Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz

Opracowanie stanowi praktyczny komentarz do przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego i skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Publikacja ma na celu ułatwienie przygotowania skarg w przedmiocie sporu o zgodność z prawem zaskarżonego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, bez narażania skarżącego na ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przedstawiono w niej aktualne orzecznictwo (zarówno dominującą linię orzeczniczą, jak i orzeczenia odmienne), co pomaga rozstrzygnąć wątpliwości interpretacyjne odnośnie do przepisów ustawy. W drugim wydaniu komentarza szczegółowo omówiono najnowsze zmiany do ustawy dotyczące m.in.: rozszerzenia właściwości sądów administracyjnych, nowych rozwiązań w zakresie wymogów formalnych skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zwłaszcza skarg na indywidualne interpretacje i opinie zabezpieczające, oraz skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Adresaci: Komentarz jest przeznaczony dla prawników praktyków (adwokatów, radców prawnych), a także dla osób przygotowujących się do egzaminów na aplikacje i egzaminów je kończących. Będzie również przydatny doradcom podatkowym i rzecznikom patentowym.

Wykaz skrótów |15 Część I Skarga w postępowaniu sądowoadministracyjnym Rozdział 1. Właściwość sądów administracyjnych |23 I. Prawo skargi do sądu administracyjnego |23 II. Budowa systemu ustrojowego sądów administracyjnych |34 1. Uwagi wstępne |34 2. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych  |35 3. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego |40 III. Pełna regulacja właściwości sądów administracyjnych |42 IV. Zaskarżenie do wojewódzkiego sądu administracyjnego |44 1. Uwagi wstępne |44 2. Skarga na decyzje administracyjne |45 A. Uwagi ogólne |45 B. Przesłanki materialnoprawne zakwalifikowania czynności prawnej jako decyzji administracyjnej |45 C. Wyłączenie możliwości zakwalifikowania czynności prawnej jako decyzji administracyjnej na mocy regulacji zawartych w ustawach materialnoprawnych |56 D. Elementy formalne czynności prawnej organu administracji publicznej stanowiące podstawę do zakwalifikowania czynności jako decyzji administracyjnej  64 E. Wyłączenie zaskarżalności skargą decyzji kasacyjnej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Sprzeciw od decyzji |70 F. Wyłączenie zaskarżalności decyzji administracyjnej przez poddanie sprawy właściwości sądów powszechnych |70 3. Skarga na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Skarga na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym |84 A. Uwagi ogólne |84 B. Postanowienia, na które służy zażalenie |92 C. Postanowienia kończące postępowanie |93 D. Postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty  |94 E. Skarga na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie |98 4. Skarga na inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej niż decyzje administracyjne i postanowienia, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa |103 5. Skarga na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowę wydania opinii zabezpieczających |120 A. Uwagi ogólne |120 B. Skarga na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach |121 C. Skarga na opinie zabezpieczające i odmowę wydania opinii zabezpieczających |124 6. Skarga na bezczynność lub przewlekle prowadzone postępowanie (skarga na bezczynność lub przewlekłość materialnoprawną) |125 A. Uwagi ogólne |12 B. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.)  |126 C. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, opinii zabezpieczających i odmowy wydania opinii zabezpieczających  |136 7. Skarga na bezczynność lub przewlekłość procesową (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.) |138 8. Skarga na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej |145 9. Skarga na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej  |151 10. Skarga na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego  |159 V. Skarga na podstawie ustaw szczególnych |166 VI. Skarga na niewykonanie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego |187 VII. Zakres ograniczenia właściwości sądów administracyjnych |192 Rozdział 2. Legitymacja do złożenia skargi do sądu administracyjnego |206 I. Bezpośrednie i pośrednie prawo do