Naturalizm i granice nauk prawnych. Esej z metodologii prawoznawstwa

Dyskusja nad potrzebą i perspektywami naturalizacji naukowej refleksji nad prawem wymaga w pierwszej kolejności przyjęcia przynajmniej względnie ścisłego rozumienia przedmiotu i charakteru prawoznawstwa jako nauki. Stanowi to kwestię wstępną, od której - jak będę argumentował - w zasadniczym stopniu zależy odpowiedź na pytanie o możliwość i zasadność współczesnych postulatów naturalizacyjnych. Jednocześnie ustalenia należące do tak rozumianej "kwestii wstępnej" nie są bynajmniej ani proste, ani bezdyskusyjne. Spory na temat istoty i metodologicznej charakterystyki nauk prawnych mają długą historię, zaś margines przekonań, które można by uznać za względnie powszechnie przyjęte i akceptowane, okazuje się zaskakująco wąski. W pierwszej kolejności konieczne jest więc uporządkowanie problematyki charakteru i typów naukowej refleksji nad prawem. Dopiero na tym gruncie daje się sformułować pewne wnioski dotyczące możliwości i potrzeby - a także właściwego zakresu - włączenia nauk prawnych we współczesne tendencje naturalizacji metodologicznej, które w coraz większym stopniu obejmują także te dziedziny wiedzy, które dotąd uznawane były za odrębną domenę humanistycznej refleksji nad zjawiskami społeczno-kulturowymi.

Wstęp Tło metodologicznych dyskusji w prawoznawstwie | str. 7 Rozdział 1 Problem metodologicznej charakterystyki nauk prawnych | str. 29 Rozdział 2 Nauka prawa a nauka o prawie | str. 46 Rozdział 3 Nauka prawa | str. 69 3.1. Model deskryptywny | str. 70 3.2. Model normatywny | str. 77 3.3. Model integralny | str. 80 3.4. Model derywacyjny | str. 84 3.5. Model hermeneutyczny | str. 93 3.6. Model realistyczny | str. 101 Rozdział 4 Nauka o prawie | str. 106 4.1. Realizm prawniczy | str. 114 4.2. Model krytyczny | str. 122 4.3. Model ekonomiczny | str. 128 4.4. Model ewolucyjno-biologiczny | str. 136 4.5. Model socjologiczno-behawioralny | str. 142 Rozdział 5 Naturalizacja a nauki prawne | str. 148 Epilog Nauki prawne a miejsce filozofii prawa | str. 169 Bibliografia | str. 183