Przeznaczeni do wielkości!

Wielość książek poświęconych współczesnej Rosji może przyprawić o zawrót głowy. Badacze tego niewątpliwie fascynującego państwa niejednokrotnie zastanawiają się, czy istnieją jeszcze jakieś białe plamy warte opisania i przybliżenia Czytelnikowi. Niewielu uznałoby za terra incognita mesjanizm, powszechnie uważany za zjawisko głęboko zakorzenione w rosyjskiej kulturze politycznej. Jednak wyniki kilkuletnich badań prowadzonych przez Autorkę i przedstawionych w tej książce pozwalają rzucić nowe światło na ten problem. Poczucie misji obecne w polityce zagranicznej nie jest rosyjską „patologią”, ale zjawiskiem powszechnym w aktywności międzynarodowej państw. Motywy misyjne pojawiające się we współczesnej polityce nie są też związane wyłącznie z tradycją religijną. Stanowią one ważny komponent formowania tożsamości, kształtowania ambicji statusowych, a także czynnik w budowaniu poczucia bezpieczeństwa państw. Wnikliwa analiza współczesnego rosyjskiego mesjanizmu przynosi nowe, świeże spojrzenie na tożsamość, historię i politykę zagraniczną dzisiejszej Rosji. A sense of mission, present in foreign policy is not a Russian pathology, but a common occurrence in international activity of states. Mission themes which appear in contemporary politics are not connected to religious tradition, but they are a key factor in forming identity, shaping status ambitions and building the sense of state security. The in-depth analysis of contemporary Russian messianism brings a fresh, new look at identity, history and foreign policy of today’s Russia.

Wstęp 9 Rozdział 1. Mesjanizm jako zjawisko społeczno-polityczne 21 Pojęcie i typologie mesjanizmu 21 Charakterystyka historycznego rozwoju idei 34 Poczucie misji w procesie narodowej samoidentyfikacji 43 Rozdział 2. Misja w polityce zagranicznej 65 Tożsamość i polityka zagraniczna 65 Koncepcja misji 70 Misja: tożsamość-rola i bezpieczeństwo ontologiczne 72 Misja: uznanie i ambicje statusowe 82 Misja w polityce zagranicznej: kategorie analityczne 94 Rozdział 3. Poczucie misji w historycznym procesie samoidentyfikacji Rosji 100 Misja Rosji: genealogia i perspektywa porównawcza 100 Charakterystyka ról misyjnych w rosyjskiej tradycji intelektualnej 120 Misja Rosji na tle innych dyskursów w polityce zagranicznej po roku 1991 142 Rozdział 4. Charakterystyka narracji misyjnej w polityce zagranicznej Rosji (2000–2018) 155 Jak wytropić misję, czyli słowo o metodzie 155 Współczesna narracja misyjna w rosyjskiej polityce zagranicznej: spojrzenie panoramiczne 168 Kogo ratować, przed czym ratować, jak ratować? Misja Rosji w świetle kategorii analitycznych 192 Rozdział 5. Znaczenie narracji misyjnej w polityce współczesnej Rosji 211 Klasyfikacja funkcji ról misyjnych 211 Misja a tożsamość 215 Misja a status 227 Misja a legitymizacja władzy 232 Misja: dyskurs elit czy mentalność społeczeństwa? 238 Zakończenie 252 Spis tabel 261 Bibliografia 262 Indeks osób 276