sądu administracyjnego |206 1. Wyznaczenie konstytucyjnego układu podmiotowego strony skarżącej |206 2. Funkcja postępowania sądowoadministracyjnego a rozszerzenie układu podmiotowego |207 3. Konstrukcja prawna bezpośredniego prawa do sądu administracyjnego |210 II. Zdolność sądowa |212 1. Uwagi ogólne|213 2. Dopuszczalność uzupełnienia braków zdolności sądowej. Zakres dopuszczalności uzupełnienia braków zdolności sądowej |225 3. Następstwo prawne w zakresie zdolności sądowej |226 4. Zdolność sądowa w regulacji szczególnej |231 5. Zdolność sądowa organu administracji publicznej |235 6. Zdolność sądowa wspólnoty samorządowej (gminy, powiatu, województwa) |240 IV. Zdolność procesowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym |296 V. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi |316 VI. Legitymacja Rzecznika Praw Obywatelskich do wniesienia skargi |322 VII. Legitymacja Rzecznika Praw Dziecka do wniesienia skargi |325 VIII. Legitymacja organizacji społecznej do wniesienia skargi |326 IX. Legitymacja do złożenia skargi na podstawie ustaw szczególnych |345 X. Pośrednie prawo do sądu administracyjnego |375 Rozdział 3. Pełnomocnictwo do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |398 Rozdział 4. Pierwszeństwo obrony na drodze administracyjnej jako przesłanka dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |436 I. Wprowadzenie |437 II. Pierwszeństwo obrony na drodze administracyjnej wobec działania, bezczynności, przewlekle prowadzonego postępowania podejmowane w formach ustanowionych w przepisach administracyjnego prawa procesowego |439 1. Wykorzystanie środków zaskarżenia w toku instancji przesłanką dopuszczalności skargi |439 2. Ograniczenia pierwszeństwa obrony na drodze administracyjnej zaskarżalności decyzji administracyjnej |458 3. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa |459 A. Wprowadzenie |459 B. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w regulacji Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi |460 C. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jako sformalizowany środek obrony |460 D. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jako środek obrony o ograniczonym zakresie wymogów formalnych |467 III. Wyłączenie pierwszeństwa obrony na drodze administracyjnej |470 1. Obowiązujące rozwiązania |470 2. Nowe rozwiązania w zakresie wyłączenia pierwszeństwa drogi administracyjnej zaskarżalności innych aktów i czynności (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), aktów prawa miejscowego, uchwał i zarządzeń z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.) |472 IV. Weryfikacja aktów wydanych w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) na drodze administracyjnej i drodze sądowej a pierwszeństwo drogi administracyjnej |474 Rozdział 5. Wymagania formalne wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |485 I. Uwagi ogólne |485 II. Wymagania formalne dotyczące treści skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |485 1. Uwagi ogólne |487 2. Oznaczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego  |488 3. Oznaczenie skarżącego  |488 4. Wskazanie zaskarżonego aktu, bezczynności lub przewlekle prowadzonego postępowania |490 5. Wskazanie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczy skarga |491 6. Określenie naruszenia prawa |491 III. Naruszenie prawa dające podstawy do uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie |494 1. Uwagi ogólne |495 2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy  |496 3. Kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania  |497 A. Uwagi ogólne |497 B. Podstawy wznowienia postępowania administracyjnego i podatkowego |498 4. Naruszenie niekwalifikowane prawa postępowania |514 5. Kwalifikowane naruszenie przepisów prawa materialnego |515 A. Uwagi ogólne |515 B. Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia |515 C. Przesłanki sanacji kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego |522 IV. Uwzględnienie skargi na inne akty lub czynności |526 V. Naruszenie prawa a moc oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego i wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego |535 VI. Określenie naruszenia interesu prawnego |536 VII. Dowód w zakresie skargi, o której mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a., że skarżący wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa |536 VIII. Wniosek o zastosowanie środka przez sąd administracyjny; wniosek o wymierzenie organowi grzywny; wniosek o przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącej |538 IX. Podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika |539 X. Dołączenie do skargi pełnomocnictwa, jeżeli skargę wnosi pełnomocnik (art. 46 § 3 p.p.s.a.) |545 XI. Dołączenie odpisów |548 XII. Rozwiązania szczególne w zakresie wymogów skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |564 XIII. Obowiązek sporządzenia skargi i odpisu załączników w języku polskim |568 XIV. Kilku skarżących w jednej sprawie |569 XV. Forma pisemna skargi  |571 XVI. Termin wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |575 1. Uwagi ogólne |575 2. Sposób obliczania terminu do wniesienia skargi  |604 3. Ochrona przed skutkami uchybienia terminowi do wniesienia skargi | 617 A. Uwagi wprowadzające |617 B. Przesłanki formalne wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi  |630 C. Odrzucenie wniosku |634 XVII. Tryb wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |641 XVIII. Wymóg formalny uiszczenia wpisu od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego |646 1. Uwagi ogólne |646 2. Zakres podmiotowy obowiązku uiszczenia wpisu. Jeden wpis |6563. Konkretyzacja wysokości wpisu stosunkowego. Konsekwencje braku określenia w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia |661 4. Sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia |671 5. Rozszerzenie wysokości opłaty kancelaryjnej w związku z wnoszeniem skarg w formie dokumentu elektronicznego |673 6. Wykonanie przez stronę skarżącą obowiązku uiszczenia wpisu i opłaty kancelaryjnej |674 7. Prawo pomocy wyjątkiem od obowiązku uiszczenia wpisu i opłaty kancelaryjnej |679 A. Uwagi ogólne |680 B. Zakres prawa pomocy |680 C. Treść i forma wniosku o przyznanie prawa pomocy |695 D. Właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy |702 E. Obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów |702 F. Wygaśnięcie prawa pomocy |706 XIX. Wniosek o przyznanie zwrotu należnych kosztów postępowania  |706 XX. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności |708 XXI. Odrzucenie skargi przez wojewódzki sąd administracyjny |724 Część II Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym Rozdział 1. Zakres przedmiotowy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym |731 Rozdział 2. Legitymacja do wniesienia skargi kasacyjnej |750 Rozdział 3. Doręczenie odpisu sentencji wyroku oraz doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem |771 Rozdział 4. Wymagania skargi kasacyjnej |784 I. Uwagi ogólne |784 II. Wymagania materialne treści skargi kasacyjnej |787 1. Uwagi wstępne |787 2. Oznaczenie zaskarżonego orzeczenia |787 3. Wskazanie, czy orzeczenie jest zaskarżone w całości, czy w części |788 4. Przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie  |789 A. Podstawy skargi kasacyjnej |789 B. Klasyfikacja podstaw kasacyjnych |791 C. Rozgraniczenie prawa materialnego i prawa procesowego |794 D. Charakter prawny regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej |795 E. Naruszenie prawa materialnego |796 F. Naruszenie przepisów postępowania |824 Uwagi ogólne |824 Nieważność postępowania |842 5. Sformułowanie podstaw kasacyjnych |854 A. Uwagi wprowadzające |854 B. Ograniczenie wyprowadzenia podstaw kasacyjnych |858 C. Uzupełnienie podstaw kasacyjnych |863 D. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych |865 6. Wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądania uchylenia lub zmiany |869 III. Wymóg materialny sporządzenia skargi kasacyjnej |871 1. Przymus zastępstwa – podpis skargi kasacyjnej |872 2. Wyłączenie przymusu zastępstwa |873 3. Zakres przymusu zastępstwa |874 IV. Wymagania formalne skargi kasacyjnej |874 V. Rozwiązania w zakresie wymogów skargi kasacyjnej w ustawach szczególnych |875 VI. Forma skargi kasacyjnej |880 VII. Tryb i termin wniesienia skargi kasacyjnej |880 1. Uwagi ogólne |881 2. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej |883 3. Wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy |887 4. Wpis od skargi kasacyjnej. Koszty postępowania kasacyjnego |887 VIII. Wniosek o wstrzymanie aktu lub czynności zaskarżonych do wojewódzkiego sądu administracyjnego |891 Bibliografia |897 Indeks artykułów |901