Strategiczne wyzwania wschodniego sąsiedztwa

Książka jest pierwszą całościową i wszechstronną próbą prezentacji skomplikowanych problemów relacji polsko-białoruskich osadzonych w szerokim kontekście międzynarodowym. Przemiany polityczne i tranzycja ustrojowa w Europie Środkowej i Wschodniej po 1989 roku zapoczątkowały nawiązywanie przez Polskę stosunków dyplomatycznych z państwami byłego bloku wschodniego, ale także z tymi, które w wyniku rozpadu ZSRS odzyskały suwerenność. W tej grupie zagadnień relacje z Białorusią nie wysuwały się na pierwszy plan, a ich kolejne fazy charakteryzowały się na przemian próbami dialogu, przeplatanymi okresami regresu i wzajemnej podejrzliwości. Najbardziej dramatyczny był okres od 2020 do 2023 roku, kiedy Białoruś z inspiracji Rosji wywołała kryzys migracyjny na granicy z Polską, a następnie zaangażowała się w wojnę Kremla przeciwko Ukrainie. ****** The Strategic Challenges of the Eastern Neighbourhood. The Republic of Poland and the Republic of Belarus in the Years 1991–2022 The book is the first comprehensive attempt to present complex problems in the Polish-Belarusian relations embedded in a broad international context. Political changes and the transition in Central and Eastern Europe after 1989 initiated the establishment of diplomatic relations with the countries of the former Eastern bloc as well as with those which regained independence after the fall of the Soviet Union. In this group of issues, the relations with Belarus did not come to the forefront, and their subsequent phases were characterized by alternating attempts at dialogue, interspersed with periods of regression and mutual suspicion. The most dramatic period was from 2020 to 2023, when Belarus, inspired by Russia, caused a migration crisis on the border with Poland, and then became involved in the Kremlin war against Ukraine.

Wstęp 9 ROZDZIAŁ I Prawno-traktatowe podstawy relacji polsko-białoruskich 23 1. U źródeł stosunków polsko-białoruskich w okresie przemian w EuropiebŚrodkowej i Wschodniej. Stanowisko Polski wobec niepodległości Białorusi 23 2. Deklaracja o dobrym sąsiedztwie, wzajemnym zrozumieniu i współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białoruś z 10 października 1991 roku 30 3. Traktat pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Białoruś o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 23 czerwca 1992 roku 35 ROZDZIAŁ II Pomiędzy „krytycznym dialogiem” a próbami normalizacji stosunków bilateralnych 1993–2007 51 1. Narastanie rozbieżności interesów po roku 1993 51 2. W dobie „krytycznego dialogu” 1994–1999 57 3. Stosunki Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Białoruś w okresie poszukiwania nowego paradygmatu współpracy 2000–2007 74 ROZDZIAŁ III Nowe możliwości i stare ograniczenia w relacjach Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Białoruś 2008–2019 92 1. Próby normalizacji stosunków polsko-białoruskich 2008–2010 92 2. Oczekiwania a rzeczywistość. Ponowny regres w relacjach polsko-białoruskich 2011–2015 110 3. Kolejna próba nowego otwarcia. Relacje polsko- białoruskie 2016–2019 125 ROZDZIAŁ IV Polska i Białoruś na drodze do otwartej konfrontacji 2020–2022 144 1. Załamanie ofi cjalnych relacji polsko-białoruskich po wyborach prezydenckich na Białorusi w sierpniu 2020 roku 144 2. Kryzys migracyjny i jego wpływ na relacje polsko- białoruskie 2021–2022 167 3. Działania władz Rzeczypospolitej Polskiej na arenie międzynarodowej w związku z kryzysem migracyjnym 215 4. Polska i Białoruś w realiach agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę 24 lutego 2022 roku 254 Zakończenie 279 Bibliografia 289 Streszczenie 301 Indeks osób 311