu | str. 202 4.3. Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem w świetle zasady bezpośredniości | str. 207 4.4. Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem w świetle prawdy | str. 209 4.4.1. Prawda w polskim procesie cywilnym | str. 209 4.4.2. Ograniczenia prawdy w postępowaniu cywilnym | str. 217 4.4.3. Dopuszczenie dowodu sprzecznego z prawem w kontekście dążenia do prawdy | str. 220 5. Kolizja między prawem do dowodu a ochroną godności ludzkiej | str. 221 5.1. Uwagi wprowadzające | str. 221 5.2. Pojęcie zasady prawa | str. 223 5.3. Teoretycznoprawne koncepcje usuwania kolizji zasad prawa | str. 228 5.4. Zasada proporcjonalności w mechanizmie rozstrzygania konfliktu zasad prawa | str. 232 5.4.1. Geneza i zakres pojęciowy zasady proporcjonalności | str. 232 5.4.2. Zasada proporcjonalności w relacjach horyzontalnych | str. 234 5.4.3. Zasada proporcjonalności w działalności orzeczniczej ETPC oraz w prawie unijnym | str. 236 5.4.4. Zasada proporcjonalności w polskim porządku prawnym | str. 241 6. Znaczenie zasady proporcjonalności w dopuszczeniu dowodu sprzecznego z prawem | str.  245 7. Dopuszczalność dowodu sprzecznego z prawem do prywatności sensu largo | str. 250 8. Dopuszczalność dowodu sprzecznego z klauzulą dobrych obyczajów | str. 253 9. Kryteria w teście proporcjonalności dla dowodów pośrednio naruszających godność ludzką | str. 254 10. Niedopuszczalność dowodu sprzecznego z normami chroniącymi godność ludzką bezpośrednio | str. 257 11. Eliminacja dowodu sprzecznego z prawem z postępowania sądowego | str. 260 12. Problem dowodu sprzecznego z prawem w kontekście umów dowodowych | str. 265 13. Podsumowanie | str. 267 Zakończenie | str. 271 Bibliografia | str. 285 Wykaz orzeczeń | str. 305